Uitzendbureaus die zzp’ers bemiddelen op basis van de Wet DBA

In de praktijk komt het regelmatig voor dat zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) samenwerken met uitzendbureaus. Deze samenwerking is niet onlogisch want zzp’ers werken vaak op projectbasis en uitzendbureaus krijgen meestal projecten en kortstondige opdrachten binnen via hun opdrachtgevers. Als uitzendbureaus of andere intermediairs zelf onvoldoende gekwalificeerd personeel beschikbaar hebben dan is een zzp’er dikwijls een uitkomst. Zzp’ers kunnen in samenwerking met uitzendbureaus vaak snel nieuwe projecten vinden.

Wat is er veranderd?
Tot 1 mei 2016 werkte men in Nederland met de Verklaring arbeidsrelatie (VAR). Na die datum trad de Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (Wet DBA) in werking. De Wet DBA schrijft voor de opdrachtgevers en zzp’ers een modelovereenkomst moeten tekenen om duidelijkheid te verschaffen over de arbeidsrelatie. Deze modelovereenkomsten kunnen gevonden worden op de website van de Belastingdienst.

Uiteraard dient men de modelovereenkomst wel aan te passen aan de specifieke situatie. Nadat men de modelovereenkomst heeft aangepast zal deze getoetst kunnen worden door de Belastingdienst. Deze toetsing is belangrijk maar niet verplicht. Pas na de toetsing is er sprake van een status als modelovereenkomst. Men dient zich uiteraard in de praktijk wel te houden aan de inhoud van deze modelovereenkomst anders kan men later alsnog worden geconfronteerd met naheffingen.

Twee verschillende manieren
Uitzendbureaus en andere intermediairs kunnen zzp’ers conform de Wet DBA op twee verschillende manieren te werk stellen. Hierbij is de intermediair dienstverlenend naar zowel de opdrachtgevers als naar de zzp’ers. De twee verschillende vormen van tewerkstelling zijn als volgt:

Optie 1. Hierbij is er sprake van een juridische tussenkomst en gaat de intermediair een overeenkomst van opdracht aan met de zelfstandige zonder personeel. Hierdoor is de intermediair de juridische opdrachtgever voor de zzp’er geworden. Daardoor is de intermediair een schakel in een juridische keten van werkgeverschap. De NBBU heeft hiervoor als brancheorganisatie voor uitzendbureaus een Modelovereenkomst tussenkomst zzp-intermediair gemaakt. Deze kan men vinden op de website van de NBBU.

Optie 2. Een intermediair kan ook rechtstreeks een overeenkomst van opdracht aangaan met de opdrachtgever. In deze constructie biedt de intermediair haar dienstverlening aan zowel de opdrachtgever als aan de zzp’er. Voor deze vorm van bemiddeling door intermediairs heeft de NBBU ook een modelovereenkomst opgesteld. Deze is eveneens te vinden op de website van de NBBU.

Waarom was de VAR niet praktisch?

De Verklaring Arbeidsrelatie (VAR) is op 1 mei 2016 vervangen door de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (Wet DBA). De Wet DBA is ingevoerd omdat de VAR niet een waterdicht middel is gebleken tegen zogenoemde schijnconstructies. Met schijnconstructies bedoelt men constructies waarbij een opdrachtgever op papier een zelfstandige zonder personeel (zzp’er) heeft ingehuurd terwijl hij deze feitelijk als een werknemer inzet en als dusdanig beschouwd. Er waren tot mei 2016 verschillende VAR verklaringen waaronder de VAR-wuo (Winst Uit Onderneming).

Verschillende opdrachtgevers
In deze VAR verklaring was onder andere opgenomen dat de zzp’er in een jaar tijd ten minst drie verschillende opdrachtgevers zou moeten hebben. Ook moest er duidelijkheid worden verschaft of er sprake was van winst of een winstuitkering uit de onderneming, daarom heet deze verklaring ook VAR-wuo. Deze en andere bepalingen moesten er bij de Belastingdienst en bij de opdrachtgever voor zorgen dat er duidelijkheid was over de  arbeidsrelatie tussen de opdrachtgever en de opdrachtnemer. Maar die duidelijkheid was er in de praktijk vaak niet.

Aanpak schijnconstructies
De Belastingdienst heeft geconcludeerd dat er regelmatig in Nederland zogenoemde schijnconstructies werden toegepast. In plaats van het inlenen van zzp’ers hadden verschillende opdrachtgevers in Nederland feitelijk werknemers in dienst op zzp-basis. Dat zorgde er voor dat deze zzp-werknemers op flexibele basis bij opdrachtgevers aan de slag gingen en als werknemer goedkoop werden ingezet. De opdrachtgevers probeerden met de VAR-wuo te voorkomen dat ze loonheffingen en andere afdrachten hoefden te betalen.

Schijnzekerheid
De constructie met de VAR zorgde voor een schijnzekerheid in Nederland. Verschillende voorwaarden die in de VAR zijn genoteerd kan men op papier wel vastleggen maar zal men in de praktijk moeten uitvoeren. Daardoor was het heel goed mogelijk dat mensen in de praktijk niet conform de VAR handelden. De constructie was dus voor de schijn toegepast en biedt dus ook een schijnzekerheid. Als men zich in de praktijk niet aan de bepalingen in de praktijk hield dan kon je VAR worden ingetrokken. De financiële gevolgen daarvan kwamen voor de rekening van de zzp’er.

Wet DBA in 2016
De toepassing van de VAR is afgeschaft per 1 mei 2016. In plaats daarvan heeft de overheid de Wet Deregulering Arbeidsrelaties (Wet DBA)  ingevoerd. Hierbij wordt gewerkt met zogenoemde modelovereenkomsten. Dit zijn overeenkomsten die de arbeidsrelatie tussen de opdrachtgever en de zelfstandige zonder personeel moeten verduidelijken. De modelovereenkomst is een overeenkomst die moet bestaan uit vaste onderdelen. Daarom kan men deze overeenkomsten vinden op de website van de Belastingdienst. Men zal echter de modelovereenkomst wel  moeten aanpassen naar de unieke situatie. Bepaalde delen van de modelovereenkomst kunnen echter niet worden aangepast omdat daarmee de juridische verhoudingen veranderen tussen de werkgever en de zzp’er.

Nadat men de modelovereenkomst heeft aangepast heeft men de mogelijkheid om deze te toetsen. Dit kan men doen bij  de belastingdienst maar is niet verplicht. Het is wel verstandig om een toetsing te doen omdat men anders in een later stadium geconfronteerd kan worden met fouten in de overeenkomst waardoor er feitelijk geen sprake is van een opdrachtgever en een zzp-er maar een opdrachtgever en een werknemer. In dat laatste geval zal een werkgever alsnog de heffingen en afdrachten voor de werknemer moeten afdragen. Dat kan grote financiële gevolgen hebben.

Wat is een VAR-verklaring en hoe kun je deze aanvragen?

VAR-verklaringen zijn van toepassing op arbeidsrelaties die freelancers, zzp’ers, interim-managers en andere zelfstandigen aangaan met hun opdrachtgever. Doormiddel van een VAR-verklaring wordt duidelijkheid verschaft over afdrachten en loonheffingen die de opdrachtgever moet inhouden op de inkomsten van deze ingeleende zelfstandigen. De afkorting VAR staat voor Verklaring arbeidsrelatie. De VAR is dus een verklaring. Deze verklaring dient te worden ingevuld en wordt verstrekt aan de Belastingdienst. De Belastingdienst beoordeelt vervolgens of de opdrachtgever van de freelancer (of zzp’er) verplicht is om sociale premies en loonbelasting te betalen over de werkzaamheden die door de ingeleende zelfstandigen worden uitgevoerd.

Welke soorten VAR zijn er?
Als de VAR goed is ingevuld en aan de Belastingdienst is verstrekt neemt de Belastingdienst het document in behandeling. Het duurt gemiddeld ongeveer acht weken voordat de Belastingdienst duidelijkheid heeft verschaft over het type VAR dat van toepassing is. De volgende soorten VAR zijn er:

  • VAR-wuo: winst uit onderneming
  • VAR-loon: loon uit dienstbetrekking
  • VAR-dga: inkomsten uit werkzaamheden voor rekening en risico van uw vennootschap
  • VAR-row: resultaat uit overige werkzaamheden

Hoe vraag ik een VAR aan?
Een VAR kan worden aangevraagd bij de Belastingdienst. Dit kan online via de website van de Belastingdienst. Dit zorgt voor veel gemak omdat zzp’ers en freelancers hierdoor de VAR aanvraag vanuit huis kunnen sturen. Het is echter ook mogelijk om een VAR formulier te downloaden via de website van de Belastingdienst. Dan kan het VAR formulier worden uitgeprint en met een pen worden ingevuld en retour gezonden naar de Belastingdienst. De Belastingdienst beoordeelt het VAR formulier op een aantal punten. Zo wordt er gekeken of de zzp’er of freelancer:

  • vervangbaar is door een andere arbeidskracht;
  • financieel risico loopt;
  • vrijheid heeft om zelf te bepalen hoe de opdracht mag worden uitgevoerd.

Al deze aspecten hebben invloed op de VAR verklaring die aan de zzp’er of freelancer wordt verstrekt.

Hoe lang is een VAR geldig?
Nadat een VAR aanvraag is goedgekeurd door de belastingdienst wordt deze verstrekt aan de desbetreffende zzp’er of freelancer. De geldigheidsduur van de VAR verklaring is één kalenderjaar. De geldigheidsduur kan echter langer zijn als de opdracht van de zzp’er of freelancer langer doorloopt dan 1 januari van het daarop volgende kalenderjaar. Het is mogelijk om vanaf 1 september een aanvraag te doen voor het volgende kalenderjaar.