Wat is NEN 3140?

NEN 3140 is een cursus waarmee mensen die werken aan of in de buurt van elektrische werktuigen, arbeidsmiddelen en installaties hun kennis met betrekking tot het veilig en vakbekwaam uitvoeren van de werkzaamheden kunnen vergroten en aantoonbaar kunnen maken aan werkgevers en opdrachtgevers. NEN 3140 is geen wettelijke verplichting maar vloeit wel voort uit de Arbeidsomstandighedenwet. In Artikel 8 van de Arbeidsomstandighedenwet is namelijk beschreven dat werkgevers er alles aan moeten doen om de werknemers zo goed mogelijk te instrueren over het werk en de veiligheidsaspecten van het werk. NEN 3140 is specifiek van toepassing op het werken aan elektrische arbeidsmiddelen en elektrische installaties.

NEN 3140 VOP, VP, IV
In de praktijk worden werkzaamheden aan of in de buurt van elektrische installaties en arbeidsmiddelen door verschillende personen uitgevoerd. Men kan hierbij denken aan elektromonteurs, installatiemonteurs maar ook aan onderhoudsmonteurs en servicemonteurs. Verder zijn er in de praktijk ook leidinggevenden en toezichthouders aanwezig op en rondom de werkplek. Deze werknemers en leidinggevenden dragen in het werk verschillende verantwoordelijkheden en hebben verschillende taken. NEN 3140 is een certificering die hier mee rekening houdt. Daarom zijn er verschillende soorten NEN 3140:

  • NEN 3140 VOP: Voldoende Onderricht Persoon NEN 3140 .
  • NEN 3140 VP: Vakbekwaam Persoon NEN 3140.
  • NEN 3140 IV: Installatie- en Werkverantwoordelijke NEN 3140.

Bovenstaande niveaus lopen op van weinig verantwoordelijkheid VOP naar veel verantwoordelijkheid IV. In de praktijk betekent dit dat iemand met VOP niet bevoegd is om complexere taken uit te voeren aan installaties en arbeidsmiddelen. Een IV heeft een hoger kennisniveau op het gebied van elektrotechniek. Daardoor kan een NEN 3140 IV in de praktijk meer taken en verantwoordelijkheden op zich nemen in het werk.

Geldigheid NEN 3140
Een NEN 3140 heeft een geldigheid van 3 jaar. In die periode dient men echter wel op de hoogte te blijven van de ontwikkelingen op het gebied van veiligheid op de werkplek. Als een bedrijf een toolboxmeeting heeft zal men daar aan moeten meewerken en meedoen. NEN 3140 moet daarom tijdig herhaald worden hoewel het geen wettelijke verplichting is.

Veiligheid uitdragen op de werkplek
Veiligheid bereik je niet alleen met het behalen van een certificaat. Veiligheid is vooral doen en uitdragen. Daarom zal je in de praktijk ook andere collega’s moeten behoeden voor risico’s en ongelukken. Als je iemand onveilig ziet werken zal je hem of haar daarop moeten aanspreken. Dat lijkt misschien lastig als je bijvoorbeeld VOP hebt maar toch wordt dit altijd wel met dankbaarheid aanvaard. Je kunt namelijk beter ongelukken voorkomen op de werkplek.

NEN 3140 certificaat is 3 jaar geldig

Een NEN 3140 certificaat heeft een geldigheid van drie jaar. Deze geldigheid is echter niet wettelijk vastgelegd omdat NEN 3140 geen wettelijke verplichting is. In artikel 8 van de Arbeidsomstandighedenwet is vastgelegd dat een werkgever in Nederland er alles aan moet doen om werknemers zo veilig mogelijk te laten werken door het bieden van duidelijke werkinstructies en het verstrekken van veiligheidsvoorschriften. NEN 3140 is een middel om deze instructies aan een werknemer te verstrekken die werkt aan of in de buurt van elektrische arbeidsmiddelen of elektrische installaties.

Geldigheid van NEN 3140
Een NEN 3140 certificaat kan door een werkgever verplicht worden gesteld. Werkgevers die NEN 3140 als voorwaarde stellen voor het uitvoeren van werkzaamheden zullen ook naar de geldigheid van het NEN 3140 certificaat vragen. In dat geval zal de werknemer die het certificaat heeft behaald moeten kijken naar het moment waarop deze het NEN 3140 certificaat heeft behaald. Vanaf die datum is het certificaat drie jaar geldig.

Verschillende soorten NEN 3140
Hou er rekening mee dat er verschillende soorten NEN 3140 certificaten zijn. Er is een NEN 3140 certificaat die met name gericht is op mensen die eenvoudige werkzaamheden in de buurt van elektrische installaties uitvoeren en een NEN 3140 certificaat voor mensen die verantwoordelijkheid dragen voor een elektrische installatie of voor de werkzaamheden van meerdere mensen in de elektrotechniek. Daarom zijn er vanuit het NEN 3140 de volgende niveaus:

  • NEN 3140 VOP: Voldoende Onderricht Persoon NEN 3140 .
  • NEN 3140 VP: Vakbekwaam Persoon NEN 3140.
  • NEN 3140 IV: Installatie- en Werkverantwoordelijke NEN 3140.

Een leidinggevende zal bijvoorbeeld den NEN 3140 IV moeten hebben en een werknemer die eenvoudige werkzaamheden in de buurt van een elektrische installatie verricht zal waarschijnlijk met de NEN 3140 VOP aan de slag kunnen. Mensen die zelfstandig werkzaamheden verrichten aan elektrische installaties zullen in de praktijk meestal in het bezit moeten zijn van NEN 3140 VP.

Is een NEN 3140 certificaat verplicht in Nederland?

Het behalen van een NEN3140 certificaat kan door een bedrijf verplicht worden gesteld maar is wettelijk geen verplichting. Volgens artikel 8 van de Arbeidsomstandighedenwet is een werkgever in Nederland verplicht om er voor te zorgen dat werknemers zo veilig mogelijk werken op de werkplek en rondom de werkplek. Daarvoor moeten werknemers effectief worden ingelicht over de werkzaamheden die uitgevoerd moeten worden, de machines en gereedschappen die gebruikt moeten en alle veiligheidsrisico’s die daaraan verbonden zijn.
Ook dient een werknemer op de hoogte te worden gebracht welke persoonlijke beschermingsmiddelen vereist zijn en op welke manier de eventuele veiligheidsrisico’s beperkt kunnen worden of gesignaleerd kunnen worden aan een daarvoor verantwoordelijk persoon. NEN3140 is geen wettelijke verplichting maar wel een effectief middel om aan de wettelijke verplichting te voldoend om werknemers goed in te lichten over (elektrische) veiligheid.

NEN3140 en veiligheid
Veiligheid draait voornamelijk om kennis, een werknemer moet weten wat hij of zij moet doen om veilig te werken. Daarvoor is een NEN3140 certificaat een effectief middel. Als men zich richt op het vergroten van de:

  • Elektrische veiligheid
  • Veiligheid van elektrische arbeidsmiddelen
  • Veiligheid van elektrische gebouwgebonden installaties.

In deze drie groepen in het NEN 3140 certificaat ingedeeld. Daarnaast is NEN 3140 ook verbonden aan de verantwoordelijkheid die een bepaald persoon heeft in de functie. Net als VCA basis en VCA Vol is ook NEN 3140 gekoppeld aan uitvoerende en leidinggevende functies. Daarover lees je in de volgende alinea meer.

Verschillende niveaus voor NEN 3140
In de techniek werken, net als in andere sectoren, uitvoerende mensen maar ook leidinggevenden of installatieverantwoordelijken. Op het gebied van veiligheid zijn er daarom verschillende rollen. Iemand die als Voldoende Onderricht Persoon werkzaamheden uitvoert heeft een andere rol als een Installatieverantwoordelijke. Daarom heeft NEN 3140 verschillende categorieën namelijk:

  • Voldoende Onderricht Persoon NEN 3140 (NEN 3140 VOP)
  • Vakbekwaam Persoon NEN 3140 (NEN 3140 VP)
  • Installatie- en Werkverantwoordelijke (NEN 3140 IV).

Geldigheid NEN 3140
Een NEN 3140 certificaat is 3 jaar geldig daarna zou het certificaat opnieuw behaald moeten worden indien het bedrijf dit verplicht stelt. Een NEN 3140 is namelijk geen wettelijke verplichting. Het is wel een middel voor een bedrijf om aan de wettelijke verplichting te voldoen om werknemers goed te instrueren over de veiligheidsrisico’s en werkzaamheden aan elektrische arbeidsmiddelen en installaties.