Wat is vorstverlet?

Vorstverlet is een vorm van betaald verlof voor werknemers in de bouw. In het woord vorstverlet is het woord ‘vorst’ verwerkt. Dit verklaard dat deze vorm van betaald verlof verband houdt met de (gevoels-)temperatuur. Werknemers die buiten op de bouw werken hebben recht op vorstverlet wanneer er sprake is van sneeuw en/of  ijs en er een gevoelstemperatuur is van -6° Celsius waardoor het gevaarlijk wordt om werkzaamheden op de bouw uit te voeren. De periode waarin een werknemer in de bouw geen werk kan verrichten vanwege de kou noemt men de vorstverletperiode.

Bij welke temperatuur is er sprake van vorstverlet
De temperatuur is hierbij een belangrijke meetbare factor. Deze temperatuur wordt in de ochtend gemeten rond 7:00 uur en even later om 10:00 uur. Als de gevoelstemperatuur bijvoorbeeld rond 7:00 uur nog onder de -6° Celsius ligt en rond 10:00 boven die grens dan zal een bouwvakker alsnog zijn of haar werkzaamheden moeten hervatten. Als de temperatuur ook rond 10:00 beneden de -6° Celsius ligt mag het uitvoerend bouwpersoneel naar huis.

Vervangend werk bij vorstverlet
Het is mogelijk dat een bouwbedrijf vervangende werkzaamheden heeft voor bouwpersoneel. Dit kunnen bijvoorbeeld prefab timmerwerkzaamheden zijn in een verwarmde timmerloods. Als een bouwbedrijf deze werkzaamheden aanbiedt aan haar personeel tijdens vorstverlet dan is het personeel verplicht deze werkzaamheden uit te voeren. Ook wanneer een werkgever op de bouwplaats voorzieningen aantreft waarmee de gevoelstemperatuur boven de -6° Celsius kan worden gebracht zullen bouwvakkers verder moeten met hun werkzaamheden. In dat geval is er geen sprake meer van vorstverlet.

Salaris tijdens vorstverlet
Bouwvakkers die in verband met vorstverlet geen werkzaamheden kunnen of mogen uitvoeren hebben recht op volledige doorbetaling van hun salaris. De werkgever is verplicht om het salaris voor werknemers in vorstverlet door te betalen. Als een werkgever hierbij in gebreke blijft heeft de bouwvakker de mogelijkheid om een beroep te doen op een vakbond. Deze vakbond zal een maximale looncompensatie bieden van €80,= per dag dat een bouwvakker in de vorstverlet zit.

Garantiefonds voor vorstverlet
Als een werkgever haar werknemers moet doorbetalen tijdens vorstverlet kunnen de loonkosten hoog oplopen terwijl daarvoor geen werkzaamheden worden verricht. Bedrijven beschouwen vorstverlet dan ook als een kostenpost. Het is echter moeilijk in te schatten of er ieder jaar sprake is van vorstverlet en hoeveel dagen de vorstverletperiode zal duren.

Daarom is het voor bedrijven lastig om voor deze kostenpost reserveringen op te bouwen. Bedrijven kunnen daarom voor vorstverlet gebruikmaken van het garantiefonds. Dit is een fonds waarin geld is verzameld door de bouwbranche om de vorstverletkosten te dekken. Ieder bouwbedrijf moet bijdragen aan deze “vorstverletpot”. Het bedrag dat bouwbedrijven moeten betalen aan het garantiefonds is afhankelijk van de omvang van het bouwbedrijf.

Verzekeren tegen vorstverlet
Naast het garantiefonds kunnen bouwbedrijven zich ook verzekeren tegen vorstverlet. De verzekeringspremie voor vorstverlet wordt als hoog beschouwd. De hoogte is echter afhankelijk van de dekking. Ook het aantal verzekerde werknemers speelt een rol bij het bepalen van de hoogte van de premie. De premie kan lager worden als bedrijven ook een aantal dagen vorstverlet voor eigen risico nemen.

Waarvoor wordt multiplex gebruikt?

Multiplex is plaatmateriaal dat bestaat uit meerdere verschillende houtfineerlagen. Multiplex bestaat over het algemeen uit vijf of meer houtfineerlagen terwijl triplex uit drie lagen bestaat. De houtfineerlagen zijn kruislings met elkaar verlijmd met een polycondensatielijm, zoals bijvoorbeeld: ureumformaldehydelijm, melamineformaldehydelijm of fenolformaldehydelijm.

Door deze houtconstructielijmen ontstaan stevige platen die voor meerdere doeleinden kunnen worden gebruikt. De houtsoorten die worden gebruikt voor multiplex zijn divers. In het verleden werd vooral berkenhout gebruikt maar tegenwoordig worden ook veel andere houtsoorten toegepast zoals eikenhout, mahoniehout en okoumé.

Over het algemeen bestaat multiplex uit oneven fineerlagen. In sommige gevallen wordt voor speciale toepassingen afgeweken van dit principe. Dan kan bijvoorbeeld gebruik worden gemaakt van een even aantal fineerlagen of kiest men er voor om niet alle fineerlagen kruiselings te verlijmen.

Toepassing van multiplex
Er zijn veel verschillende soorten multiplex. De varianten van multiplex zijn afgestemd op de toepassing van het materiaal. Daardoor zijn er multiplexplaten in verschillende categorieën. Deze categorieën kunnen bijvoorbeeld als volgt worden ingedeeld:

  • Constructiemultiplex, wordt veel toegepast in de houtconstructie. De eisen die aan deze variant van multiplex zijn gesteld richten zich met name op de sterkte en stevigheid van het materiaal. Deze eisen zijn belangrijker dan de uiterlijke kenmerken van multiplex. Constructiemultiplex wordt vooral gebruikt in de bouw voor bijvoorbeeld dakconstructies en bekisting. Verder wordt constructiemultiplex voor meubels of aanrechtbaden gebruikt. Deze producten worden van een mooie fineerlaag voorzien en zijn erg stevig. Ook voor transportkisten en verpakking kan constructiemultiplex worden gebruikt.
  • Decoratieve multiplex, moet in tegenstelling tot constructiemultiplex wel een fraaie uitstraling hebben. Over deze multiplex is een speciale laag hout aangebracht. Dit zijn meestal mooie houtsoorten. Daarom wordt dit ook wel edelfineer genoemd. Er zijn verschillende edelfineren. De keuze daarvan is meestal gebaseerd op de uiterlijke toepassing. Decoratieve multiplex kan in keukens worden gebruikt maar ook in luxe jachtbouw.
  • Speciale multiplex, beschikt over unieke eigenschappen waardoor het multiplex een bepaalde sterkte heeft. Er zijn verschillende soorten speciale multiplex. Hierbij kan gedacht worden aan vliegtuigtriplex en kogelwerende multiplex. Er zijn echter nog meer verschillende varianten van speciale multiplex.
  • Lichtgewicht multiplex, kan worden gebruikt als een constructie stevig moet zijn en toch licht van gewicht. Lichtgewicht multiplex wordt voornamelijk van populierenhout gemaakt.
  • Multiplex WBP, hierbij staat de afkorting WBP voor water boiled proof. Dit is een multiplex die geschikt is voor constructies in een vochtige omgeving.

Afwerking van multiplex
Multiplex kan voor uiteenlopende toepassingen worden gebruikt. Het materiaal kan van verschillende speciale deklagen worden voorzien waardoor multiplex nog breder kan worden toegepast. Er kan bijvoorbeeld een antislipfilm worden aangebracht zodat de multiplex als vloer kan worden gebruikt. ook kan er een gladde film worden aangebracht zodat multiplex geschikt is voor bekisting van beton. Dit wordt ook wel betonplex genoemd. In ziekenhuizen wordt voor bepaalde behuizingen van ruimtes een binnenlaag van lood aangebracht in multiplex. Hierdoor is multiplex geschikt voor het weren van röntgenstraling.

Wat is triplex en multiplex?

Triplex en multiplex zijn platen die bestaan uit meerdere houtfineerlagen. Deze houtfineerlagen zijn kruiselings met elkaar verlijmd zodat deze platen extra stevig zijn. Kenmerkend voor triplex en multiplex is dat ze zijn samengesteld uit een oneven aantal houtfineerlagen. Triplex bestaat uit drie lagen en multiplex bestaat uit vijf of meer houtfineerlagen. De namen triplex en multiplex worden tegenwoordig regelmatig door elkaar gebruikt,.

Lijmen voor triplex en multiplex
De verschillende houtfineerlagen moeten stevig met elkaar worden verlijmd. Een goede verlijming zorgt er voor dat triplex en multiplex sterk is en moeilijk gebroken kan worden. Voor het verlijmen van de houtfineerlagen worden verschillende soorten lijmen gebruikt. De meest gangbare lijmen die worden gebruikt zijn polycondensatielijmen zoals:

  • Ureumformaldehydelijm, deze lijm wordt ook wel UF-lijm genoemd.
  • Fenolformaldehydelijm, deze lijm wordt ook wel PF-lijm genoemd.
  • Melamineformaldehydelijm, deze lijm wordt ook wel MF-lijm genoemd.
  • Resorcineformaldehydelijm, deze lijm wordt ook wel RF-lijm genoemd.

Polycondensatielijmen zijn lijmen op basis van fenolen en aminoplasten. Deze lijmen worden gebruikt voor houtconstructies. Voordat men de houtfineerlagen gaat lijmen moeten de lagen over het juiste vochtgehalte beschikken. Daarvoor worden de houtfineerlagen gedroogd. Na het drogen worden de houtfineerlagen onder een hoge temperatuur en onderdruk verlijmd met een polycondensatielijm.

Houtsoorten voor triplex en multiplex
Zodra de houtfineerlagen zijn verlijmd worden de platen op een bepaalde maat gezaagd. Dit zijn meestal standaardmaten. Ook kunnen de platen worden geschuurd zodat ze mooi glad zijn en beter afgewerkt. Triplex wordt van verschillende houtsoorten gemaakt. Triplex werd in het verleden vooral van berkenhout gemaakt. Later maakte men ook gebruikt van andere houtsoorten zoals eikenhout en mahoniehout voor het vervaardigen van triplex en multiplex. Ook de houtsoort okoumé wordt veel toegepast.

Wat is Azobé en waar wordt deze houtsoort voor gebruikt?

Azobé is een zeer harde houtsoort. Dit hout is afkomstig van de boom Lophira alata die in West- Afrika en Midden-Afrika groeit. De Lophira alata wordt maximaal 50 meter hoog. Azobé is bekend onder verschillende benamingen. In landen waar Engels de voertaal is noemt men Azobé ook wel Ekki of Ironwood. In Duitsland noemt men deze houtsoort ook wel Bongossi

Toepassing van Azobé
Het hout is zeer hard en zwaar. Daarom is het heel geschikt voor zware constructies. Ook is Azobé geschikt voor hekwerken en erfafscheidingen in de buitenlucht. Azobé kan goed tegen weersinvloeden en rot niet snel weg als het met water in contact komt. Om die reden wordt Azobé ook wel gebruikt voor aanlegsteigers. Ook voor dukdalven en meerpalen wordt vaak  Azobé gebruikt. Het materiaal is niet alleen weerbestendig, het kan ook een grote druk aan. Daarom wordt Azobé ook wel toegepast in sluisdeuren die de druk van water goed moeten kunnen weerstaan. In tuinmeubelen wordt ook wel Azobé verwerkt. Hierdoor zijn de tuinmeubels beter bestand tegen de invloeden van het weer.

Eigenschappen van Azobé
Azobé is een zware houtsoort die onder de hoogste duurzaamheidsklasse valt van hout. Dit is duurzaamheidsklasse 1. Het hout is zeer dicht en heeft een volumieke massa van 1050 kg/m3 bij een vochtpercentage van vijftien procent. Het hout zal meestal meteen zinken als het in water wordt neergelegd. Het hout is zo hard dat het bijna niet gespijkerd kan worden. De spijkers kunnen nauwelijks door het hout heen zonder krom te trekken. Om dat te voorkomen wordt Azobé doormiddel van fretbouten aan elkaar gezet. Een andere mogelijkheid is het voorboren van Azobé. Hierbij worden eerst gaten geboord in Azobé voordat er schroeven in worden gedraaid.

Azobé is draaihartig en kruisdradig. Het heeft daarnaast een warrige nerf. Deze eigenschappen zorgen voor een taai geheel dat moeilijk te kloven is. Azobé heeft een vieze geur wanneer het net is gezaagd of geschuurd. De houtstof die hierbij vrij komt kan voor allergische reacties zorgen bij mensen. In Azobé kan veel spanning zitten. Dunne planken en palen die dunner zijn 5 centimeter kunnen kromtrekken. Hoe dikker het Azobé hoe beter het materiaal bestand is tegen kromtrekken.