Waarvoor wordt multiplex gebruikt?

Multiplex is plaatmateriaal dat bestaat uit meerdere verschillende houtfineerlagen. Multiplex bestaat over het algemeen uit vijf of meer houtfineerlagen terwijl triplex uit drie lagen bestaat. De houtfineerlagen zijn kruislings met elkaar verlijmd met een polycondensatielijm, zoals bijvoorbeeld: ureumformaldehydelijm, melamineformaldehydelijm of fenolformaldehydelijm.

Door deze houtconstructielijmen ontstaan stevige platen die voor meerdere doeleinden kunnen worden gebruikt. De houtsoorten die worden gebruikt voor multiplex zijn divers. In het verleden werd vooral berkenhout gebruikt maar tegenwoordig worden ook veel andere houtsoorten toegepast zoals eikenhout, mahoniehout en okoumé.

Over het algemeen bestaat multiplex uit oneven fineerlagen. In sommige gevallen wordt voor speciale toepassingen afgeweken van dit principe. Dan kan bijvoorbeeld gebruik worden gemaakt van een even aantal fineerlagen of kiest men er voor om niet alle fineerlagen kruiselings te verlijmen.

Toepassing van multiplex
Er zijn veel verschillende soorten multiplex. De varianten van multiplex zijn afgestemd op de toepassing van het materiaal. Daardoor zijn er multiplexplaten in verschillende categorieën. Deze categorieën kunnen bijvoorbeeld als volgt worden ingedeeld:

  • Constructiemultiplex, wordt veel toegepast in de houtconstructie. De eisen die aan deze variant van multiplex zijn gesteld richten zich met name op de sterkte en stevigheid van het materiaal. Deze eisen zijn belangrijker dan de uiterlijke kenmerken van multiplex. Constructiemultiplex wordt vooral gebruikt in de bouw voor bijvoorbeeld dakconstructies en bekisting. Verder wordt constructiemultiplex voor meubels of aanrechtbaden gebruikt. Deze producten worden van een mooie fineerlaag voorzien en zijn erg stevig. Ook voor transportkisten en verpakking kan constructiemultiplex worden gebruikt.
  • Decoratieve multiplex, moet in tegenstelling tot constructiemultiplex wel een fraaie uitstraling hebben. Over deze multiplex is een speciale laag hout aangebracht. Dit zijn meestal mooie houtsoorten. Daarom wordt dit ook wel edelfineer genoemd. Er zijn verschillende edelfineren. De keuze daarvan is meestal gebaseerd op de uiterlijke toepassing. Decoratieve multiplex kan in keukens worden gebruikt maar ook in luxe jachtbouw.
  • Speciale multiplex, beschikt over unieke eigenschappen waardoor het multiplex een bepaalde sterkte heeft. Er zijn verschillende soorten speciale multiplex. Hierbij kan gedacht worden aan vliegtuigtriplex en kogelwerende multiplex. Er zijn echter nog meer verschillende varianten van speciale multiplex.
  • Lichtgewicht multiplex, kan worden gebruikt als een constructie stevig moet zijn en toch licht van gewicht. Lichtgewicht multiplex wordt voornamelijk van populierenhout gemaakt.
  • Multiplex WBP, hierbij staat de afkorting WBP voor water boiled proof. Dit is een multiplex die geschikt is voor constructies in een vochtige omgeving.

Afwerking van multiplex
Multiplex kan voor uiteenlopende toepassingen worden gebruikt. Het materiaal kan van verschillende speciale deklagen worden voorzien waardoor multiplex nog breder kan worden toegepast. Er kan bijvoorbeeld een antislipfilm worden aangebracht zodat de multiplex als vloer kan worden gebruikt. ook kan er een gladde film worden aangebracht zodat multiplex geschikt is voor bekisting van beton. Dit wordt ook wel betonplex genoemd. In ziekenhuizen wordt voor bepaalde behuizingen van ruimtes een binnenlaag van lood aangebracht in multiplex. Hierdoor is multiplex geschikt voor het weren van röntgenstraling.

Wat is triplex en multiplex?

Triplex en multiplex zijn platen die bestaan uit meerdere houtfineerlagen. Deze houtfineerlagen zijn kruiselings met elkaar verlijmd zodat deze platen extra stevig zijn. Kenmerkend voor triplex en multiplex is dat ze zijn samengesteld uit een oneven aantal houtfineerlagen. Triplex bestaat uit drie lagen en multiplex bestaat uit vijf of meer houtfineerlagen. De namen triplex en multiplex worden tegenwoordig regelmatig door elkaar gebruikt,.

Lijmen voor triplex en multiplex
De verschillende houtfineerlagen moeten stevig met elkaar worden verlijmd. Een goede verlijming zorgt er voor dat triplex en multiplex sterk is en moeilijk gebroken kan worden. Voor het verlijmen van de houtfineerlagen worden verschillende soorten lijmen gebruikt. De meest gangbare lijmen die worden gebruikt zijn polycondensatielijmen zoals:

  • Ureumformaldehydelijm, deze lijm wordt ook wel UF-lijm genoemd.
  • Fenolformaldehydelijm, deze lijm wordt ook wel PF-lijm genoemd.
  • Melamineformaldehydelijm, deze lijm wordt ook wel MF-lijm genoemd.
  • Resorcineformaldehydelijm, deze lijm wordt ook wel RF-lijm genoemd.

Polycondensatielijmen zijn lijmen op basis van fenolen en aminoplasten. Deze lijmen worden gebruikt voor houtconstructies. Voordat men de houtfineerlagen gaat lijmen moeten de lagen over het juiste vochtgehalte beschikken. Daarvoor worden de houtfineerlagen gedroogd. Na het drogen worden de houtfineerlagen onder een hoge temperatuur en onderdruk verlijmd met een polycondensatielijm.

Houtsoorten voor triplex en multiplex
Zodra de houtfineerlagen zijn verlijmd worden de platen op een bepaalde maat gezaagd. Dit zijn meestal standaardmaten. Ook kunnen de platen worden geschuurd zodat ze mooi glad zijn en beter afgewerkt. Triplex wordt van verschillende houtsoorten gemaakt. Triplex werd in het verleden vooral van berkenhout gemaakt. Later maakte men ook gebruikt van andere houtsoorten zoals eikenhout en mahoniehout voor het vervaardigen van triplex en multiplex. Ook de houtsoort okoumé wordt veel toegepast.

Wat is houtskeletbouw en waar wordt het toegepast?

Houtskeletbouw is een systeem dat wordt toegepast om woningen en andere gebouwen te bouwen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een houten constructie. Dit wordt ook wel het frame of het skelet van een gebouw genoemd. Daardoor wordt de naam houtskeletbouw voor deze manier van bouwen gebruikt. Houtskeletbouw wordt ook wel afgekort als HSB.

Voordelen van houtskeletbouw
Houtskeletbouw is zeer geschikt voor gebieden waar hout ruim voorradig is. Daarnaast zijn woningen die doormiddel van HSB zijn gerealiseerd lichter dan woningen die traditioneel zijn gebouwd. Hierdoor hoeven minder zware eisen te worden gesteld aan de bodem waarop deze woningen worden geplaatst. Ook minder draagkrachtige bodems zijn geschikt voor het plaatsen van woningen en andere gebouwen die voorzien zijn van een houten skelet. Het lichtere gewicht van hout ten opzichte van beton zorgt er ook voor dat hout eenvoudiger en goedkoper te vervoeren is naar de bouwplaats. Dit draagt er toe bij dat de kosten worden gedrukt van een bouwproject. Vaak wordt bij houtskeletbouw een groot deel van de timmerwerkzaamheden in een loods of fabriekshal gedaan. Hierdoor ontstaan elementen die behoorlijk ver zijn afgebouwd. Daarnaast worden de elementen onder optimale omstandigheden gebouwd in een overdekte ruimte. Dit is veiliger dan op de bouwlocatie en daarnaast is er geen sprake van weersinvloeden. De elementen worden vanuit de fabriekshal vaar de bouwplaats vervoerd doormiddel van een vrachtwagen. Op de bouwplaats worden de elementen aan elkaar bevestigd waardoor een huis zeer snel vorm krijgt. Daardoor kan de woning ook snel worden afgesloten voor wind en regen van buitenaf.  

Houtskeletbouw is geschikt voor uitbouwen
Wanneer bestaande gebouwen worden voorzien van een extra opbouw of uitbouw wordt ook vrijwel altijd gekozen voor houtskeletbouw. Dit heeft naast de prijs ook te maken met het fundament. Een extra kap op een woning kan er voor zorgen dat de woning zwaarder drukt op de fundering. Dit is vooral het geval wanneer steen en beton worden toegepast. Bij houtskeletbouw is de gewichtstoename veel geringer. Daarom is HSB zeer geschikt voor het maken van een overkapping op een garage of plat dak van een woning of ander gebouw. Dit wordt in de praktijk zeer veel gedaan.