Wat is een poelie of snaarwiel?

Een poelie is een schijfwiel die wordt gebruikt om krachten in machines over te brengen, ze worden gebruikt in de aandrijving van machines en voor het aandrijven van onderdelen van bijvoorbeeld voertuigen. Poelies worden ook wel snaarwielen genoemd omdat de aandrijfriemen die over deze wielen lopen ook wel snaren worden genoemd. Denk hierbij aan de poelies die voorzien zijn van een V-vorm. Hierover loopt een V-snaar die grotere krachten kan overbrengen dan bijvoorbeeld een platte aandrijfriem die over platte poelies loopt.

Verschillende soorten poelies
Er zijn echter ook poelies die zijn voorzien van buitenvertanding. Hierover lopen aandrijfriemen die zijn voorzien van binnenvertanding. Deze aandrijvingsvorm noemt men ook wel tandriemaandrijvingen. Welke riemaandrijving men ook toepast, de poelie blijft een grote rol spelen in de overbrenging. Over de poelie loopt namelijk de aandrijfriem of snaar. De poelie heeft daardoor een specifieke vorm die afhankelijk van het type aandrijfriem. Een poelie die wordt gebruikt bij een zogenaamde V-snaar heeft, zoals eerder genoemd, een V-vorm. Dit houdt in dat de aandrijfriem of snaar precies binnen deze gleuf zal moeten vallen. Op den duur zal een V-snaar gaan slijten en zal de snaar dieper in de groef zakken. Men kan echter de poelies gaan opspannen om de overbrenging te waarborgen. De snaar komt dan meer op spanning te staan.

Overbrengingstechnieken
Er zijn verschillende soorten overbrengingstechnieken. Zo kan men gebruik maken van tandwieloverbrenging of kettingoverbrenging. Bij deze overbrengingstechnieken maakt men gebruik van tandwielen of kettingen, deze overbrengingstechnieken zijn echter minder flexibel dan overbrengingen waarbij men gebruik maakt van aandrijfriemen. Bij het gebruik van aandrijfriemen en poelies treed er altijd een bepaalde mate van slip op. Daarom is een poelie-V-snaaraandrijving niet geschikt om toegepast te worden als overbrenging waarbij de aandrijving niet mag verlopen. Hierbij kan men denken aan de nokkenassen en bij de overbrenging in injectiemotoren.

Distributieriem en distributieketting
Bij een tandriemaandrijving slipt de aandrijfriem niet over de poelies. De poelies hebben een buitenvertanding waar de binnenvertanding van de aandrijfriem precies binnen valt. Daardoor houden de tanden de riem precies op de plaats. Aandrijfriemen moeten regelmatig worden vervangen omdat deze riemen slijten. Denk hierbij aan de distributieriem die na een bepaald aantal kilometers van een auto vervangen moet worden door een nieuwe distributieriem. Als men dit niet doet kan de riem gaan scheuren of knappen waardoor er ernstige schade kan ontstaan. Distributiekettingen hoeven echter vrijwel nooit vervangen te worden. Deze kettingen zijn veel slijtvaster maar moeten echter wel worden gesmeerd om slijtage te voorkomen of te beperken.

Wat is een tandriemaandrijving?

Een tandriemaandrijving is een aandrijfsysteem die op verschillende manieren in de techniek wordt gebruikt. Er wordt hierbij gebruik gemaakt van een aandrijfriem die is voorzien van speciale riemtanden. De getande riem loopt over in ieder geval twee riemschijven of poelies met buitenvertanding. Over deze riemschijven loopt een getande riem die is voorzien van binnenvertanding. Door deze vertanding slipt de riem niet meer over de riemschijven. Het slippen van aandrijfriemen komt bijvoorbeeld wel vaak voor bij gladde aandrijfriemen. Getande aandrijfriemen worden zowel in motoren gebruikt als voor de eindaandrijving.

Distributieriemen voor auto’s
In verbrandingsmotoren wordt een getande aandrijfriem gebruikt voor een zogenaamde synchrone aandrijving. Een synchrone aandrijving is een aandrijving met een vaste verhouding. Deze vaste verhouding mag nooit worden gewijzigd omdat anders de tanden van de aandrijfriem niet meer goed vallen binnen de tanden van de riemschijven. Een goed voorbeeld hiervan is de aandrijving van de nokkenas. Als de riem van een nokkenasaandrijving niet meer goed zou lopen over de riemschrijven of zou slippen dan gaan de kleppen van de motor niet meer op het gewenste moment open en dicht.

Daardoor wijzigt ook het tijdstip van de ontsteking. Een tandriemaandrijving wordt hierbij gebruikt als een effectieve overbrenging in plaats van een tandwielaandrijving of een kettingaandrijving. Deze laatste twee systemen hebben smering nodig om een vastloper te voorkomen. Als men gebruik maakt van een kettingaandrijving of een tandwielaandrijving zal men deze in een afgesloten deel van de motor moeten plaatsen, namelijk het distributiecarter. Dit hoeft bij een distributieriem niet.  Men dient echter distributieriemen tijdig vervangen. Als men dit niet doet kan de riem breken en zorgt dit er voor dat de inlaatkleppen of uitlaatkleppen stil komen te staan. De krukas blijft dan echter nog draaien. Daardoor blijven de zuigers, die doormiddel van de zuigerstangen aan de krukas verbonden zijn, ook op en neer gaan. Deze zuigers kunnen in die beweging de kleppen raken waardoor er zeer veel schade aan de motor kan worden veroorzaakt. Distributieriemen zijn echter maar een voorbeeld van een tandriemaandrijving.

Aandrijfriem voor motoren
Men kan ook een tandriemaandrijving gebruiken in de vorm van een eindaandrijving. In dit geval vind de tandriemaandrijving plaats van versnellingsbak naar achterwiel. Zo wordt bijvoorbeeld bij motorfietsen bijvoorbeeld soms een tandriem toegepast. Bij motorfietsen wordt echter vaker een metalen ketting toegepast of een zogenaamde cardanaandrijving. Ondanks dat wordt het gebruikt van een aandrijfriem populairder bij motoren omdat deze aandrijfriem veel minder onderhoud vereist dan bijvoorbeeld een aandrijfketting. Er worden bijvoorbeeld aandrijfriemen gebruikt bij een aantal modellen van Harley-Davidson, BMW, Kawasaki en Suzuki. Er zijn ook motormerken die gebruik maken van een getande riem om de nokkenas aan te drijven. Dit zijn bijvoorbeeld de motormerken Rotax en Ducata.