Wat is ziekteverzuim?

Ziekteverzuim is een woord dat bestaat uit twee delen: ‘ziekte’ en ‘verzuim’. Als men ziekteverzuim letterlijk zou vertalen dan betekend het verzuimen of niet uitvoeren van werk vanwege ziekte. Een werknemer komt zijn of haar arbeidsovereenkomst niet na omdat hij of zij ziek is. In geval van ziekte is de werknemer (tijdelijk) ongeschikt voor het uitvoeren van het werk.

Ziekte of ziekteverzuim
Ziekte en niet hetzelfde als ziekteverzuim. Ziekte kan welk ziekteverzuim tot gevolg hebben. Het is namelijk afhankelijk van het soort ziekte en het soort werkzaamheden of ziekte tot ziekteverzuim leidt. Men kan bijvoorbeeld wel ziek zijn vanwege een verkoudheid maar dat is voor het uitvoeren van bepaalde werkzaamheden nog geen reden om te verzuimen om op het werk te komen. Als men echter te kampen heeft met buikloop of ander griepverschijnselen is het in veel gevallen onmogelijk om werkzaamheden naar behoren uit te voeren.

In dat geval zal men meestal de werkgever bellen om aan te geven dat men niet kan werken. Men komt dan in het ziekteverzuim terecht omdat men vanwege ziekte verzuimd te werken. Er is dan wel sprake van zogenoemde ‘overmacht’. Men kan geen werk uitvoeren in plaats van dat men geen werk wil uitvoeren.

Oorzaken ziekteverzuim
De oorzaken voor ziekteverzuim kunnen van lichamelijke en psychische aard zijn. Lichamelijke oorzaken zijn bijvoorbeeld griepklachten, rugpijn, gewrichtspijn en verwondingen die al dan niet tijdens de uitvoering van werkzaamheden zijn ontstaan. Psychische oorzaken zijn meestal moeilijker in kaart te brengen. Een voorbeeld van psychische problemen die kunnen leiden tot ziekteverzuim zijn stressklachten, burn-out en angststoornissen.

Naast medische oorzaken van ziekteverzuim is het ook mogelijk dat er niet-medische verklaringen zijn voor het ziekteverzuim. Een verklaring met een niet-medische oorsprong heeft vaak te maken met de omgeving van de werkenemer. Hierbij kan men denken aan een onstabiele thuissituatie of privéomstandigheden.

Wat is demotie of degradatie?

Demotie of degradatie zijn woorden die ongeveer dezelfde betekenis hebben. Als deze woorden worden gebruikt heeft men het over een interne verschuiving van personeelsleden of een personeelslid naar een lagere functie. Demotie en degradatie zijn het tegenovergesteld van een promotie. Als iemand teruggezet wordt in functie noemt men dat degraderen. Er kunnen verschillende redenen zijn waarom iemand gedegradeerd wordt. De degradatie kan zowel door de leidinggevende als de werknemer als gewenst worden beschouwd.

Wat houdt demotie of degradatie eigenlijk in?
Over het algemeen moet een gedegradeerde werknemer naast een lagere functie ook genoegen nemen met een salarisverlaging en/of het verlies van emolumenten en privileges. Daar staat echter tegenover dat degraderen in de praktijk meestal ook een vermindering van werkdruk betekend en minder verantwoordelijkheden. Hierdoor kan het stressniveau voor de werknemer worden verlaagd. In sommige gevallen kan men worden gedegradeerd door een ander dienstverband te krijgen. Zo is het mogelijk om een vast dienstverband om te zetten in detachering of een andere vorm van flexwerk. Hier zijn echter wel strenge regels aan verbonden.

Redenen voor demotie of degradatie
Zoals hiervoor is beschreven zijn er verschillende redenen waarom een degradatie wordt ingevoerd. Soms willen medewerkers een stapje terug doen omdat ze de werkdruk niet meer aan kunnen of hun werk niet meer kunnen combineren met hun thuissituatie. Voor bepaalde zware leidinggevende functies moeten managers fulltime beschikbaar zijn. In een aantal gevallen moeten werknemers meer dan 40 uur per week werken waardoor hun gezinssituatie onder druk komt te staan. Door de geboorte van een kind of kinderen kan men er voor kiezen om hun eenvoudiger functie uit te oefenen met minder verantwoordelijkheden. Een buitendienstmedewerker kan bijvoorbeeld een binnendienstfunctie gaan uitoefenen. Daardoor kan hij of zij binnen kantooruren werkzaamheden uitvoeren en is hij of zij daarna vrij. Kantoorfuncties zijn daarnaast vaker parttime uit te voeren dan buitendienstfuncties. Daarom moeten werknemers die minder uren willen gaan werken vaak noodgedwongen degraderen. Demotie kan ook een overgangstraject vormen naar een pensioen. Oudere werknemers kunnen er namelijk in overleg met hun leidinggevende voor kiezen om een overgangstraject in te gaan naar hun pensioen. Hierdoor wordt voorkomen dat ze voortijdig uitvallen omdat de functie te zwaar wordt.

Bovenstaande redenen zijn over het algemeen gunstig voor beide partijen, de werkgever en de werknemer. Er zijn echter ook situaties waarin er sprake is van een verstoorde verhouding tussen de werkgever en werknemer. Wanneer een werknemer grote verwijtbare fouten heeft gemaakt of er sprake is van wangedrag kan de werkgever een demotie of degradatie invoeren als eens strafmaatregel. Dit is ook het geval bij andere vormen van disfunctioneren.

Werkstress een beroepsziekte die voorkomen moet worden!

Minister Lodewijk Asscher heeft in een brief aan de Tweede Kamer laten weten dat werkstress de beroepsziekte is die het meest voorkomt in Nederland. Bijna dertig procent van al het ziekteverzuim dat in Nederland wordt geregistreerd wordt veroorzaakt door psychische klachten die aan het werk gerelateerd zijn. De oorzaken van deze psychische klachten zijn divers. Zo kan een verkeerde balans tussen werk en privé de oorzaak zijn van werk gerelateerde psychische klachten. Ook werkdruk en agressie of gewelddadige situaties op het werk kunnen leiden tot psychische klachten die werk gerelateerd zijn. In economisch moeizame tijden komt daarbij ook de angst om een baan te verliezen bij. Een baan vormt voor de meeste mensen de belangrijkste inkomstenbron. Door het verliezen van een baan kunnen verschillende andere problemen ontstaan of juist groter worden.

Volgens minister Asscher is werkstress bij veel bedrijven nog onvoldoende bespreekbaar. Hij wil vier jaar lang extra aandacht aan dit onderwerp besteden samen met werkgevers. Ook wil de minister een maatschappelijk dialoog over werkstress op gang brengen. De Inspectie SZW zal tijdens controles extra aandacht besteden symptomen van werkstress. Minister Asscher is van plan om eerst de grootste risico’s aan te pakken. Dit zijn volgens hem agressie, werkdruk, intimidatie en geweld.

Reactie Technisch Werken
Het is goed dat de minister zijn best doet om plannen te ontwikkelen die er toe leiden dat werkstress vermindert op de werkvloer. Hij noemt hierbij niet specifiek verminderen van de angst om een baan te verliezen. Dit is vermoedelijk de grootste angst die er bij mensen speelt. Wanneer werknemers te maken krijgen met agressie en ander ongewenst gedrag op het werk zullen veel werknemers in een economische crisis geneigd zijn om alles in het werk te stellen om de baan te behouden. Werknemers zullen minder snel klachten indienen over werkdruk of stress wanneer ze de kans lopen om hun baan te verliezen. Als er volop werk is in een economie zullen mensen echter sneller van baan verwisselen wanneer de werkdruk te hoog blijkt te zijn. Bij een gebrek aan banen op de arbeidsmarkt is dit echter niet mogelijk of niet verstandig.

Lodewijk Asscher zet zich in op symptoombestrijding. Veel agressie en stress heeft juist een oorzaak in de onzekerheid van werknemers op de werkvloer. Spanningen worden doormiddel van agressie en verbaal geweld op elkaar afgereageerd. Dit leid tot een geweldspiraal waarmee de werksituatie structureel verslechtert. De minister zou er verstandig aan doen om de arbeidsmarkt en het werkklimaat van Nederland te verbeteren. Er moeten meer banen komen zodat werknemers zich vrijer op de arbeidsmarkt kunnen bewegen. Bedrijven met een slecht werkklimaat zullen dan spoedig hun werknemers verliezen aan andere bedrijven die zich wel inzetten voor het welzijn van hun medewerkers. Dit is een natuurlijk selectieproces dat de overheid zou moeten stimuleren.