Wat is benzeen en waar wordt benzeen voor gebruikt?

Benzeen is een brandbare stof die schadelijk is voor de gezondheid. Het is een stof die onder kamertemperatuur vloeibaar is. Benzeen is een organische verbinding. De brutoformule van Benzeen is brutoformule C6H6. De 6 elektronen zijn gedelokaliseerd in een ringvormige en vlakke structuur. De stof wordt gerekend tot de aromatische verbindingen en is daar één van de bekendste vertegenwoordigers van. De vloeistof heeft een onaangename geur. De stof is helder en kleurloos en vergelijkbaar met stoffen zoals naftaleen, tolueen en xyleen. Benzeen wordt in verschillende landen geproduceerd. In Nederland zijn bekende producenten van deze stof:

  • Shell Pernis,
  • Esso (Botlek),
  • Refinery
  • Voormalig DSM (Koninklijke DSM NV), nu SABIC.

Benzeen wordt over het algemeen getransporteerd in grote tankschepen. Deze chemicaliëntankers vervoeren de stof van en naar chemische bedrijven in binnen en buitenland.

Toepassing van benzeen
Benzeen is een apolair aprotisch oplosmiddel. In het verleden werd de stof gebruikt als een schoonmaakmiddel voor mensen die met ruwe olie werkten of in chemische laboratoria. Toen wist men echter nog niet hoe gevaarlijk de stof benzeen voor de gezondheid is. Deze stof is namelijk onder andere heel kankerverwekkend.

Om die reden wordt benzeen ook niet meer als bestandsdeel voor benzine gebruikt. Benzeen is een schadelijke stof en daarom mag de stof alleen worden gebruikt en verwerkt als er strenge veiligheidsnormen in acht worden genomen. Vaak gebruikt men vervangers van benzeen. De benzeenderivaten tolueen en xyleen zijn namelijk minder schadelijk voor de gezondheid. Men past benzeen nog wel toe in bepaalde soorten napalm. Verder gebruikt men benzeen als uitgangsverbinding voor een grote diversiteit aan andere derivaten. Deze worden vaak via een elektrofiele aromatische substitutie bereid. Een aantal voorbeelden van deze derivaten zijn:

  • aniline,
  • anisol,
  • benzaldehyde,
  • benzoëzuur,
  • chloorbenzeen,
  • cumeen,
  • dureen,
  • fenol,
  • mesityleen,
  • nitrobenzeen,

Voor welke gereedschappen geldt de Stand der Techniek?

De Stand der Techniek kan worden omschreven als het hoogste niveau van technische ontwikkeling voor bijvoorbeeld een bepaald stuk gereedschap. De Stand der Techniek is vanaf juni 2013 van toepassing op verschillende gereedschappen. De gereedschappen waarop de Stand der Techniek wordt toegepast zijn gereedschappen waarmee stof vrij kan komen zoals stof van hout en respirabel kwarts. Doel van de Stand der Techniek is het scheppen van strenge technische eisen waaraan gereedschappen moeten voldoen die stof kunnen veroorzaken. De strenge technische eisen moeten er voor zorgen dat werknemers minder stofdeeltjes kunnen inademen door het gebruik van het gereedschap. Het verspreiden van stof moet zoveel mogelijk bij de bron bestreden worden.

Welke gereedschappen vallen onder de richtlijnen van de Stand der Techniek?
De Stand der Techniek is van toepassing op een aantal gereedschappen die worden gebruikt voor het bewerken van steen, beton en kalkzandsteen. Dit zijn de volgende gereedschappen:

  • Combihamers;
  • Hak- en sloophamers;
  • Pneumatische hakhamers;
  • Haakse slijpers;
  • Diamantboormachines.

Ook voor machines die worden gebruikt voor het bewerken van hout is de Stand der Techniek van toepassing. Dit is het geval bij de volgende machines:

  • Schuurmachines;
  • Decoupeerzagen;
  • Handschaafmachines;
  • Invalcirkelzagen.

Wat is de ‘Stand der Techniek’ met betrekking tot stofvrije gereedschappen?

De ‘Stand der Techniek’ is een uitdrukking die kan worden omschreven als de het hoogste niveau van een technische ontwikkeling dat op een bepaald moment wordt bereikt. Als men deze uitdrukking toepast op stofvrije gereedschappen doelt men op gereedschappen waarmee tijdens het gebruik de grenswaarden van schadelijke stoffen niet worden overschreden. Stofvrije gereedschappen dragen bij aan het beschermen van de gezondheid van werknemers die ze gebruiken of die in de nabije omgeving aanwezig zijn. Werkgevers dienen er alles aan te doen om de gezondheid van werknemers te beschermen. Daarom dient de stand der techniek van stofvrij gereedschap in orde te zijn.

Schadelijke stofdeeltjes in de techniek

In de techniek wordt met verschillende materialen gewerkt. Zo worden onder andere houtsoorten, metalen en uiteenlopende steensoorten bewerkt tot producten. Schadelijke stofdeeltjes zijn bijvoorbeeld: houtstof van hardhout en respirabel kwarts. Deze stofdeeltjes zijn schadelijk wanneer ze in de luchtwegen terecht komen. Stofdeeltjes kunnen klachten veroorzaken zoals bronchitis en sommige stofdeeltjes zijn zo gevaarlijk dat er een kans bestaat op kanker wanneer de stofdeeltjes vaak worden inademend. Werknemers moeten beschermd worden tegen de schadelijke effecten van stof.

Stand der Techniek van stofvrij gereedschap
De Stand der Techniek van stofvrije gereedschappen wordt door een aantal aspecten bepaald. Deze verschillende technische aspecten kunnen in combinatie met elkaar voor een optimale Stand der Techniek zorgen. Allereerst de mate van compartimentering belangrijk. Compartimenteren van de bron waar het stof ontstaat is de beste bescherming omdat daarmee zo veel mogelijk de verspreiding van stof naar de ademhalingsorganen van de werknemers wordt voorkomen. Een goede compartimentering zorgt er voor dat de verspreiding van stof bij de bron wordt tegengegaan waardoor er minder technische systemen hoeven te worden toegepast om het reeds verspreide stof op te vangen. Als de compartimentering onvoldoende is zal er een stofafzuigsysteem aan of in het gereedschap moeten worden aangebracht.

De effectieve capaciteit van het stofafzuigsysteem is een belangrijk aspect van de Stand der Techniek van stofvrij gereedschap. Daarnaast dient ook de kwaliteit van het filtersysteem in orde te zijn. Het stof dat door de stofzuiger wordt afgezogen moet namelijk goed gefilterd worden door stoffilters. Verder dienen deze stoffilters regelmatig gereinigd te worden anders is het effect van de filtering gering. Dit reinigen van filters kan mechanisch worden gedaan, automatisch en handmatig.

Er worden ook wel andere beheersmaatregelen toegepast zoals het toevoegen van water in de vorm van nevel. Dit zorgt er voor dat stof in het water wordt opgenomen. Ten opzichte van de toepassing van water is een goed afzuigsysteem een effectiever middel tegen het verspreiden van stof. De effectiviteit van de verschillende beheersmaatregelen moet worden onderzocht en door onderzoek worden gevalideerd. Een voorbeeld van het onderzoeken van de beheersmaatregelen is de TNO Prestatietoets.