Wat is beschut werk?

Beschut werk is een voorziening die in Nederland door gemeenten kan worden gebruikt om mensen met een arbeidsbeperking te laten participeren in het bedrijfsleven. De voorziening van een beschutte werkplek valt binnen de Participatiewet en is ingevoerd 1 januari 2015. Een beschutte werkplek is bestemd voor mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking.

Ook mensen met een psychische beperking kunnen in aanmerking komen voor beschut werk. Het doel is dat ook mensen met een (arbeids-)beperking kunnen participeren in de samenleving. Beschut werk vormt een onderdeel van het participatiebeleid van gemeenten. De gemeenten in Nederland hebben van de overheid geld gekregen om gezamenlijk in Nederland 30.000 beschutte werkplekken te organiseren. In september 2016 werd duidelijk dat er nog onvoldoende beschutte werkplekken daadwerkelijk zijn gerealiseerd.

Wat is een beschutte werkplek?
Beschut werk wordt op een beschutte werkplek uitgevoerd. De term ‘beschut’ wordt hier gebruikt in het kader van een “aangepaste werkplek” of “beschermde werkplek”. De werkplek is aangepast aan de beperkingen van de werknemer die wordt ingezet. Dit heeft te maken met de ergonomische aspecten maar ook met betrekking tot de veiligheid en verantwoordelijkheden. Er is op een beschutte werkplek vaak sprake van aangepaste arbeidsomstandigheden en extra begeleiding door een gespecialiseerd persoon.

Hoe kom je in aanmerking voor beschut werk?
Niet iedereen kan en mag op een beschutte werkplek werken. De doelgroep zijn mensen die een arbeidshandicap hebben en daardoor niet regulier werk kunnen uitvoeren bij reguliere bedrijven.  Deze mensen zijn afhankelijk van de ondersteuning van gemeenten. Door hun beperking kunnen deze mensen niet op de arbeidsmarkt aan werk komen en dreigen ze langdurig thuis te zitten of geheel nooit aan het werk te komen.  De overheid vindt dit ongewenst en wil juist dat zoveel mogelijk mensen participeren op de arbeidsmarkt. Ook mensen met een beperking moeten kans hebben op werk.

Daarom kunnen mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking in aanmerking komen voor beschut werk. Dit organiseert de gemeente waar de persoon woonachtig is. De gemeenten kent de inwoners die een beperking hebben en afhankelijk zijn van de ondersteuning van de gemeenten. Gemeenten kunnen echter niet volledig zelf beslissen wie in aanmerking komt voor een beschutte werkplek. Gemeenten moeten de personen, die ze op een beschutte werkplek willen laten werken, eerst voordragen aan het UWV. Het UWV zal dan gaan beoordelen of de persoon echt tot de doelgroep van beschut werk hoort of niet. Als het UWV van oordeel is dat de kandidaat in aanmerking komt voor een beschutte werkplek dan de gemeente een passende werkplek zoeken. De gemeente werkt hierbij samen met bedrijven in de regio.

Wat is de WSW of Wet sociale werkvoorziening?

De Wet sociale werkvoorziening wordt afgekort met WSW. De WSW is een wet in Nederland waarin is geregeld dat arbeidsgehandicapten met fysieke of mentale beperkingen alleen werkzaamheden mogen verrichten onder aangepaste arbeidsomstandigheden. Hiermee wordt bedoelt dat met de aard van de werkzaamheden en de inrichting van de werkplaats rekening is gehouden met de lichamelijke, verstandelijke of psychische beperkingen van de desbetreffende arbeidskracht of arbeidskrachten.

Op die manier kunnen arbeidskrachten met een arbeidshandicap op een zo regulier mogelijke basis werkzaamheden verrichten die passen bij hun eigen individuele mogelijkheden en beperkingen. Men heeft het hierbij over de sociale werkvoorziening. Na 31 december 2014 behielden alleen arbeidsgehandicapten met een vast contract op de sociale werkvoorziening hun WSW arbeidsplaats. De Wet sociale werkvoorziening (Wsw) blijft bestaan tot de laatste Wsw’er met pensioen gaat.

Geen nieuwe WSW arbeidsplaatsen
Er komen echter geen nieuwe arbeidsplaatsen bij in de sociale werkvoorziening. Mensen die op 31 december 2014 een tijdelijk Wsw-dienstverband hadden kregen van de gemeente te horen of er sprake zou zijn van een verlenging van dit contract. Deze mensen kregen een tijdelijk contract of alsnog een vast contract. Daarnaast kon de gemeente ook beslissen om geen contract meer te verstrekken. In dat geval viel de arbeidsgehandicapte weer terug in een uitkeringspositie. Omdat er geen nieuwe arbeidsplaatsen bij komen in de sociale werkvoorziening overlegd de lokale overheid met verschillende partijen en instanties hoe ze om moet gaan met de arbeidsgehandicapten in de gemeente.

Doelstellingen van de WSW
Met de invoering van de WSW werden drie doelstellingen beoogd, dit zijn de volgende:

  • Het creëren van mogelijkheden voor arbeidsgehandicapten om  onder aangepaste omstandigheden werkzaamheden uit te voeren die passen bij de mogelijkheden waarvoor de arbeidsgehandicapte is geïndiceerd.
  • Het behouden van de arbeidsbekwaamheid van de arbeidsgehandicapte en het bevorderen van deze arbeidsbekwaamheid. De arbeidsbekwaamheid is het geheel aan kennis en vaardigheden waarover een persoon beschikt om werkzaamheden uit te voeren.
  • De laatste doelstelling is het (indien mogelijk) realiseren van een succesvolle uitstroom van de arbeidsgehandicapte naar een reguliere baan in het bedrijfsleven. De woorden ‘indien mogelijk’ staan tussen haakjes omdat het niet altijd mogelijk is om arbeidsgehandicapten te laten uitstromen op regulier werk.

WSW en de arbeidsmarkt
De Wet sociale werkvoorziening vult een bijzondere positie in op de arbeidsmarkt. De wet vormt als het ware het sluitstuk of de overgang tussen zorg en werk. Als mensen ook doormiddel van de WSW niet in staat zijn om werkzaamheden te verrichten op de arbeidsmarkt is er helaas geen alternatief meer voor de arbeidsgehandicapte.

Wsw-indicatie
Werknemers die in de sociale werkvoorziening te werk worden gesteld hebben een Wsw-indicatie nodig. Met deze indicatie wordt duidelijk wat hun arbeidsbeperkingen precies zijn zodat daarmee rekening gehouden kan worden. mensen met een Wsw-indicatie gaan dikwijls aan de slag op een sociale werkplaats. Dit zijn werkplaatsen die speciaal zijn ingericht op mensen met een arbeidshandicap. Op een sociale werkplaats zijn naast mensen met een arbeidsbeperking ook begeleiders en leidinggevenden aanwezig die er voor zorgen dat de werkzaamheden veilig en gestructureerd worden uitgevoerd.

Wat is een sociale werkplaats?

Een sociale werkplaats is een bedrijf of ruimte waar werkzaamheden worden verricht door mensen met een arbeidshandicap of langdurig werklozen. Deze arbeidskrachten kunnen vanwege een beperking niet tewerk worden gesteld bij een regulier bedrijf maar krijgen in een sociale werkplaats de mogelijkheid om werkzaamheden uit te oefenen. Hierdoor leren de werknemers op een sociale werkplaats nieuwe vaardigheden aan en hebben ze tevens een sociaal netwerk. De sociale werkplaatsen zijn vanuit een sociaal oogpunt opgericht. Dit houdt in dat deze werkplaatsen over het algemeen geen winstoogmerk hebben maar met name gericht zijn op het sociale aspect van werk. Hierbij kan men denken aan het feit dat werk voor veel mensen een bepaalde structuur of doel geeft in het leven. Men voelt zich nuttig omdat men producten kan produceren of werkstukken kan vervaardigen.

Wie werken in een sociale werkplaats?
De mensen die werken op een sociale werkplaats kunnen verschillende achtergronden hebben. Men kan bijvoorbeeld te maken hebben met mentale of fysieke beperkingen. Ook te weinig scholing of leerproblemen kunnen een reden zijn waarom men op een sociale werkplaats werkt. Verder kunnen ook problemen in de privésfeer een rol spelen. Werknemers die werken in een sociale werkplaats hebben een Wsw-indicatie. De afkorting WSW staat voor Wet sociale werkvoorziening. Dit is een Nederlandse wet die regelt dat arbeidsgehandicapten alleen onder aangepaste omstandigheden werkzaamheden mogen uitvoeren. De werkzaamheden in een sociale werkplaats zijn aangepast op de lichamelijke, verstandelijke of psychische beperkingen van de werknemer met de Wsw-indicatie. In een sociale werkplaats kan de begeleiding dus verschillen per arbeidskracht. Naast werknemers  met een Wsw-indicatie zijn er vaak speciale begeleiders aanwezig en leidinggevenden. Verder is er meestal sprake van een administratieve ondersteuning.

Wat voor soort sociale werkplaatsen zijn er?
Er zijn verschillende soorten sociale werkplaatsen in diverse sectoren. Zo zijn er bijvoorbeeld agrarische sociale werkplaatsen waarin arbeidskrachten werkzaamheden uitvoeren ten behoeve van de veehouderij of de akkerbouw. Ook zijn er metaalproductiebedrijven waar productiematige werkzaamheden worden uitgevoerd. In de groenvoorziening worden eveneens werkzaamheden gedaan door mensen met een Wsw-indicatie. Er zijn in Nederland ook houtbewerkingsbedrijven die eenvoudige werkzaamheden aanbieden aan mensen met een arbeidshandicap. Dit is ook het geval bij productiebedrijven.

Welke werkzaamheden worden in een sociale werkplaats uitgevoerd?
De werkzaamheden die uitgevoerd worden in een sociale werkplaats zijn zeer divers. Mensen met een Wsw-indicatie verschillen onderling sterk. Daar worden de werkzaamheden op aangepast en de werkomgeving op ingericht. Men kan bijvoorbeeld sorteerwerk doen maar ook verpakkingswerk. Uittellen van producten kan ook. Eenvoudig zaagwerk en snijwerk in de houtbewerking. Gaten boren in metalen platen. Producten voorzien van de juiste kleur of het juiste stempel. Ook eenvoudig transportwerk met een pompkar kan worden gedaan. Niet iedereen met een Wsw-indicatie kan en mag met machines werken. De begeleider houdt daar rekening mee en zorgt er voor dat de sociale werkplaats een veilige en prettige omgeving is om sociaal werk te verrichten.