Wat is gereedschapstaal?

Gereedschapstaal is een metaallegering die uit ijzer bestaat in combinatie met hoogwaardige staalsoorten waardoor het materiaal geschikt is voor het produceren van gereedschappen. Er zijn verschillende soorten gereedschapstaal. Het verschil zit in de samenstelling van de legering. Bekende toevoegingen zijn vanadium, nikkel en molybdeen. De toevoegingen in de legering kunnen verschillen en ook het percentage van een bepaalde toevoeging kan verschillen. Dat zorgt er voor dat er in de praktijk verschillende soorten gereedschapstaal zijn.

Metallurgie
Fabrikanten van gereedschapstaal hebben kennis van eigenschappen van metalen. Dit valt onder de metallurgie. Door de kennis van metalen en hun eigenschappen kunnen ze gereedschapstaal specifieke eigenschappen geven bijvoorbeeld: slijtvast, taaiheid, hardheid en bewerkbaarheid. Ook op het gebied van de sterkte en corrosiebestendigheid kunnen eisen worden gesteld.

Gereedschappen en werktuigen
Er worden verschillende gereedschappen en werktuigen van gereedschapstaal gemaakt zoals beitels, boren en zagen. Deze materialen kunnen ook worden gebruikt voor het bewerken van metaal. In dat geval moet er ook sprake zijn van specifieke eigenschappen. Voor gereedschappen waaraan men bijzonder hoge eisen stel gebruikt men sneldraaistaal (HSS).

Waar wordt gereedschapstaal verwerkt
Gereedschapstaal wordt veel gebruikt in een gereedschapmakerlij of door instrumentmakers om werktuigen en instrumenten te maken. Dit gebeurd over het algemeen doormiddel van (CNC) draaien en frezen of eroderen (vonkverspanen). Dit zijn bewerkingen in de verspaning en worden gedaan door vakmensen zoals gereedschapmakers, instrumentmakers, werktuigbouwkundigen en allround verspaners.

Wat is snelstaal of sneldraaistaal en wat zijn de eigenschappen van dit staal?

Snelstaal wordt ook wel sneldraaistaal genoemd. In het Engels draagt deze staalsoort de naam High Speed Steel (HSS). Het is een hoogelegeerd wolfraam-chroomvanadiumstaal. Deze legering bestaat uit de volgende bestandsdelen staal 76%, wolfraam 18%, chroom 4%, vanadium 1% en koolstof 1%. Snelstaal heeft de eigenschap dat deze tot hoge temperaturen de hardheid blijft behouden. Deze hardheid blijft tot ongeveer 600 °C bestaan. Dit zorgt er voor dat snelstaal geschikt is voor gereedschappen die heel heet kunnen worden. hierbij kan gedacht worden aan boren, draaibeitels en frezen.

Snelstaal is niet alleen bestand tegen hoge temperaturen, het is ook taai en slijtvast. Ook kan snelstaal behoorlijk goed tegen stoten. Andere harde staalsoorten zijn minder bestand tegen onderbroken bewerkingen waarbij gebruik wordt gemaakt van snijgereedschap. De onderbroken bewerkingen zorgen er bij veel staalsoorten voor dat het snijgereedschap beschadigd wanneer het regelmatig weer opnieuw op het werkstuk wordt aangebracht. Snelstaal kan in vergelijking tot andere metalen over het algemeen goed tegen deze onderbrekingen.

Daarnaast kan snelstaal goed gebruikt worden voor frezen en boren die voorzien zijn van een bijzondere vorm. Snelstaal is daardoor geschikt voor de fabricage van gereedschappen voor de verspaning. De eigenschappen van snelstaal zorgen er voor dat het gereedschap niet snel slijt of bot wordt. Daarnaast kan men met snelstaal de standtijd en snijsnelheid verveelvoudigen wanneer men deze staalsoort vergelijkt met snijgereedschap dat is gemaakt van koolstofstaal.

In de verspaning wordt tegenwoordig steeds vaker gekozen voor hardmetaal. Desondanks wordt snelstaal nog wel gebruikt voor boren, frezen en andere snijgereedschap. Ook wordt snelstaal gebruikt voor matrijzen en stempels.