Wat doet een stereo lasser of een simultaan lasser in de werktuigbouwkunde?

In de werktuigbouwkunde worden regelmatig stereolassers of simultaanlassers gevraagd. Dit zijn twee verschillende functiebenamingen waarmee in principe dezelfde functie wordt bedoelt. In onderstaande tekst worden de functies stereo lasser en simultaan lasser gebruikt. In de praktijk gebruikt men deze functienamen ook regelmatig naast elkaar binnen een bedrijf. Zo kan het voorkomen dat de ene lasser zich stereo lasser noemt en zijn collega noemt zich simultaan lasser terwijl ze in feite dezelfde werkzaamheden uitvoeren op de werkvloer.

Wat zijn de werkzaamheden van stereolassers of simultaanlassers?
Stereolassers en simultaanlassers zijn in de eerste plaats lassers. Meestal beheersen deze lassers het TIG lasproces op een hoog niveau omdat voor stereolassen over het algemeen TIG wordt gebruikt. Dit houdt in dat veel stereolassers TIG lassen beheersen op niveau 3 of hoger. Ze moeten meestal lassen in verschillende plaatdiktes en wanddiktes aanbrengen.

Het stereolassen houdt in dat deze las aan twee kanten tegelijk wordt gelegd. Hiervoor zijn twee lassers nodig. De ene lasser staat aan de binnenkant van het werkstuk, bijvoorbeeld een tank, de andere lasser staat aan de buitenkant. Beide lassers moeten er voor zorgen dat het smeltbad tijdens het lasproces goed gevormd wordt. Door een goed smeltbad ontstaat een goede las aan de buitenkant en aan de binnenkant.

Het is belangrijk dat niet alleen de lassers goed op elkaar afgestemd zijn. Ook de lastoestellen moeten op de juiste manier worden ingesteld. Het aantal ampères waarop het lastoestel moet worden ingesteld is onder andere afhankelijk van de wanddikte of plaatdikte van het werkstuk. Als deze wanddikte of plaatdikte vereist dat er met 130 ampère gelast moet worden zal men dit totaal over de twee stereo lassers of simultaan lassers moeten verdelen. Anders ontstaat er te veel warmte inbreng tijdens het lassen. Dit zorgt er voor dat het smeltbad teveel vloeit en er gaten ontstaan. Een goede las kan met een te hoge warmte inbreng niet worden gemaakt. Daarnaast kan ook het werkstuk door een te hoge warmte inbreng worden beschadigd.

Het totaal aantal ampères wordt verdeeld tussen de twee simultaanlassers of stereolassers.  Omdat in de praktijk meestal één van de twee lassers het toevoegmateriaal in het smeltbad aanbrengt wordt het totaal niet precies in twee gelijke helften verdeeld. Degene die het toevoegmateriaal aanbrengt zal met iets meer ampère lassen dan de andere lasser. Een totaal aantal ampères van 130 kan worden verdeeld in 70 ampère voor de lasser die lastoevoegmateriaal aanbrengt en 60 ampère voor de lasser die aan de andere kant staat. Naarmate de plaatdikte groter wordt zal het lastoestel ook op meer ampères moeten worden ingesteld.

Waarvoor wordt stereolassen of simultaanlassen gebruikt?
Stereolassen of simultaanlassen wordt toegepast voor aluminium en vooral voor werkstukken die gemaakt zijn van roestvaststaal. Hierbij kan gedacht worden aan grote RVS tanks voor de voedingsmiddelenindustrie. Daarnaast wordt stereolassen of simultaanlassen ook gebruikt voor leidingen met een grote diameter. De diameter moet groot genoeg zijn voor een lasser die aan de binnenkant de las gelijktijdig met een lasser aan de buitenkant kan aanbrengen. De reden waarom stereolassen en simultaan lassen veel wordt gebruikt in de zuivel en andere voedingsmiddelenindustrieën heeft te maken met de hoge eisen die aan de voedselhygiëne worden gesteld. Het stereolasproces of simultaanlasproces zorgt voor een perfecte doorlas aan de binnenkant van het werkstuk. Hierdoor ontstaan tijdens het lassen geen opstaande randen of andere oneffenheden waarachter voedingsresten en vuil kunnen hechten. Deze resten kunnen een bron van bacteriën vormen en daardoor de kwaliteit van het voedsel nadelig beïnvloeden.

Welke vaardigheden hebben stereolassers en simultaanlassers?
Lassers die werkzaam zijn in de zuivel moeten hoogstaande laskwaliteit leveren. Het lasproces dat voor simultaanlassen of stereolassen wordt gebruikt is meestal TIG. De lasser heeft doordat hij zelf handmatig toevoegmateriaal in het smeltbad brengt een goede controle over dit smeltbad en kan daardoor de kwaliteit van de las goed beïnvloeden. TIG lassers moeten gevoel hebben voor het lasproces en moeten in hoge mate nauwkeurig zijn. Als deze lassers werken aan werkstukken die in contact komen met voedingsmiddelen worden de kwaliteitseisen nog zwaarder. Vaak moeten lassers dan specifieke lascertificaten halen voordat ze een las in de zuivel of voedingsmiddelenindustrie mogen aanbrengen.

Wat is stereo lassen of simultaan lassen waarvoor dit lasproces gebruikt?

Stereo lassen is een speciaal lasproces waarvoor twee lasser nodig zijn. Het lasproces wordt gebruikt om een perfecte doorlas te maken. Stereo lassen wordt veel gebruikt in de bouw van grote RVS tanks en RVS leidingwerk met een grote diameter. Stereo lassen wordt ook wel simultaan lassen genoemd. Het woord simultaan betekend gelijktijdig. Dit houdt in dat twee lassers gelijktijdig, elk aan een kant, een las aanbrengen aan een werkstuk.

Waarvoor wordt simultaan lassen toegepast?
Simultaan lassen is niet eenvoudig. De lassers moeten goed samen kunnen werken en de snelheid waarmee ze lassen op elkaar kunnen afstemmen. Simultaan lassen wordt veel toegepast bij het lassen van RVS tanks en leidingen met een diameter die groot genoeg is om een lasser in de leiding te laten kruipen om de binnenkant te lassen. Hiervoor wordt met name het TIG lasproces gebruikt. TIG-simultaan lassen kan naast RVS ook voor andere metaalsoorten worden gebruikt. Hierbij kan gedacht worden aan koper en aluminium. Hieronder is beschreven hoe simultaan lassen wordt gedaan.

Hoe gaat simultaan lassen in zijn werk?
Bij TIG lassen voegen de lassers zelf handmatig het toevoegmateriaal aan het smeltbad toe. Meestal brengt één van de twee TIG simultaanlassers het lastoevoegmateriaal in het smeltbad aan. Hierdoor is er een goede controle op het smeltbad en dit komt de kwaliteit van de las ten goede. Doordat er bij simultaanlassen twee TIG lassers controle hebben op het smeltbad is de kwaliteit van het smeltbad aan beide kanten van het werkstuk als het goed is gelijk en wordt een perfecte doorlas tot stand gebracht. Deze perfecte doorlas is van belang voor de voedingsmiddelenindustrie. Hoe gladder de las aan de binnenkant van de tank of leiding hoe beter. Er kunnen dan geen vuil en voedselresten achter de lasnaad blijven zitten. Deze resten kunnen een bron van bacteriën worden en de kwaliteit en veiligheid van de voedingsmiddelen die in de tank of leiding stromen of aanwezig zijn nadelig beïnvloeden.

Instellen van lastoestel bij simultaan lassen
Het is belangrijk dat de stoombronnen zo geschakeld zijn dat ze elkaar niet aantrekken. Als voor de plaatdikte of wanddikte  130 ampère vereist is dan moet dit totaal worden verdeeld onder de twee lassers en twee lastoestellen. De ene lasser zal het lastoestel  op 70  ampère in moeten stellen en de andere 60 ampère. De lasser die de lasdraad toevoegt moet het lastoestel op het hoogste aantal ampères hebben want lasdraad koelt het smeltbad af. Over het algemeen wordt de draad in positie PF aan de bovenkant aangebracht in het beschermgas die om de vlamboog aanwezig is.

Lasposities voor simultaan lassen
Simultaan lassen wordt vooral gebruikt voor laspositie PF. De PF laspositie is een laspositie waarbij de las verticaal wordt aangebracht van beneden naar boven. Dit wordt ook wel stapelen genoemd. Daarnaast kan simultaanlassen ook worden gedaan in positie PC. Hierbij wordt een lasnaad uit de zij horizontaal aangebracht.