Stichting ‘Dorp Grouw’ heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van ijzerwerkers, lassers en cascobouwers in 2019

De afgelopen tijd hebben ongeveer 80 leerlingen gewerkt aan de renovatie van het ‘Dorp Grouw’. Dit is een zogenaamd beurtschip dat eerst “Aebelina” heette en dat later “Dorp Grouw” genoemd. Het schip heeft vanaf 1910 passagiers vervoerd. Ook vervoerde het schop vee en vracht tussen de plaatsen Sneek, Grou en Leeuwarden. Aan het einde van de jaren tachtig van vorige eeuw werd het schip een recreatieschip. De stichting had de wens om het schip Dorp Grouw weer geschikt te maken voor recreatie maar daarvoor moest het schip wel grondig worden gerenoveerd. Dat kost natuurlijk veel tijd en geld.

Samen met Empatec en de gemeente is een oplossing bedacht om het schip Dorp Grouw te redden van de ondergang en tevens leerlingen de mogelijkheid te bieden om zichzelf te ontwikkelen. Door Scheepswerf Talsma werd een leermeester beschikbaar gesteld die de leerlingen kon begeleiden in het werk. Empatec zorgde er voor dat er leerlingen werden aangemeld voor dit project. Tijdens het project werden jongeren en ouderen opgeleid in de metaalbewerking. Voor jongeren was het vooral een opleidingstraject en voor ouderen een omscholing traject om aan het schip te werken. Het uiteindelijke toezicht en de verantwoording voor de renovatie van Dorp Grouw blijft in handen van de stichting die ook het Dorp Grouw heet.

Er moest veel gebeuren. Het schip was eigenlijk klaar voor de sloop toen het werd gekocht. Het was zeer roestig en technisch niet meer in orde. Dat was een grote uitdaging voor de stichting. Gelukkig kon de stichting samenwerken met gemeente Achtkarspelen en Tietjerksteradeel. Scheepwerf J. Talsma deed ook mee. De leerlingen die aan het project deelnamen kregen allemaal een lasopleiding. Omdat er staal werd gelast was dit een MIG/MAG lasopleiding. Op die manier konden de leerlingen zich verder ontwikkelen als lasser. Ook konden de leerlingen zich ontwikkelen in de cascobouw als ijzerwerker en cascobouwer. Er is veel werk voor lassers en cascobouwers op de arbeidsmarkt in 2019. Inmiddels hebben ongeveer 40 leerlingen die aan dit project deelnamen een baan kunnen vinden. Dit heeft Bryan Kes aangegeven. Hij is een van de opleiders die de leerlingen bij de renovatie van Dorp Grouw heeft begeleid.

Wat is een bouwvergunning?

Een bouwvergunning is noodzakelijke meestal schriftelijke toestemming die door een overheid wordt verstrekt aan een bedrijf of particulier om een bouwwerk op te richten of een bestaand bouwwerk te wijzigen. Een bouwvergunning is in veel gevallen verplicht wanneer men een bouwwerk wil plaatsen. Bouwvergunningen worden echter niet altijd verstrekt, een bouwwerk moet namelijk aan bepaalde eisen voldoen. Vanaf 1 oktober is de bouwvergunning in Nederland vervangen door de omgevingsvergunning die veel meer omvattend is. Vaak heeft men het in de volksmond nog wel over een bouwvergunning als men een vergunning aanvraagt voor de bouw van een bouwwerk of de aanpassing daarvan.

Bouwvergunning verplicht
Niet voor alle bouwwerken is een bouwvergunning nodig. Dit wordt in Nederland bepaalt door de overheid. De overheid heeft in de Woningwet vastgelegd voor welke bouwwerken een bouwvergunning is vereist. De Woningwet trad in werking in het jaar 1902. In deze wet is ook vastgelegd dat gemeenten in Nederland verplicht zijn om bouw- en woningverordening op te stellen. Deze verordeningen dienen voorschriften te bevatten waaraan nieuwe bouwwerken waaronder woningen moeten voldoen.

Tevens bevat de Woningwet het verbod dat niemand iets mag bouwen, verbouwen of uitbreiden zonder dat er een bouwvergunning door de gemeente is verstrekt. Een bouwvergunning is in ieder geval voor de bouw van woningen en utiliteit verplicht. Zonder bouwvergunning mag men niet met de bouw van dergelijke bouwwerken starten. Ook voor bouwwerken die niet voor bewoning of als utiliteitscomplex worden gebruikt is vaak een bouwvergunning vereist. Hierbij kan men denken aan bruggen, viaducten en andere civiele kunstwerken. Gemeenten verstrekken de bouwvergunning en toetsen de bouwplannen aan landelijke eisen en regionale eisen die aan bouwwerken worden gesteld.

Waaraan wordt een bouwvergunning getoetst?
Een bouwvergunning wordt niet zomaar verstrekt. Particulieren en bedrijven kunnen hun bouwvergunningsaanvraag bij gemeenten (digitaal) indienen. Vaak wordt het indienen van een bouwvergunning doormiddel van een invullijst of formulier vergemakkelijkt. Er worden in de lijst of op het formulier allemaal vragen gesteld die de indiener van de vergunningsaanvraag dient te beantwoorden. Door de antwoorden op deze vragen krijgt de gemeente de benodigde informatie voor een goede toetsing.

Meestal krijgt men bij eenvoudige bouwaanvragen binnen acht weken bericht of de bouwvergunning wordt verstrekt of niet. Dit is wettelijk ook geregeld vanaf 10 oktober 2010 toen de omgevingsvergunning werd ingevoerd. Daarvoor hadden gemeenten nog 12 weken de tijd om een bouwvergunning te toetsen. In de periode van acht wordt het bouwplan door de gemeente getoetst aan een aantal planen, besluiten en verordeningen. De toetsing vindt in ieder geval plaats op basis van:

  • Het bestemmingsplan;
  • Het Bouwbesluit;
  • De lokale Bouwverordening;
  • De redelijke eisen van welstand.

Bouwvergunning of omgevingsvergunning
Een omgevingsvergunning is een vergunning die in Nederland op 1 oktober 2010 werd ingevoerd ter vervanging van de verschillende vergunningen en aanvraagprocedures van vergunningen voor wonen, ruimte en milieu. De omgevingsvergunning heeft na de invoering de volgende vergunningen vervangen:

  • bouwvergunning,
  • sloopvergunning
  • aanlegvergunning,
  • milieuvergunning,
  • gebruiksvergunning,
  • kapvergunning.

De omgevingsvergunning heeft er voor gezorgd dat iemand die in het verleden één van de bovengenoemde vergunningen wilde aanvragen in de toekomst al deze aanvragen via de omgevingsvergunningaanvraag kan indienen. De omgevingsvergunning is ingevoerd in het kader van de Modernisering van de VROM-regelgeving. Waarbij de letters VROM staan voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. De doelstelling van de modernisering van de VROM-regelgeving is het aantal wetten en regels op het gebied van de fysieke leefomgeving in Nederland flink te reduceren en te optimaliseren.  Particulieren die in de toekomst een bouwaanvraag willen indienen zullen daarom een omgevingsvergunning moeten aanvragen.

Wat is bouwrecht en wat is hieraan gerelateerd?

In het bouwrecht staan alle Nederlandse rechtsregels beschreven met betrekking tot het regelen en waarborgen van bouwprocessen. Het doel van bouwrecht is het bieden van duidelijke kaders voor bouwbedrijven en opdrachtgevers in Nederland voor het bouwen en verbouwen. Voor een deel zijn de bouwrechtelijke bepalingen van publiekelijke aard als het om stedenbouwkundige zaken gaat. Daarnaast is het bouwrecht ook privaatrechtelijk wanneer het gaat om afspraken tussen de architect, opdrachtgever en aannemer.

Welke zaken zijn gerelateerd aan bouwrecht?
Aan het bouwen in Nederland zijn strenge regels verbonden. Hiermee wil de overheid bewerkstelligen dat de betrokken partijen niet worden gedupeerd. Daarnaast dienen bouwprocessen conform de richtlijnen te worden uitgevoerd. Het bouwrecht is gerelateerd aan een aantal zaken zoals:

  • Bouwbesluit: dit is een belangrijk document waarin verschillende voorschriften zijn benoemd voor het bouwen van bouwwerken in Nederland. Het gaat hier met name om technische voorschriften met betrekking tot de constructie, veiligheid en duurzaamheid.
  • Aannemingsrecht: hierin staan de rechten en plichten van de aannemer in de bouw’.
  • Architectenrecht: hierin staan de rechten en plichten van de architect.
  • Woningwet: deze wet is oorspronkelijk opgezet om de bouw van goede woningen te bevorderen en de bewoning van slechte woningen onmogelijk maken.
  • Bestemmingsplannen: in deze plannen wordt in Nederland beschreven wat er mag gebeuren met een bepaalde ruimte of met een stuk grond in een bepaalde gemeente. Het kan daarbij gaan om bijvoorbeeld woningbouw, industrie, kleinschalige industrie of een agrarische bestemming.
  • Bouwverordening of bouwvoorschrift: dit is regelgeving van de gemeentelijke overheid met betrekking tot het bouwen, verbouwen, gebruik en slopen van bouwwerken. Deze regelgeving dient te worden opgevolgd naast de technische voorschriften die zijn vastgelegd in het Bouwbesluit. Zo kan bijvoorbeeld pas een vergunning worden verstrekt als men de richtlijnen uit de bouwverordening heeft nageleefd. Deze richtlijnen gaan onder andere over het toepassen van brandveiligheidsinstallaties. Daarnaast staan hierin ook niet-bouwtechnische eisen zoals stedenbouwkundige voorschriften.

Wat is het beroep stukadoor en wat doet een stukadoor?

Een stukadoor is een beroep. Stukadoors zijn vakmensen die stucwerk aanbrengen op plafonds en muren van gebouwen. Stucwerk wordt ook wel stucco, stuc of sierpleister genoemd. Stucwerk wordt op muren en plafonds aangebracht om deze aantrekkelijke of egaal te maken. Lelijke stenen of elementen van beton kunnen doormiddel van stuc worden bedekt. Stucwerk kan dienen ter verfraaiing  van het interieur en dient daarnaast ter bescherming  van de materialen die onder het stucwerk aanwezig zijn.

Wat doet een stukadoor?
Een stukadoor maakt gebruikt van verschillende gereedschappen tijdens zijn of haar werkzaamheden. Op het raapbord wordt specie neergelegd. Dit doet de stukadoor doormiddel van een zogenoemde stukadoorstroffel. Zodra de gipsspecie of pleistergips op het raapbord is geplaatst kan de stukadoor doormiddel van een houten spaan de gipsspecie of pleisterspecie op de muren aanbrengen. Doormiddel van een glad houten bord of een rubber schuurbord kan de muur worden gladgestreken. De rubberen structuur van het rubberen schuurbord kan voor een speciaal effect zorgen in de aangebrachte laag. Een stukadoor kan ook machinaal stuc aanbrengen in gebouwen. Dit wordt tegenwoordig veel gedaan in nieuwbouw woningen en utiliteit. Met name in oude woningen en in restauratieprojecten wordt nog handmatig gewerkt. Ook kleine herstelwerkzaamheden bij particulieren worden meestal nog handmatig uitgevoerd.

Een stukadoor is een vakman
Een ervaren stukadoor is een vakman. Hij of zij is de persoon die er voor moet zorgen dat de woning of het utiliteitspand er netjes uit ziet. De muren en plafonds worden door een stukadoor professioneel bewerkt. De stuc moet goed zijn aangebracht en niet van de muren en plafonds loslaten. Daarnaast dient het geheel er aantrekkelijk uit te zien. De stukadoor moet een goed inzicht hebben in de kwaliteit van muren en plafonds. Daar moet hij of zij rekening mee houden tijdens het voorbereiden. De wensen van de klant of opdrachtgever spelen een grote rol bij het stucwerk. Een stukadoor moet goed naar deze wensen luisteren en moet daarnaast kunnen adviseren over wat technisch wel mogelijk is en wat technisch niet uitgevoerd kan worden.

Met name bij het restaureren van oude monumentale panden komt het vakmanschap van de stukadoor aan de orde. De stukadoor dient deze panden zodanig te restaureren dat het geheel in oude glorie wordt hersteld. Daarom moet een stukadoor regelmatig handwerk verrichten. Vooral bij oud pleisterwerk is restaureren een moeilijke klus. Als het nieuw aangebrachte pleisterwerk is opgedroogd dient dit er het zelfde uit te zien als het oude pleisterwerk dat daar rondom aanwezig is. Een stukadoor is een vakman en wordt over het algemeen steeds beter in het vak. Veel technische en esthetische aspecten die bij dit werk aan de orde komen leert de stukadoor tijdens het werk.

Wat is renovatie en wat is renoveren in woningen en utiliteit?

Renovatie is een woord dat regelmatig wordt gebruikt in de bouw van woningen en utiliteit. Het woord renovatie is afgeleid van het Latijnse woord “renovare”, dat in het Nederlands vertaald kan worden met vernieuwen. Het werkwoord renoveren is afgeleid van renovatie. Als men woningen of utiliteit gaat renoveren bedoelt men daarmee dat men deze panden gaat vernieuwen. Het gaat hierbij om bestaande gebouwen die geheel of gedeeltelijk vernieuwd worden. Renovatie zorgt er voor dat het pand weer wordt geoptimaliseerd en aangepast aan de nieuwe normen en maatstaven die aan het pand worden gesteld.

Monumentale panden renoveren
In dorpen en steden kunnen verschillende monumentale panden staan. Deze panden zijn meestal tientallen of honderden jaren oud. Net als alle bouwwerken hebben ook monumentale panden onderhoud nodig. Monumentale panden zijn beeldbepalend voor een dorp of stad. Ze geven een dorp of stad een bepaalde uitstraling of sfeer. Daarom mogen deze panden niet zomaar gesloopt worden. Ook aan het renoveren van deze panden zijn strenge eisen gesteld. De eigenaren van monumentale panden moeten zich houden aan deze eisen.

Desondanks moeten ook monumentale panden regelmatig worden verbouwd en verstevigd. Er kunnen scheuren ontstaan in de muur en het hout van deze panden kan op den duur gaan rotten. Renovatie is soms niet alleen gewenst maar ook noodzakelijk omdat het pand niet meer aan de veiligheidseisen voldoet. Daarnaast veranderen de eisen met betrekking tot woongenot en levensstandaard. Waar vroeger een open haard of gaskachel werd gebruikt wordt tegenwoordig gebruik gemaakt van centrale verwarming cv. Deze verwarming wordt ook toegepast in monumentale panden. Ook isolatie kan worden gebruikt om het woongenot en de energiezuinigheid van monumentale panden te verbeteren. Dit zorgt echter voor technische vraagstukken. Renovatie van monumentale panden is niet eenvoudig. Speciale bouwbedrijven en installatiebedrijven worden hiervoor ingezet.

Wie werken er in de renovatie van woningen en utiliteit?
In de renovatie van woningen en utiliteit kunnen verschillende werknemers worden ingezet. Hieronder staan een aantal voorbeelden van functies in die in de renovatie worden uitgeoefend.

  • Voegers. In de renovatie kunnen voegers worden ingezet om aan de buitenkant van de woning nieuwe voegen aan te brengen. Vaak zijn dit speciale gesneden voegen die een zeer fraai uiterlijk aan de woning of utiliteitspand geven.
  • Timmermannen. Er worden in de renovatie echter ook timmermannen ingezet. Veel monumentale panden bestaan vrijwel volledig uit natuurlijk materiaal zoals stenen en hout. Het gebruik van kunststoffen zoals kunststof kozijnen is voor monumentale panden meestal verboden. Hout vergt echter wel onderhoud. Ondanks dat kunnen gedeeltes van de woning vervangen moeten worden. Renovatietimmermannen kunnen nieuwe kozijnen en vloeren plaatsen. Dit is echt vakwerk omdat veel op het oog moet worden gedaan. In oude woningen is het houtwerk lang niet allemaal meer waterpas. Daarom moet een renovatietimmerman goed weten wat voor het oog netjes lijkt in de woning. Soms moet iets wel of juist niet waterpas geplaatst worden om tot een mooi geheel te komen.
  • Metselaars. Wanneer de muren geheel of gedeeltelijk vervangen moeten worden zullen metselaars worden ingezet. Deze metselaars moeten meestal gebruik maken van oude stenen die passen bij het monumentale pand. Daarnaast moeten de metselaars ook precies in hetzelfde verband metselen als de rest van de woning. Renovatiemetselaars zijn daarom vaklieden.
  • Installatiemonteurs. In de renovatie wordt ook regelmatig gebruik gemaakt van installatiemonteurs. Deze monteurs moeten er voor zorgen dat de woning goed verwarmd wordt. Tegenwoordig brengen installatiemonteurs cv-installaties aan in oude woningen. Hierbij vervangen ze de verouderede gaskachels. Ook moeten installatiemonteurs in de renovatie het waterleidingnetwerk regelmatig controleren op lekkage. Het bestaande gasleidingnetwerk zorgt ook voor de nodige aandacht. Het is belangrijk dat de gasleidingen veilig zijn. Een installatiemonteur in de renovatie moet daarom een echte vakman zijn.
  • Elektromonteurs. Op den duur  raakt de elektrische installatie van monumentale panden verouderd. Deze installatie is niet altijd door vakmensen aangelegd omdat vroeger minder strenge eisen van toepassing waren in de elektrotechniek op de bouw. Een elektromonteur in de renovatie kan meestal ook geen gebruik maken van bestaande tekeningen over de installatie. Dit zorgt voor de nodige uitdagingen. Elektromonteurs in de renovatie zullen met een multimeter verschillende metingen moeten verrichten om na te gaan op welke draden spanning staat. De kleuren van elektriciteitskabels in oude panden kan verschillen. Daarom moeten elektromonteurs in de woningbouw vakkundig te werk gaan bij het vervangen van bedrading.

Naast bovengenoemde beroepen  kunnen ook verschillende andere beroepen werkzaam zijn in de renovatie zoals glaszetters, schilders, tegelzetters en vloerenleggers. Al deze mensen zullen bij hun werkzaamheden rekening moeten houden met de oorspronkelijke staat van de woning als het een monumentaal pand betreft. Het is echter ook mogelijk dat renovatie wordt uitgevoerd in een pand dat niet als monument wordt bestempeld. In dat geval zijn de richtlijnen met betrekking tot de renovatie iets ruimer.

Nieuwbouw of herbouw
Soms is nieuwbouw of herbouw van een woning noodzakelijk. Een pand kan zo onveilig zijn dat het volledig gesloopt moet worden. Vervolgens kan het pand dan weer worden herbouwd. Een woning die herbouwd wordt is in feite een nieuwbouw woning. Het voordeel hiervan is dat de woning volledig aan de hedendaagse bouwtechnische kwaliteitseisen kan worden aangepast. Hierdoor ontstaat een veiliger woning die constructief meestal steviger is dan de oude woning die daarvoor op het kavel stond. Ook het leefklimaat en de energiezuinigheid kunnen meteen aan de hedendaagse standaards worden aangepast. Herbouw van woningen kan ook plaatsvinden na een brand of een aardbeving. In die gevallen kan een woning of utiliteitspand zo erg beschadigd zijn dat deze niet meer in gebruik genomen mag worden. Soms laat men alleen de karakteristieke voorgevel staan en herbouwd men de rest van het pand. Deze manier van renoveren wordt ook wel façadisme genoemd. Deze term wordt een aantal alinea’s hieronder verder uitgelegd.

Restauratie of restaureren
Renovatie en restauratie kunnen in één project gezamenlijk worden uitgevoerd. Doormiddel van restauratie worden panden of voorwerpen weer in de oorspronkelijke staat gebracht. Deze oorspronkelijke staat kan zijn weergegeven in oude technische tekeningen of op basis van foto’s en schilderijen. Bij restauratie maakt men vaak gebruik van authentieke bouwmaterialen die ook in de tijd werden gebruikt dat het pand oorspronkelijk werd gebouwd. Restaureren gebeurd door een restaurateur. Deze mensen kunnen echter verschillende technische disciplines hebben. Een restaurateur van een molen heeft meestal andere vaardigheden dan een restaurateur van oude kerken of kastelen. Meestal beheersen deze restaurateurs oude ambachten die ook in lang vervolgen tijden werden gebruikt voor de bouw van bepaalde panden.

Façadisme en renovatie
In sommige gevallen wordt alleen de buitenkant van het pand behouden en wordt de gehele binnenkant vervangen door nieuwbouw. Dit wordt ook façadisme genoemd. Dit is een bijzondere manier van renoveren. In feite is het grotendeels nieuwbouw. De voorgevel wordt bewaard als beeldbepalend element van de straat, stad of dorp. Façadisme ontstaat meestal als een soort compromis. De monumentenzorg kan in overleg met projectontwikkelaars tot façadisme besluiten. Het doel van de monumentenzorg is in dat geval het behoud van de karakteristieke buitenkant van de woning. De projectontwikkelaar wil echter dat de rest van het pand volledig wordt aangepast aan de hedendaagse eisen met betrekking tot woongenot en veiligheid.

Façadisme is soms noodzakelijk omdat de binnenkant van het pand niet meer effectief verbouwd kan worden naar de moderne eisen. Monumentenzorgers vinden façadisme over het algemeen een ernstige inbreuk op de esthetische waarde van een pand. Daarom zijn monumentenzorgers erg kritisch op bouwprojecten die gebaseerd zijn op façadisme.