Olie, de belangrijkste grondstof ter wereld

Olie wordt ook weleens het zwarte goud van deze wereld genoemd. Dit is niet geheel onterecht als je ziet hoe belangrijk de rol van olie voor de wereldeconomie is. Elk land verbruikt honderden of zelfs miljoenen vaten olie per dag en de vraag wordt elk jaar groter. Aangezien het hier een fossiele brandstof betreft die niet overal even eenvoudig te verkrijgen is, zijn er al vele oorlogen uitgevochten over olie.

Hoe groot is de vraag naar olie?
Olie is het meest geëxporteerde product ter wereld. In 2014 werden er meer dan 14 miljoen vaten per dag geëxporteerd, bijna een tiende deel van de totale exportmarkt. Het grootste deel hiervan ging naar de Verenigde Staten en daarna is China de grootste afnemer.

Aangezien veel landen hun eigen oliebronnen hebben, is het totale olieverbruik nog vele malen hoger dan de totale export. Afgelopen jaar lag het wereldwijde verbruik op bijna 90 miljoen vaten per dag. Dit is een stijging van 1.5% ten opzichte van het jaar ervoor. Het land met het laagste olieverbruik ter wereld (het eiland Sint Helena) verbruikt nog altijd 100 vaten per dag.

Hoe komt de olieprijs tot stand?
De olieprijs wordt door vele verschillende factoren beïnvloedt, zoals politieke onrust, belasting en accijnzen, de koers van de dollar, oorlog en zelfs veranderingen in het weer. Dit zorgt ervoor dat de brandstofprijzen in verschillende landen erg uiteen kunnen lopen.

Een liter benzine in Noorwegen kost maar liefst €2.25, terwijl je hier in Venezuela maar 1 cent voor betaald. Hiermee is Venezuela verreweg het goedkoopste land om benzine te kopen. Een rol WC papier is in Venezuela zelfs duurder dan een liter benzine. Omdat er een tekort is aan WC papier, worden rollen op de zwarte markt verkocht voor de prijs van 50 liter benzine.

Oorlog om olie
Het belang van olie wordt wel duidelijk door de vele oorlogen die om olie zijn begonnen. Zo heeft Japan in 1941 al eens de oorlog verklaard aan de Verenigde Staten omdat ze de olietoevoer naar het land grotendeels hadden stopgezet.

In het Midden Oosten heeft de grote aanwezigheid van olie ook voor veel onrust gezorgd. Het tragische dieptepunt hiervan is de verspilling van ruim een miljard liter olie tijdens de Golfoorlog in 1991.

Voor terreurorganisatie IS is olie 1 van de drijvende krachten achter hun succes. De ruwe olie die ze verkopen levert ze maandelijks zo’n €45 miljoen op en stelt ze in staat om hun strijd te financieren.

Infographic

Infographic olie en brandstofprijs
Infographic olie en brandstofprijs door Dr Discount.

Bron: Deze tekst en bijbehorende infographic hebben we kunnen publiceren met dank aan dr-discount voor de illustraties. U kunt ons via de contactpagina een e-mail sturen wanneer u ook een handige infographic heeft laten maken en deze op onze website zou willen publiceren.

Wat is de olieprijs?

In veel berichten over de oliemarkt heeft men het over de olieprijs. Wereldwijd wordt er veel waarde gehecht aan de olieprijs omdat veel bedrijven olie als grondstof gebruiken of als brandstof gebruiken. De oliemarkt is daardoor een markt die aan veel markten is gekoppeld. Daarom is het belangrijk om te weten wat de olieprijs precies is. De olieprijs is een prijs waarmee de waarde van olie wordt aangeduid. Meestal wordt deze waarde aangegeven per vat aardolie. De prijs die hiervoor gehanteerd wordt is de prijs op de spotmarkt. De waarde van olie wordt over het algemeen aangegeven in Amerikaanse dollars.

Verschillende soorten olie
De kwaliteit van grondstoffen kan verschillen. Ook de kwaliteit van olie kan verschillen. Daarom zijn er in de praktijk op de oliemarkt ook verschillende olieprijzen. Zo worden olieprijzen aangegeven in een van Brent, West Texas Intermediate (WTI), OPEC en Dubai. Deze benaming maakt duidelijk waar de aardolie vandaan komt.

Oliemarkten
Uiteraard wordt olie ook verhandelt in een bepaalde markt. Er zijn verschillende markten in de wereld waar olie wordt verhandelt. Voorbeelden hiervan zijn de IntercontinentalExchange (ICE) en de New York Mercantile Exchange (NYMEX). Op deze markten wordt de waarde en dus ook de prijs van olie bepaald. Deze prijs komt grotendeels tot stand door vraag en aanbod in de oliemarkt. Daarnaast spelen ook andere factoren een rol zoals politieke conflicten en economische verwachtingen. Ontwikkelingen in de oliemarkt kunnen door oorlogen en andere crisissituaties enorm veranderen waardoor de prijs van olie kan stijgen of dalen. Men heeft het op de oliemarkt ook over speculatie en verwachtingen op de lange en korte termijn.

Waardoor stijgt of daalt de olieprijs?
De olieprijs staat niet vast en kan zelfs binnen een dag of binnen een paar uur dalen of stijgen. Toen bijvoorbeeld Irak en Iran weer actief werden op de oliemarkt nam de olieproductie toe en het aanbod op de oliemarkt ook. Geen wonder dat de olieprijs in 2016 enorm naar beneden is gegaan. Als de economie bovendien nog niet voldoende aantrekt is de vraag naar olie beperkt. De vraag naar olie blijft achter ten opzichte van het aanbod waardoor er een overschot aan olie ontstaat. De oliemarkt raakt verzadigd en de voorraden nemen toe.

Daardoor gaat de prijs steeds verder omlaag tot er een ontwikkeling komt die er voor zorgt dat de oliemarkt weer een nieuwe impuls heeft en de vraag naar olie laat toenemen of het aantal aanbieders van olie laat afnemen. In de loop van 2016 werd er overleg gevoerd tussen de landen van de OPEC en Rusland over het afspreken van een productieplafond voor olie. Alleen al het feit dat men de productie van olie eventueel zou willen reduceren heeft al een effect op de olieprijs. Zo gevoelig en aan verandering onderhevig is de oliemarkt en dus ook de waarde van een vat olie. 

Welke landen behoren tot de OPEC?

OPEC is een afkorting die veel voorkomt in de olie-export. De afkorting OPEC is Engels en staat voor Organization of the Petroleum Exporting Countries. In het Nederlands kan dit vertaald worden met Organisatie van olie-exporterende landen. De OPEC is een soort kartel. Door het veranderen van het olieaanbod kan dit kartel invloed uitoefenen op de prijs van olie. Op initiatief van Venezuela is de OPEC op 14 september 1960 opgericht in de Iraakse stad Bagdad. Naast Venezuela behoorden ook Koeweit, Iran, Irak en Saoedi-Arabië tot de oprichters. In totaal horen 12 landen tot de OPEC. Sinds 1 september 1965 is het hoofdkantoor van de OPEC gevestigd in Wenen. Voor deze datum was het hoofdkwartier gevestigd in Genève.

Landen die tot de OPEC behoren
Door de jaren heen zijn verschillende landen tot de OPEC gaan behoren. Op dit moment behoren de volgende landen tot dit oliekartel:

  • Iran (1960)
  • Irak (1960)
  • Koeweit (1960)
  • Saoedi-Arabië (1960)
  • Venezuela (1960)
  • Qatar (1961)
  • Libië (1962)
  • Verenigde Arabische Emiraten (1967)
  • Algerije (1969)
  • Nigeria (1971)
  • Ecuador (1973-1992, opnieuw lid sinds 2007)
  • Angola (2007)

Olieproducerende landen die niet tot de OPEC behoren
Er zijn ook landen die veel olie produceren maar ondanks dat niet behoren tot de OPEC. Dit zijn bijvoorbeeld:

  • Rusland
  • Verenigde Staten
  • Canada
  • Noorwegen
  • Mexico
  • Brazilië
  • Oman

Olieprijs daalt maandag 25 november 2013

Maandagochtend 25 november 2013 berichten verschillende media dat de prijs van olie is gedaald. De daling van de olieprijs is het gevolg van de positieve onderhandelingen die met Iran hebben plaatsgevonden. Deze onderhandelingen gingen over het kernprogramma van Iran. De wereld wil er zeker van zijn dat Iran geen kernwapens gaat produceren. Afgelopen weekend is er een akkoord gesloten met Iran. In dit akkoord staat Iran toe dat er internationale controle mag plaatsvinden met betrekking tot het kernprogramma van het land. Het toestaan van deze controle zorgt er voor dat verschillende landen in de wereld gerustgesteld zijn over de bedoelingen die Iran heeft met haar kernprogramma.

Het akkoord heeft een positieve uitwerking op de olieprijs omdat de internationale sancties tegen Iran worden versoepelt. Hiervan was de afgelopen weken nog geen sprake. Daarom steeg de olieprijs in de wereld. Het akkoord zorgde voor een positief effect. De prijs van olie daalde flink omdat verwacht wordt dat er meer olie op de internationale markt zal komen door de versoepeling van de sancties tegen Iran. Maandagochtend daalde de prijs van een vat Brentolie in de termijnmarkt. De daling was ongeveer drie procent. Hierdoor kost een vat Brentolie 108 dollar. Ook de prijs van Amerikaanse olie ging omlaag. De daling van Amerikaanse olie was 1,6 procent. Hierdoor is de prijs van een vat Amerikaanse olie 93,30 dollar per vat.

Ondanks het feit dat de Amerikaanse en Europese handelssancties voor een belangrijk deel van kracht blijven wordt verwacht dat de olieprijs nog verder zal dalen. Iran heeft door de internationale sancties te maken gekregen met een grote inflatie. De waarde van de Iraanse munt daalde ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Ook de olie-export van Iran daalde enorm. Iran kan door de versoepeling van de sancties internationaal meer olie exporteren. Hierdoor zal er nog meer olie op de markt worden aangeboden. Hoe meer olie aangeboden wordt hoe lager de olieprijs. Het akkoord dat gesloten is met Iran is nog geen definitief akkoord. De komende tijd wordt gekeken of Iran zich aan de richtlijnen van het akkoord houdt. Wanneer dit gebeurd wordt er een definitief akkoord gesloten. Veel landen in de wereld zijn positief maar Israël is nog sceptisch over het akkoord dat met Iran is gesloten.

Reactie van Technisch Werken
Een daling van de olieprijs is goed nieuws voor alle landen en bedrijven die veel gebruik maken van deze fossiele brandstof. De daling van de olieprijs moet wel even doorzetten om ook een daling van de brandstofprijs ‘aan de pomp’ te realiseren. De Nederlandse consumenten zullen de daling daarom niet snel in hun eigen beurs voelen. Daarnaast is het zo dat het akkoord met Iran nog geen definitief akkoord is. Wanneer Iran zich niet houdt aan de afspraken kan het akkoord alsnog verbroken worden met alle gevolgen van dien. De olieprijs kan dan net zo hard weer stijgen. Handel blijft voor een belangrijk deel emotie. De prijzen van olie en andere brandstoffen zijn sterk gebonden aan lokale en internationale politieke ontwikkelingen.

Beleggers vrezen stijging olieprijs

Beleggers zijn ban gat de onstabiele situatie in Syrië voor een stijging van de olieprijzen zal zorgen. Met name de bevoorrading vanuit het Midden Oosten naar de rest van de wereld zou kunnen worden bemoeilijkt door de onrust in die regio. Op woensdag 28 augustus 2013 is de prijs van olie gestegen. Een vat Amerikaanse olie kost op dit moment 11,24 dollar. De stijging van de prijs is 2 procent. De prijs van Brentolie is met anderhalf procent gestegen tot 116,09 voor een vat. Daarmee is het hoogste punt van de olieprijs bereikt sinds februari 2013.

Ook de problemen in andere staten in het Midden Oosten hebben invloed op de olieprijzen. Zo is in Irak nog steeds geen sprake van een stabiele situatie en ook in Libië heerst er nog onrust. Een mogelijk militair ingrijpen van Amerika in de problemen in Syrië zorgt er daarnaast voor dat bevoorrading een probleem gaat worden.