Wat is het Activiteitenbesluit in het kader van milieuwetgeving?

De Wet Milieubeheer is op 1 maart 1993 van kracht geworden. Deze wet verving een aantal specifieke wetten die voor die datum werden gehanteerd op het gebied van geluidshinder, afvalstoffen, chemische afvalstoffen en luchtverontreiniging. Een deel van deze wetten in geïntegreerd in de Wet Milieubeheer. Deze wet is op 1 januari 2008 aangepast door het zogenaamde Activiteitenbesluit. Tot 1 januari 2010 was een zogenaamde overgangstermijn van toepassing maar na die datum is het zogenaamde Activiteitenbesluit van toepassing. Een belangrijke wet dus maar wat houdt deze wet nu precies in. Hieronder is een korte samenvatting weergegeven over het Activiteitenbesluit.

Wat is het Activiteitenbesluit?
Het Activiteitenbesluit is een besluit dat algemene regels bevat met betrekking tot het milieu. Het is een besluit dat van toepassing is voor bedrijven. Niet alle bedrijven vallen echter onder het Activiteitenbesluit. De bedrijven die wel onder de werking van het Activiteitenbesluit vallen hebben in de praktijk meestal geen milieuvergunning nodig. Toen het Activiteitenbesluit in werking trad op 1 januari 2008 is de zogenaamde milieuvergunning in Nederland voor ongeveer 37.000 bedrijven komen te vervallen. Overigens is het Activiteitenbesluit een beknopte benaming voor het Besluit algemene regels voor inrichtingen milieubeheer. Deze aanduiding is echter een hele mond vol daarom hanteert men in de praktijk meestal de benaming Activiteitenbesluit. De benaming van dit besluit is per 1 januari 2013 gewijzigd in Activiteitenbesluit milieubeheer.

Activiteitenbesluit milieubeheer
De benaming Activiteitenbesluit milieubeheer refereert aan het feit dat dit besluit per activiteit de milieuonderwerpen regelt. Deze activiteiten kunnen bijvoorbeeld de volgende zijn:

  • Emissie van schadelijke stoffen
  • Avalscheiding
  • Lozing van stoffen
  • Energieverbruik
  • Externe veiligheid

Men kan het Activiteitenbesluit milieubeheer beschouwen als een besluit waarin doelen zijn opgenomen. Deze doelen zijn in feite een soort grenzen waarbinnen de bedrijven hun activiteiten moeten ontplooien. Bedrijven mogen bijvoorbeeld maar een bepaalde hoeveelheid CO2 uitstoten of een bepaalde hoeveelheid decibel aan geluid produceren. Men heeft het hierbij over een bepaalde kwantiteit en daarom noemt men dit ook wel kwantitatieve doelvoorschriften.

Daarnaast moeten bedrijven er ook voor zorgen dat ze niet onnodig het milieu of de omgeving belasten. Dit noemt men binnen het Activiteitenbesluit milieubeheer ook wel de zorgplichtbepaling. Bedrijven verschillen echter onderling sterk in bedrijfsvoering en productieprocessen daarom is in de praktijk maatwerk mogelijk. Dit noemt men ook wel een maatwerkbepaling. Deze kan echter alleen door bevoegd gezag worden opgesteld op verzoek van een bedrijf. Daarbij vindt uiteraard door het bevoegde gezag wel een beoordeling plaats of het redelijk is om een maatwerkbepaling toe te passen of niet. Maatwerkmaatregelen zijn bedrijfsgebonden de meeste bedrijven zullen echter erkende maatregelen moeten nemen. Door erkende maatregelen op te volgen voldoen bedrijven aan een kwantitatief doelvoorschrift.

Drie verschillende typen bedrijven
Er zijn verschillende bedrijven in Nederland en niet elk bedrijf heeft een even grote invloed op het milieu daarom worden bedrijven in verschillende soorten ingedeeld. Het Activiteitenbesluit milieubeheer heeft het daarbij ook wel over verschillende typen. De volgende typen worden binnen het Activiteitenbesluit Milieubeheer gehanteerd:

  • Type A
  • Type B
  • Type C

Deze zijn in volgorde opgesteld van A tot C waarbij type A het minst milieubelastend is en type C het meest milieubelastend is. Hieronder zijn de verschillende typen bedrijven in een paar alinea’s nader omschreven.

Type A
Bedrijven die in het Activiteitenbesluit milieubeheer vallen onder type A hebben nauwelijks een negatieve invloed op het milieu. Daardoor vallen deze bedrijven onder het zogenaamde “lichte regime”. Deze bedrijven hebben geen of nauwelijks een milieubelastende bedrijfsactiviteiten. Daarom vindt handhaving alleen plaats wanneer er krachten of calamiteiten worden gemeld. Bedrijven die onder type A vallen zijn bijvoorbeeld financiële instellingen zoals banken, uitzendbureaus, fintechbedrijven en administratiekantoren. Ook scholen en opleidingsinstituten vallen over het algemeen onder type A. Verder vallen ook veel zorginstellingen, peuterspeelzalen, kinderdagverblijven en vergelijkbare instellingen onder type A. Als deze bedrijven worden opgericht of iets wijzigen in hun dienstverlening hoeven ze dit meestal niet te melden aan bevoegd gezag.

Type B
Deze bedrijven brengen in hun bedrijfsvoering iets meer risico’s met zich mee dan bedrijven die onder type A vallen. De bedrijven die behoren tot type B moeten wel bij de oprichting melding maken bij bevoegd gezag. Ook als ze iets in hun bedrijfsvoering wijzigen dient dit gemeld te worden. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om bedrijven in de installatietechniek of elektrotechniek. Ook metaalbedrijven en andere bedrijven waar technische werkzaamheden worden verricht die niet zwaar belastend zijn voor het milieu vallen in de praktijk meestal onder Type B.

Type C
Bedrijven die onder het Activiteitenbesluit milieubeheer vallen in type C hebben wel een vergunning nodig voor hun bedrijfsactiviteiten. Deze bedrijven dienen dus voor hun oprichting of voor de aanvang van hun activiteiten eerst een vergunning aan te vragen bij de overheid. Pas wanneer deze vergunning is toegekend kan het bedrijf pas haar activiteiten uitoefenen.

Wat is KAM en wat doet een KAM-coördinator?

Bedrijven moeten zich aan verschillende richtlijnen houden. De kwaliteit van de producten en diensten moet continue worden verbeterd om aan de wensen van de markt te voldoen. Daarnaast moeten de arbeidsomstandigheden voor het personeel optimaal zijn zodat beroepsziektes, en ongelukken kunnen worden voorkomen. Daarnaast moet er rekening worden gehouden met de Arbowet. Werknemers moeten werkzaamheden uitvoeren die lichamelijk zo weinig mogelijk belastend zijn. Indien mogelijk moet er gebruik gemaakt worden van hulpmiddelen die de fysieke belasting voor de werknemer moeten verlichten.

Milieu heeft ook een belangrijke rol bij bedrijfsprocessen. Bedrijven moeten maatschappelijk verantwoord ondernemen. Ze moeten voorkomen dat het milieu schade ondervind van de bedrijfsprocessen die worden uitgevoerd. Afval moet worden beperkt en als er afval ontstaat moet dit op een zo milieuvriendelijke wijze worden behandeld. Hierbij kan gedacht worden aan recycling.

Waarom een KAM-coördinator?
Kwaliteit, arbeidsomstandigheden en milieu zijn verschillende onderdelen van het bedrijfsproces. Het is belangrijk dat deze onderdelen goed worden gecoördineerd. Bedrijven hebben hiervoor een KAM-coördinator. De afkorting KAM staat voor kwaliteit, arbeidsomstandigheden en milieu.

KAM in kleine bedrijven
In kleine bedrijven wordt het coördineren op het gebied van KAM meestal als neventaak beschouwd. Iemand in het middenkader van het bedrijf kan KAM coördineren naast de overige taken die hij of zij in het bedrijf doet. Dit zorgt voor diversiteit in de taken van het desbetreffende personeelslid. Er bestaat echter de kans dat KAM minder aandacht krijgt dan de overige taken die het personeelslid uitoefent. Hierdoor krijgt KAM niet altijd een gestructureerde vorm in kleine bedrijven.

KAM in middelgrote bedrijven
Middelgrote bedrijven hebben meestal een fulltime KAM-coördinator in dienst. Deze is verantwoordelijk voor alle processen op het gebied van kwaliteit, arbeidsomstandigheden en milieu. Hierbij werkt de KAM-coördinator uiteraard wel samen met verschillende afdelingen. Veel middelgrote bedrijven hebben bijvoorbeeld een afdeling kwaliteit die goed samen kan werken met de KAM-coördinator. Door één iemand verantwoordelijk te houden voor de coördinatie op het gebied van KAM ontstaat duidelijkheid. Aan de andere kant maakt deze situatie een organisatie ook kwetsbaar. De kennis van de KAM-coördinator moet goed worden geborgd en verspreid. Wanneer de KAM-coördinator het bedrijf zou verlaten moet het bedrijf niet in de problemen komen.

KAM in grote bedrijven
Zeer grote bedrijven kiezen er meestal voor om een complete KAM-afdeling in het bedrijf vorm te geven. De manier waarom deze afdeling wordt vormgegeven laat duidelijk zien hoeveel belang een bedrijf hecht aan KAM. Bedrijven waarin veel risico’s aanwezig zijn moeten een degelijke KAM-afdeling hebben waarin verschillende specialisten de risico’s analyseren en doormiddel van probate oplossingen de risico’s reduceren. De risico’s binnen een bedrijf kunnen zowel van toepassing zijn voor personeel als materieel en milieu. Deze verschillende aspecten van het bedrijf vereisen allemaal een unieke maatwerk aanpak. Daarom is een grote KAM afdeling met verschillende specialisten een grote meerwaarde voor het bedrijf en de processen die daarin worden uitgevoerd.

Wat zijn de hoofdtaken van een KAM-coördinator?
Een KAM-coördinator heeft verschillende taken. Allereerst zal hij of zij een KAM-zorgsysteem in een bedrijf moeten implementeren indien dat nog niet gestalte heeft gekregen. Na de implementatie van dit systeem is de KAM-coördinator verantwoordelijk voor het beheer van dit zorgsysteem en de optimalisering daarvan. De bijsturing en optimalisering zal voortduren plaats moeten vinden omdat de wet en regelgeving verandert en strenger wordt op het gebied van kwaliteit, arbeidsomstandigheden en milieu. Met name de Arbowet en de milieuwetgeving hebben een grote invloed op het KAM-beleid van een organisatie. Deze wetten moeten door bedrijven worden nageleefd. Daarom is een KAM-beleid en het bijbehorende KAM-zorgsysteem niet alleen belangrijk voor het bedrijf, het is ook een manier om gestalte te geven aan de wet- en regelgeving op het gebied van Arbo en milieu.

De eisen die aan het KAM-beleid en KAM-zorgsysteem worden gesteld komen niet alleen vanuit de overheid. Ook potentiële klanten en opdrachtgevers hebben invloed op KAM. Veel klanten en opdrachtgevers stellen eisen aan bedrijven waar ze producten of diensten afnemen. Met name de milieuaspecten nemen tegenwoordig een belangrijke rol in. Maatschappelijk verantwoord ondernemen is een term die regelmatig wordt gehoord. Een bedrijf draagt niet alleen verantwoordelijkheid voor haar eigen personeel en materieel. Een bedrijf staat midden in de maatschappij en zal daar rekening mee moeten houden.

De maatschappij verandert echter en de normen en waarden veranderen mee. Dit uit zich in de wet en regelgeving die voortdurend verandert. Meestal wordt de wet- en regelgeving strenger. Er worden nieuwe normen ontwikkelt op het gebied van kwaliteit, veiligheid en milieu. Deze normen kunnen zowel nationaal als internationaal zijn. Een bekende norm is de ISO 9001 voor het kwaliteitsbeleid. Daarnaast is de ISO 14001 bestemd voor de milieuzorg. Voor de arbozorg is de OHSAS 18001 norm gebruikelijk. Bedrijven in de techniek maken ook gebruik van VCA certificering. VCA staat voor Veiligheid Checklist Aannemers. Deze normen zijn van invloed op bedrijfsprocessen. De KAM-coördinator dient goed op de hoogte te zijn van de wet- en regelgeving en de normen die daaruit voortkomen.

Wat voor werk doet een KAM-coördinator
De KAM-coördinator zal regelmatig nieuwe verbeteringen met betrekking tot kwaliteit, arbeidsomstandigheden en milieu moeten voorstellen. Daarvoor moet de KAM-coördinator zelf goed op de hoogte blijven van de wet- en regelgeving. De voorstellen die de KAM-coördinator doet zullen echter ook ingevoerd moeten worden. Hierbij heeft hij of zij een coördinerende en adviserende rol.

Regelmatig zal de KAM-coördinator risico-inventarisaties uitvoeren en daarnaast ook interne audits houden. Verder worden werkplekinspecties gedaan op de daadwerkelijke werkplek van de werknemers op de werkvloer. Doormiddel van deze taken wordt inzichtelijk of het bedrijf de kwaliteit en veiligheid goed op orde heeft. De kwaliteit en veiligheid worden echter niet alleen intern gecontroleerd en getoetst, ook externe toetsing vindt regelmatig plaats. Dit wordt onder andere gedaan door externe audits. Een KAM-coördinator zal er voor moeten zorgen dat het bedrijf alle aspecten met betrekking tot kwaliteit, arbeidsomstandigheden en milieu goed op orde heeft. Indien dit niet het geval is kan een externe controleur een slechte beoordeling geven over het bedrijf. Dit kan gevolgen hebben voor de bedrijfsvoering. Daarnaast is een slechte beoordeling geen goede ‘reclame’ voor een bedrijf.

De KAM-coördinator zal regelmatig administratieve taken moeten uitvoeren. Hierbij kan onder andere gedacht worden aan het maken van rapportages over de uitkomsten van audits en onderzoeken. Deze rapportages zal de KAM-coördinator aan de directie van het bedrijf moeten verstrekken en indien nodige moeten toelichten.

Wat is het KAM-zorgsysteem en waarvoor wordt dit systeem gebruikt?

De afkorting KAM staat voor kwaliteit, arbeidsomstandigheden en milieu. Dit zijn belangrijke aspecten voor de moderne bedrijfsvoering. Sommige bedrijven hebben een KAM-coördinator die fulltime verantwoordelijk is voor KAM, andere bedrijven hebben medewerkers in dienst die KAM als nevenfunctie hebben. Zeer grote bedrijven maken gebruik van een complete KAM afdeling voor de ontwikkeling, controle en bijsturing van het KAM-zorgsysteem. Dit systeem is de basis voor een bedrijf op het gebied van KAM.

Hoe komt een KAM-zorgsysteem tot stand?
Een KAM-coördinator zal een KAM-zorgsysteem moeten opzetten binnen een bedrijf als dat nog niet aanwezig is. Zodat het KAM-zorgsysteem geïmplementeerd is zal de KAM-coördinator dit systeem moeten beheersen. Het KAM-zorgsysteem zal echter voortdurend geoptimaliseerd en verbeterd moeten worden om aan de steeds strengere eisen te voldoend op het gebied van kwaliteit, arbeidsomstandigheden en milieu.

Eisen aan een KAM-zorgsysteem
Deze eisen staan onder andere in de Arbowetgeving en de milieuwetgeving. Het naleven van deze wetten is verplicht, daarom is een goed KAM-zorgsysteem noodzakelijk voor een bedrijf. Verder zijn er ook specifieke eisen op het gebied van Arbo en milieu die door verschillende partijen worden gesteld aan het bedrijf en de bedrijfsvoering. Hierbij kan gedacht worden aan de wensen van klanten en potentiële opdrachtgevers die alleen producten en diensten willen aanschaffen bij bedrijven die verantwoord met milieu en veiligheid omgaan. Ook het personeel kan een grote invloed hebben op het gebied van veilig werken.

Een KAM-coördinator houdt rekening met deze invloeden en zorgt er voor dat het KAM-zorgsysteem zo wordt vormgegeven dat het systeem gestalte geeft aan de wet en regelgeving en de wensen van belangrijke betrokkenen op het gebied van kwaliteit, arbeidsomstandigheden en milieu.

KAM-zorgsysteem is dynamisch
Het KAM-zorgsysteem is niet statisch maar dynamisch omdat het voortdurend aangepast moet worden aan de veranderende wetten en richtlijnen. Ook moet het KAM-zorgsysteem oplossingen bieden voor calamiteiten. Ongelukken moeten voorkomen worden. Wanneer er onverhoopt toch ongelukken gebeuren moet het KAM-zorgsysteem duidelijk aangeven wie verantwoordelijk is voor de bedrijfshulpverlening en de eventuele ontruiming van het pand. Door een effectief calamiteitenplan kunnen de schadelijke effecten van ongelukken worden beperkt. 

Een KAM-zorgsysteem maakt inzichtelijk welke activiteiten uitgevoerd moeten worden. Dit gebeurd in een duidelijk planmatig overzicht. Het KAM-zorgsysteem is een duidelijk beleid dat zijn uitwerking heeft op de overige bedrijfsprocessen in de organisatie. Ondanks dat zullen de activiteiten regelmatig geëvalueerd worden. Hierbij wordt getoetst of de activiteiten wel het gewenste effect hebben en voldoende nut hebben voor het KAM-beleid van de organisatie. Indien nodig worden de activiteiten verbeterd of geoptimaliseerd. Hierdoor voldoet het KAM-zorgsysteem altijd aan de moderne eisen en wetgeving.