Beschutte werkplek of leerwerkplek?

Op de arbeidsmarkt zijn naast reguliere arbeidsplaatsen en functies ook een aantal bijzondere werkplekken ontstaan. Deze werkplekken wijken in doel en uitvoering iets af van de reguliere werkplekken. Voorbeelden hiervan zijn de leerwerkplekken en beschutte werkplekken.  Omdat deze twee verschillende werkplekken regelmatig in het nieuws en op de arbeidsmarkt worden genoemd is het belangrijk om het verschil tussen deze twee werkplekken helder voor ogen te krijgen. Onderstaande alinea’s maken het een en ander duidelijk over het verschil tussen een leerwerkplek en een beschutte werkplek.

Leerwerkplek

Op een leerwerkplek staat naast het uitvoeren van werkzaamheden het leerproces van de werknemer of kandidaat centraal. Het doel van een leerwerkplek is het kennisniveau en de vaardigheden van de werknemer te ontwikkelen zodat zijn of haar waarde op de arbeidsmarkt wordt vergroot.  Meestal is er sprake van een werken en leren. In deze trajecten leert de werknemer op school de theorie van de opleiding en past hij of zij dit op de leerwerkplek toe in de praktijk. Op die manier onstaat een ideale combinatie tussen werken en leren.

Op een leerwerkplek werken en leren vaak jongeren in bijvoorbeeld een BBL traject. Zij werken bijvoorbeeld 4 dagen en gaan 1 of een halve dag naar school. Ook werkzoekenden in omscholingstrajecten kunnen gaan werken en leren om nieuwe competenties en vaardigheden te ontwikkelen. Werknemers op een leerwerkplek krijgen meestal gewoon loon maar vallen dan vaak wel onderin de loonschaal. Dit komt omdat mensen op een leerwerkplek meestal geen of weinig ervaring hebben en ook geen of weinig relevante opleidingen hebben gevolgd of afgerond.

Belangrijk is dat de persoon op een leerwerkplek wel fysiek en mentaal in staat is om de werkzaamheden naar behoren uit te voeren in de praktijk. Er is behalve het gebrek aan kkennis en ervaring geen belemmering om het werk in de desbetreffende beroepsgroep uit te voeren.

Beschutte werkplek

Bij beschut werk is er echter wel sprake van complicaties of ern handicap op fysiek of mentaal gebied. Deze handicap is van dusdanige aard dat de persoon ernstig wordt gehinderd om zijn of haar werk op een reguliere werkplek uit te voeren. Men moet dus aangepast werk doen in een aangepaste werkomgeving.  Deze werkomgeving noemt men ook wel een beschutte werkplek. Het zijn werkplekken waar extra aandacht en begeleiding wordt gegeven aan de arbeidskracht.

De arbeidskrachten op een beschutte werkplek krijgen meestal een uitkering met eventueel een aanvulling om bijvoorbeeld reiskosten te dekken. Iemand op een beschutte werkplek heeft een indicatie.  Het UWV bepaald wie voor beschut werk op een beschutte werkplek in aanmerking komt. Daarvoor krijgt het UWV kandidaten aangeleverd van de gemeente. De gemeente heeft contact met bedrijven in haar regio om te kijken en bespreken of deze bedrijven een beschutte werkplek beschikbaar hebben.

Wat is beschut werk?

Beschut werk is een voorziening die in Nederland door gemeenten kan worden gebruikt om mensen met een arbeidsbeperking te laten participeren in het bedrijfsleven. De voorziening van een beschutte werkplek valt binnen de Participatiewet en is ingevoerd 1 januari 2015. Een beschutte werkplek is bestemd voor mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking.

Ook mensen met een psychische beperking kunnen in aanmerking komen voor beschut werk. Het doel is dat ook mensen met een (arbeids-)beperking kunnen participeren in de samenleving. Beschut werk vormt een onderdeel van het participatiebeleid van gemeenten. De gemeenten in Nederland hebben van de overheid geld gekregen om gezamenlijk in Nederland 30.000 beschutte werkplekken te organiseren. In september 2016 werd duidelijk dat er nog onvoldoende beschutte werkplekken daadwerkelijk zijn gerealiseerd.

Wat is een beschutte werkplek?
Beschut werk wordt op een beschutte werkplek uitgevoerd. De term ‘beschut’ wordt hier gebruikt in het kader van een “aangepaste werkplek” of “beschermde werkplek”. De werkplek is aangepast aan de beperkingen van de werknemer die wordt ingezet. Dit heeft te maken met de ergonomische aspecten maar ook met betrekking tot de veiligheid en verantwoordelijkheden. Er is op een beschutte werkplek vaak sprake van aangepaste arbeidsomstandigheden en extra begeleiding door een gespecialiseerd persoon.

Hoe kom je in aanmerking voor beschut werk?
Niet iedereen kan en mag op een beschutte werkplek werken. De doelgroep zijn mensen die een arbeidshandicap hebben en daardoor niet regulier werk kunnen uitvoeren bij reguliere bedrijven.  Deze mensen zijn afhankelijk van de ondersteuning van gemeenten. Door hun beperking kunnen deze mensen niet op de arbeidsmarkt aan werk komen en dreigen ze langdurig thuis te zitten of geheel nooit aan het werk te komen.  De overheid vindt dit ongewenst en wil juist dat zoveel mogelijk mensen participeren op de arbeidsmarkt. Ook mensen met een beperking moeten kans hebben op werk.

Daarom kunnen mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking in aanmerking komen voor beschut werk. Dit organiseert de gemeente waar de persoon woonachtig is. De gemeenten kent de inwoners die een beperking hebben en afhankelijk zijn van de ondersteuning van de gemeenten. Gemeenten kunnen echter niet volledig zelf beslissen wie in aanmerking komt voor een beschutte werkplek. Gemeenten moeten de personen, die ze op een beschutte werkplek willen laten werken, eerst voordragen aan het UWV. Het UWV zal dan gaan beoordelen of de persoon echt tot de doelgroep van beschut werk hoort of niet. Als het UWV van oordeel is dat de kandidaat in aanmerking komt voor een beschutte werkplek dan de gemeente een passende werkplek zoeken. De gemeente werkt hierbij samen met bedrijven in de regio.

Wat is een leerwerkplek?

Leerwerkplekken zijn arbeidsplaatsen die door werkgevers ter beschikking worden gesteld voor werknemers die die naast het uitvoeren van werkzaamheden ook leren. Iemand die een leerwerkplek heeft kan zichzelf ontwikkelen. Daarom noemt men dit ook wel een leerbaan. Men heeft immers een baan en leert daarnaast ook doormiddel van een opleiding. Het voordeel is dat iemand meestal loon verdient en tegelijkertijd zijn of haar meerwaarde op de arbeidsmarkt vergroot.

Opleiding tijdens werk
Aan een leerwerkplek of een leerwerkbaan is een opleiding gekoppeld. Daarom is er sprake van werken en leren. De opleiding zorgt met name voor de theoretische basis van de werknemer. Op de leerwerkplek leert men de theorie toepassen en leert men daadwerkelijk vaardigheden te ontwikkelen in een bepaald beroep. De opleidingen kunnen heel divers zijn. Wel is het van belang dat de opleiding past bij de werkzaamheden op een leerwerkplek. Als iemand bijvoorbeeld een opleiding tot lasser volg is het van belang dat hij of zij ook daadwerkelijk laswerkzaamheden kan uitvoeren op de leerwerkplek.

Erkende leerbedrijven
Werknemers kunnen een leerwerkbaan uitoefenen op leerwerkplekken bij verschillende bedrijven in Nederland. Het is wel belangrijk dat het bedrijf een erkend leerbedrijf is. Daardoor is de werknemer verzekerd van een goede begeleiding zodat hij of zij ook daadwerkelijk een goede ontwikkeling kan doormaken tijdens het werk en op de opleiding. Een leerwerkplek kan een goede stap zijn op het gebied van loopbaanontwikkeling daarom moet men echt een bedrijf en opleiding uitkiezen die passend is bij de loopbaanambities.

Er zijn echter grote verschillen tussen de leerbedrijven. Sommige leerbedrijven besteden veel aandacht aan de begeleiding van de werknemers in een BBL-traject of leerwerktraject. Andere bedrijven beschouwen deze werknemers meer als goedkope productiekrachten. Voordat iemand voor een leerwerkplek kiest is het verstandig dat hij of zij zich goed laat informeren.

Leerwerkplek met baangarantie
Voor sommige doelgroepen is het mogelijk om een leerwerkplek te krijgen met baangarantie. Daarvoor moet iemand wel aan een aantal voorwaarden voldoen. Zo moet de persoon een uitkering hebben. Mensen met de volgende uitkeringen kunnen voor een leerwerkplek met baangarantie in aanmerking komen:

  • Wajong- uitkering,
  • WAO-uitkering,
  • WIA-uitkering,
  • WGA-uitkering,
  • ZW-uitkering.

Verder is het van belang dat iemand actief op zoek is naar een baan en geen werk kan vinden op de reguliere wijze. Men heeft bijvoorbeeld niet de mogelijkheid om de werkzaamheden uit te voeren waar men ervaring in heeft en moet omgeschoold worden. Ook mensen met verouderde diploma’s of diploma’s die zou verouderd zijn dat ze geen waarde meer hebben op de arbeidsmarkt.

Wat zijn leerbanen?

Leerbanen zijn speciale dienstverbanden waarbij iemand werkzaam is bij een bedrijf en tevens een opleiding volgt. De term leerbaan is een  algemene term net zoals  “ werken en leren” . Een leerbaan is een baan die vooral gericht is op de ontwikkeling van de werknemer die werkzaam is op de leerwerkplek. Door te werken en te leren zal deze werknemer zijn of haar vaardigheden verder ontwikkelen waardoor de meerwaarde van deze werknemer voor de werkgever en de arbeidsmarkt wordt vergroot. De opleidingen die gekoppeld zijn aan leerbanen kunnen op verschillende niveaus zijn. er zijn leerbanen op mbo niveau maar ook op hbo niveau. Uiteraard is de functie-inhoud daar ook op aangepast.

Leerbaan bij een erkend leerbedrijf
Het volgen van een leerbaan op een leerwerkplek kan niet overal. Een leerwerkbaan kan men uitvoeren bij een officieel erkend leerbedrijf. Erkende leerbedrijven worden aangemerkt met een beeldmerk . Sinds 1 augustus 2015 wordt hiervoor in Nederland één landelijk beeldmerk gehanteerd voor dat gebruikt wordt voor alle erkende leerbedrijven die leerwerkplekken aanbieden op mbo-niveau. Dit is het SBB beeldmerk. De letters SBB staan voor: Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven. Mensen die een leerbaan zoeken kunnen zelf solliciteren bij een erkend leerbedrijf. Ook kunnen ze doormiddel van een uitzendbureau of een brancheorganisatie bij een leerbedrijf terecht komen. Sommige uitzendbureaus zijn zelf ook erkende leerbedrijven.

leerbanen met baangarantie
Voor bepaalde doelgroepen zijn er leerbanen met baangarantie. Deze mogelijkheid wordt vanuit de overheid geboden voor werklozen die in een uitkeringspositie zitten en recht hebben op een van de volgende uitkeringen:

  • Wajong- uitkering,
  • WAO-uitkering,
  • WIA-uitkering,
  • WGA-uitkering,
  • ZW-uitkering.

Naast deze uitkeringen zijn de volgende voorwaarden ook van belang:

  • Men zoekt actief naar werk en vindt geen werk op een reguliere manier.
  • Men heeft geen diploma’s of verouderde diploma’s met nauwelijks waarde op de arbeidsmarkt.
  • Men kan of mag de werkzaamheden waarin men ervaring heeft opgebouwd niet meer uitoefenen.

Leerbanen met baangarantie zijn grotendeels dezelfde leerbanen als de reguliere leerbanen behalve dan de speciale uitgangspositie van de werknemer. Iemand met een van de hiervoor genoemde uitkeringen heeft vaak een langere afstand tot de arbeidsmarkt dan een reguliere werkzoekende. Daar zijn de trajecten op het gebied van werken en leren ook op aangepast. Meestal gebeurd dit met behoud van uitkering of een andere financiële constructie waardoor de financiële lasten voor de werkgever kunstmatig laag gehouden worden. De werkgever moet echter wel een baangarantie verstrekken aan de werknemer op een leerwerkplek. Deze baangarantie is over het algemeen een bepaalde tijdscontract van minimaal zes maanden. Dit houdt in dat als de deelnemer gedurende een bepaalde periode een goede indruk heeft achter gelaten bij de werkgever er een contract wordt verstrekt en het dienstverband dan wordt doorgezet.

Baangarantie
Het woord baangarantie schept bij werkzoekenden een verwachting. Toch komt die verwachting in de praktijk niet altijd uit. Sommige werkgevers hebben wel de intentie om mensen een contract te geven maar zijn toch in de praktijk ontevreden over de inzet of kwaliteit van sommige medewerkers op een leerwerkplek. Dat zorgt er voor dat het voorkomt dat mensen met een leerwerkbaan niet altijd een contract krijgen hoewel ze wel op basis van een baangarantie werken. Daarnaast komt het voor dat werkgevers zelf onbetrouwbaar zijn en wel beloven om een contract te verstrekken maar dat in de praktijk niet doen. Dikwijls zoeken deze onbetrouwbare leerbedrijven naar redenen om toch geen contract te verstrekken. Deze oorzaken en redenen worden dan toegeschreven aan de kandidaat die werkzaam is op basis van een leerbaan op een leerwerkplek.