Wat is sproeilamineren en hoe wordt dit proces uitgevoerd?

Sproeilamineren wordt ook wel mechanisch vezelspuiten genoemd. In het Engels wordt dit vormgeefproces  spray lay-up of spray up roving genoemd. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een open vorm die voor een deel wordt voorzien van lamineerlagen. Deze lamineerlagen worden opgebouwd uit weefsellagen en hars. De weefsellagen en kunsthars  worden met behulp van een sproeipistool in de mal gespoten zodat er verschillende lamineerlagen over elkaar heen worden aangebracht. De weefseldelen worden in kleine stukjes van 20 mm tot 60 mm geknipt voordat ze het spuitpistool verlaten. Deze kleine weefseldeeltjes komen samen met de kunsthars kris kras door elkaar in de mal waardoor een stevige verbinding ontstaat tussen.

Het sproeilamineren verschilt van handlamineren omdat bij het handlamineerproces geen gebruik wordt gemaakt van een spoeipistool. Sproeilamineren wordt veel toegepast bij het vervaardigen van vormdelen van polyester bijvoorbeeld in de jachtbouw.

Hoe wordt sproeilamineren uitgevoerd?
Bij sproeilamineren maakt men gebruik van een open mal. In deze mal wordt een zogenaamd losmiddel aangebracht. Dit losmiddel wordt meestal aangebracht doormiddel van een verfspuit. Vervolgens moet het losmiddel uitharden. Als het losmiddel is uitgehard wordt een zogenoemde gelcoat aangebracht. Deze gelcoat vormt de laag die uiteindelijk bij het eindproduct aan de buitenkant zichtbaar is. De gelcoat zorgt er tevens voor dat het eindproduct de gewenste kleur krijgt. De gelcoat kan dus in verschillende kleuren verkregen worden. Dit proces lijkt tot zover sterk op het handlamineren dat in een ander artikel op technischwerken.nl is beschreven. Het aanbrengen van de lamineerlagen gebeurd echter op een andere manier bij sproeilamineren dan bij handlamineren.

Bij sproeilamineren maakt men namelijk gebruik van een sproeipistool. Daarmee worden de vezels en de hars in verschillende lagen op de vorm gesproeid. Het sproeipistool is aangesloten op drie verschillende toevoerslangen. Met één lang wordt de hars aangebracht, met een andere slang de kunststof vezels en weer een andere slang zorgt voor de luchtdruk. In het pistool worden de vezeltjes in kleine stukjes gehakt. Soms past men net als bij handlamineren ook weefselmatten toe voor extra versteviging. In dat geval gebruikt men ook vaak handrollers om de luchtbellen uit de verschillende weefsellagen te drukken. Het aanrollen van de weefselmatten zorgt er ook voor dat de weefseldoeken goed bevochtigd worden met de kunsthars en zich beter hechten op de onderliggende lagen.

Nabewerking laminaat
Na het uitrollen en aanbrengen van de verschillende lagen kunsthars en vezels zal men eerst de vorm moeten laten uitharden. Pas als het laminaat is uitgehard kan men de vorm uit de mal verwijderen. De uitgeharde vorm kan eventueel nog worden bewerkt. Men kan bijvoorbeeld nog gaten boren of gedeeltes wegzagen indien nodig. Dit moet echter tot een minimum beperkt worden om een zo optimaal mogelijk eindresultaat te behouden. De gelcoat zorgt er namelijk voor dat de buitenkant mooi glad en dicht is afgewerkt. De binnenkant van de vorm is meestal ruw. Men kan daarbij de vezelstructuur vaak goed zien. Denk maar aan de binnenkant van polyester vormen.

Wat is handlamineren en hoe wordt dit proces uitgevoerd?

Handlamineren is een soort vormgeefproces dat wordt gebruikt voor het maken van vormen en vormdelen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een open vorm of mal. Deze open vorm wordt doormiddel van verschillende lagen opgevuld tot de gewenste dikte is bereikt. Men past het handlamineren onder andere toe bij het vervaardigen van vormdelen van polyester.

Wat gebruikt men bij handlamineren?
Als men gaat handlamineren heeft men een aantal materialen en middelen nodig. De volgende middelen en materialen worden meestal gebruikt:

  • Een mal of open vorm. Deze vorm is open zodat men zelf met de hand in die mal of vorm lagen kan aanbrengen.
  • Losmiddel wordt gebruikt om er voor te zorgen dat de lamineerlagen niet hechten aan de mal.
  • Gelcoat is materiaal dat wordt gebruikt als de buitenste lamineerlaag.
  • Rollers gebruikt men om de verschillende lamineerlagen goed tegen elkaar aan te drukken zodat de lucht eruit kan ontsnappen.
  • Weefseldoek is het materiaal dat hars een bepaalde structuur en stevigheid biedt.
  • Hars wordt in vloeibare vorm toegepast om de weefseldoeken te vullen en de doordrenken.

Hoe wordt handlamineren uitgevoerd?
Als men bovenstaande materialen heeft aangebracht in een werkplaats kan men in feite gaan starten met het lamineren. Men gaat hierbij eerst de open mal voorzien van een laag losmiddel. Dit losmiddel zorgt er voor dat de lagen die later worden aangebracht zich niet gaan vasthechten aan de mal. Het losmiddel moet eerst uitharden voordat de gelcoating wordt aangebracht. De gelcoat is de buitenste laag van de vorm die in de mal wordt gemaakt. Deze gelcoat is dicht en moet de mal goed bedekken. De gecaot is in verschillende kleuren beschikbaar. Met de gelcoat wordt de uitstraling, kleur en afwerking van de vorm in belangrijke mate bepaald.

Na het aanbrengen van de gelcoat worden verschillende weefseldoeken in de mal aangebracht. Deze weefseldoeken worden ondergedompeld in een kunststof hars zodat de weefseldoeken doordrenkt van deze hars zijn. nadat de weefseldoeken over der gelcoat zijn aangebracht worden deze met rollers goed uitgesmeerd zodat er geen luchtbellen meer tussen de gelcoat en de mal aanwezig zijn. Na iedere nieuwe laag weefseldoek gaat men weer met een roller de doeken aandrukken om de lucht te verwijderen. Het aantal weefselmatten dat wordt aangebracht bepaald in grote mate de stevigheid van de vorm.

Als men de laatste weefselmat heeft aangebracht moet men wachten tot de hars is uitgehard. Dan kan het laminaat uit de mal worden genomen. De vorm die is ontstaan kan nog worden bewerkt. Men kan de zijkanten afkorten en men kan eventueel ook gaten boren in het laminaat. Dit is echter afhankelijk van de toepassing van de laminaatvorm. De buitenzijde van het laminaat is door de gelcoat mooi glad. Aan de binnenkant ziet men vaak de weefselmatten nog zitten. De binnenkant van het laminaat is daardoor ruwer dan de buitenkant.

Wat is lamineren?

Lamineren is een techniek waarmee meerdere lagen van materialen aan elkaar worden verbonden. De materialen die men gaat lamineren kunnen zowel gelijk aan elkaar zijn als van elkaar verschillen. Er bestaat een verschil tussen het geautomatiseerde lamineren en het handlamineren. Meestal bedoelt men met lamineren het geautomatiseerde proces dat men gebruikt om folies aan elkaar te verbinden met bijvoorbeeld een papier er tussen. Hiervoor worden lamineermachines gebruikt. Door deze machines te gebruiken kan men papieren voorzien van een beschermlaag van folie zodat het papier beter bestand is tegen vocht of kreukelen. Hoewel dit één van de bekendste vormen is van lamineren, zijn er echter veel verschillende varianten van het lamineren en lamineerproces. Hieronder staan een aantal voorbeelden van lamineerprocessen.

Nat lamineren
Als men gaat nat lamineren gebruikt men lijm in de vorm van een vloeistof. Deze vloeistoflijm brengt men aan tussen de lagen die aan elkaar verbonden moeten worden. De verbinding tussen de lagen komt tot stand zodra de lijm is gedroogd. Omdat men tijdens het lamineren echter wel gebruik maakt van een vloeistoflijm noemt men dit proces nat lamineren.

Droog lamineren
Men kan ook lamineren zonder vloeistoflijm te gebruiken. In dat geval maakt men gebruik van zogenoemde zelfklevende lijm. Deze lijm lijkt op de lijm die ook op plakbandrollen zit. Als men droog gaat lamineren maakt men gebruik van vergelijkbare lijmen en zijn de lijmen dus niet vloeibaar. De verbinding komt tot stand door de verschillende lagen die gelamineerd moeten worden tegen elkaar aan te drukken. Na het aandrukken van de lagen is de verbinding tot stand gekomen.

Thermisch lamineren
Men kan bij sommige materialen ook gebruik maken van thermisch lamineren. Het woord ‘thermisch’ geeft hierbij aan dat men gebruik maakt van warmte. De contactvlakken lagen die men aan elkaar wil verbinden worden doormiddel van warmte vloeibaar gemaakt. Vaak maakt men bij thermisch lamineren ook gebruik van een bepaalde druk. De warmte en de druk zorgen er voor dat de contactvlakken van de materialen in elkaar versmelten. Dit proces lijkt een beetje op het proces dat wordt gebruikt bij kunststof lassen dat ook wel spiegellassen wordt genoemd.

Bij spiegellassen worden twee uiteindes van kunststof buizen tegen een verwarmingselement (spiegel) aangedrukt totdat de contactvlakken gaan smelten. Daarna worden de contactvlakken van het verwarmingselement afgehaald en tegen elkaar gedrukt. Als de gesmolten contactvlakken afkoelen worden ze hard en ontstaat een stevige verbinding. Bij thermisch lamineren is de verbinding dus pas stevig als de gesmolten delen zijn uitgehard.

Toepassing van lamineren
Lamineren is een proces dat breed wordt toegepast. Men kent bijvoorbeeld de doorzichtige en waterdichte laag plastic die over drukwerk heen kan worden aangebracht doormiddel van een lamineermachine. Ook kliklaminaat is een materiaal dat bestaat uit meerdere lagen die voor stevigheid, kleur en kras vastheid zorgen. In gevelbeplating wordt ook wel gebruik gemaakt van gelamineerde platen. Het interessante van lamineren is dat men de eigenschappen van materialen kan combineren in een product dat daardoor beter aan de wensen van de gebruikers voldoet. Producten zoals laminaat kunnen mooier worden maar ook sterker. Daarom wordt het lamineren nog steeds veel toegepast in de techniek en op kantoor.

Wat is HPL-High Pressure Laminate?

HPL is een afkorting die voluit geschreven staat voor High Pressure Laminate. Dit materiaal bestaat uit een aantal verschillende lagen. De bovenste laag is een transparante laag gemaakt van kunsthars. Daaronder is een decoratieve laag geplaatst die het geheel een bepaalde kleur en uitstraling geeft. Onder de decoratieve laag zijn 4 tot 10 lagen kernpapier met hars geplaatst. De lagen worden allemaal samengeperst onder een hoge temperatuur. Hierdoor ontstaat een zeer sterk en hard materiaal. HPL wordt onder andere gebruikt als materiaal in de bouw voor bijvoorbeeld gevelbeplating en

Wat zijn de eigenschappen van HPL-High Pressure Laminate?
High Pressure Laminate is eenvoudig te monteren en te bewerken. Het is goed bestand tegen krassen. Daarnaast is het materiaal slagvast en weerbestendig. Ook is het bestand tegen chemicaliën en heeft elektrisch isolerende eigenschappen. High Pressure Laminate is goed bestand tegen hitte en duurzaam. In gebruik is het materiaal daarnaast ook nog hygiënisch omdat er bijna geen vuil aan kan hechten. Dit zorgt er voor dat HLP ook onderhoudsvriendelijk is.

Hoe kun je HPL-High Pressure Laminate reinigen?
Het onderhouden van producten die gemaakt zijn van High Pressure Laminate is eenvoudig. Het meeste vuil kan met een schone vochtige doek worden afgeveegd. Als vuil zich hardnekkig heeft gehecht aan het HLP kan men het beste lauw water gebruiken met organische oplosmiddelen of zachte zeep. Er moet geen gebruik worden gemaakt van een schuurspons of schuurmiddelen. Ook meubelreinigers en wax-middelen kan men niet gebruiken voor het schoonmaken van HPL. Deze producten zorgen er voor dat de transparante kunstharslaag wordt aangetast.