Wat is een P&ID of piping and instrumentation diagram?

Een piping and instrumentation diagram wordt ook wel een process and instrumentation diagram genoemd dit wordt ook wel aangeduid met P&ID. Een piping and instrumentation diagram is een schematische tekening waarop is aangegeven hoe een procesinstallatie er uit zit. Op deze tekening kan men aflezen uit welke pijpen en instrumentatie een installatie is opgebouwd. Op een P&ID zijn deze onderdelen echter doormiddel van symbolen aangeduid. Het vereist de nodige ervaring om een P&ID goed te kunnen lezen.

P&ID
In een P&ID worden ook regelkringen schematisch weergegeven. De pijpen of leidingen waaruit de installatie is opgebouwd worden in een P&ID diagram weergegeven met een doorgetrokken lijn. De regelkringen worden met een stippellijn gevisualiseerd. Door deze lijnen wordt duidelijk hoe de leidingen en andere onderdelen van een procesinstallatie met elkaar zijn verbonden. De stippellijn maakt de verbinding inzichtelijk tussen de verschillende instrumenten die gegevens leveren aan de regeltechniek.

Normen
Bij het opstellen van een P&ID maakt men gebruik van normen. Hierbij kan men gebruik maken van de ISO of de Instrumentation, Systems, and Automation Society (ISA) Standaard S 5.1. Hierin is beschreven hoe men een P&ID moet maken. Hoewel de normen universeel zijn komt men in de praktijk vaak verschillen tegen in de vormgeving van de P&ID’s. Vaak wordt een P&ID aangepast en geschreven binnen het kader van een specifieke bedrijfstak.

Componenten op P&ID
Op een P&ID kunnen verschillende componenten  worden weergegeven:

  • Keerkleppen
  • Veiligheidskleppen
  • Warmtewisselaars
  • Connectoren
  • Ketels
  • Pompen
  • Meters of sensoren
  • Compressoren

Deze componenten worden niet getekend maar aan de hand van symbolen op de tekening gezet.

Uitleg symbolen P&ID
Tussen de P&ID’s van bedrijfstakken kunnen verschillen ontstaan in de manier waarop de componenten zijn weergegeven in het schema. Daarom wordt bij een P&ID over het algemeen een lijst of overzicht geleverd waarop de getekende elementen zijn omschreven.  Daarnaast wordt meestal een legenda weergegeven en een lijst met verklaringen voor de afkortingen die gebruikt worden om de functies van instrumenten en regelkringen aan te geven op de P&ID.

Wat zijn terugslagventielen, terugslagkleppen en keerkleppen?

Terugslagventielen zijn ventielen die worden gebruikt om gas, poeder, water of granulaat in één bepaalde richting door te laten. Hierbij duwt over het algemeen de stof die doorgelaten moet worden tegen de klep als het er doorheen stroom. Bij het terugstromen zorgt de zwaartekracht of een veer er voor dat de klep zich sluit. Ook kan de stof zelf er voor zorgen dat het ventiel of de klep wordt gesloten.  Hierdoor kan het materiaal slechts in één richting door het ventiel stromen. Daarom wordt een terugslagventiel ook wel een terugstroombeveiliger genoemd. Als er sprake is van een soort klep die de terugstroom keert dan heeft men het ook wel over een keerklep of een terugslagklep.

Terugslagventielen of terugslagkleppen
Men heeft het over terugslagventielen wanneer men doormiddel van een pomp lucht (gas) door een ventiel van bijvoorbeeld een autoband of fietsband pompt. In hydraulische circuits past men ook wel terugslagkleppen toe die kunnen zowel gestuurd zijn als niet gestuurd.

Keerkleppen
Bij apparaten die aangesloten zijn op het waterleidingnet maakt men gebruik van keerkleppen. De apparaten waarbij keerkleppen toegepast worden zijn bijvoorbeeld vaatwassers en wasmachines. Deze keerklep is een soort beveiliging die er voor zorgt dat verontreinigd water uit het apparaat niet kan terugstromen in de waterleiding waardoor het leidingwater zou kunnen vervuilen. Keerkleppen hebben een belangrijke functie en moeten daardoor regelmatig worden gecontroleerd.