Wat doet een procesoperator voor werkzaamheden in de procesindustrie?

Procesoperators hebben een belangrijke positie in de procesindustrie. Medewerkers in de functie procesoperator contoleren complete processen die plaats vinden in een fabriek. In Nederland zijn verschillende fabrieken waar procesoperators aanwezig zijn. Niet alle fabrieken kennen de functie procesoperator. Kleine fabrieken die niet gericht zijn op massaproductie hebben meestal geen procesoperators in dienst. Grote industriële fabrieken hebben echter wel procesoperators in dienst om processen in goede banen te leiden. Dit kunnen fabrieken zijn in de zuivelindustrie of een andere tak van de levensmiddelenindustrie. Levensmiddelen worden tegenwoordig bijna allemaal in grote fabrieken geproduceerd. De processen die daarbij aan de orde komen worden gecontroleerd en aangestuurd door procesoperators. Naast de levensmiddelenindustrie zijn er bijvoorbeeld ook procesoperators werkzaam in de chemische industrie en de farmaceutische industrie. In energiecentrales  en schakelinstallaties komt de functie procesoperator ook voor.

Wat doet een procesoperator?
Het takenpakket van een procesoperator is divers. Een procesoperator houdt de processen in de gaten die binnen een fabriek worden uitgevoerd. De processen in fabrieken verschillen onderling sterk. Er zijn diverse machines en productielijnen aanwezig die een bewerking uitvoeren op grondstoffen, halfabricaten en producten. Deze processen moeten onderling goed op elkaar worden afgestemd. Een optimale afstemming tussen de deelprocessen van een productieproces zorgt er voor dat er sneller kan worden geproduceerd. Een procesoperator houdt goed in de gaten wat de output is van machines. Als er fouten of storingen ontstaan moet de procesoperator in actie komen. Hij of zij moet er voor zorgen dat het productieproces zo snel mogelijk weer op gang komt. Soms moet een productieproces worden omgeleid omdat bepaalde machines nog niet optimaal functioneren. Een procesoperator treed hierover in contact met verschillende lijnoperators en de technische dienst.

Een procesoperator kan een groot deel van het proces volgen op beeldschermen. Op deze beeldschermen kan worden weergegeven hoeveel productie machines draaien. Ook storingen kunnen op deze schermen worden getoond. Een procesoperator zal echter niet de hele dag achter een beeldscherm zitten. Hij of zij zal zelf regelmatig op de werkvloer contact moeten onderhouden met lijnoperators en de technische dienst. Daarnaast zal een procesoperator ook kwaliteitscontroles moeten uitvoeren. Technische controles en het signaleren van mankementen aan machines kunnen ook tot het takenpakket behoren van een procesoperator. Deze werkzaamheden kan hij of zij in samenwerking doen met de technische dienst.

Verantwoordelijkheden van procesoperators
Een procesoperator zal in sommige gevallen moeten besluiten om een deel van de productie stil te leggen. Het stil leggen van een productielijn heeft grote gevolgen voor de productie. Een machine die stil staat stagneert de productie.  Een zogenoemde ‘shutdown’ moet daarom zo kort mogelijk duren en moet absoluut noodzakelijk zijn. Een procesoperator moet zich daarom houden strikte richtlijnen. Deze richtlijnen zijn genoteerd in handboeken en schriftelijke procedures. Procesoperators voeren niet alleen procedures uit. Ze leveren ook een belangrijke input voor nieuwe procedures. Doormiddel van verbetervoorstellen kunnen procesoperators een bijdrage leveren aan de professionalisering van de processen die plaatsvinden in de industrie.

Ploegendiensten
Procesoperators werken net als operators en productiekrachten in ploegendienst. De ploegendiensten kunnen per bedrijf verschillen. Er zijn bedrijven die werken in twee ploegen. Ook zijn er bedrijven die in drie of zelfs vijf ploegen werken. Bedrijven in de procesindustrie kunnen ook zodanig ingericht zijn dat het productieproces volcontinu doorloopt. In deze bedrijven staan machines bijna nooit stil. Dit zorgt voor een voortdurende input en output in het productieproces. Procesoperators zijn in een  volcontinu productiebedrijf voortdurend aanwezig om het proces te monitoren en indien nodig bij te sturen. In volcontinu bedrijven zijn 24 uur per dag en alle dagen van de week (ook de weekenden) procesoperators actief.

Procesoperators en Lean manufacturing
Lean manufacturing wordt tegenwoordig in een toenemend aantal bedrijven binnen de procesindustrie ingevoerd. Deze methode voor bedrijfsvoering is gericht op het reduceren van verspilling. Binnen de procesindustrie kan verspilling op verschillende manieren en op verschillende momenten plaatsvinden. Een procesoperator heeft een goed zicht op het productieproces. Daarom vervuld hij of zij een sleutelrol in het implementeren van Lean manufacturing. De verbetervoorstellen van procesoperators vormen een belangrijke basis voor het optimaliseren van een productieproces. Het beperken van fouten in de productie en het voorkomen van storingen zijn belangrijke stappen in de richting van een Lean bedrijfsvoering.

Procesoperators en Just in time voorraadbeheersing
Lean manufacturing is ook gericht op het beperken van voorraden. Een voorraad zorgt er voor dat een bedrijf goederen of artikelen moet opslaan. Dit brengt kosten met zich mee. Deze voorraadkasten kunnen worden beperkt wanneer bedrijven artikelen en producten precies op het juiste moment klaar hebben voor transport. Dit wordt ook wel Just in time voorraadbeheersing genoemd. Dit is een systeem waarbij de machines onderling goed op elkaar zijn afgestemd. De deelprocessen tijdens de productie sluiten goed op elkaar aan. Deze afstemming wordt onder andere doormiddel van computers geregeld. In een real time omgeving is goed te zien wat de input en output is van de individuele machines in het productieproces. Een procesoperator houdt deze gegevens bij en zorgt er voor dat de deelprocessen naadloos op elkaar aan blijven sluiten.

Procesoperators in de toekomst
Op dit moment zijn procesoperators een belangrijk onderdeel van een bedrijf in de procesindustrie. In de toekomst zullen deze specialisten nog steeds een sleutelpositie innemen. Bedrijven zullen altijd afhankelijk blijven van mensen die de productie van machines kunnen beoordelen en bijsturen. Het is onwaarschijnlijk dat de automatiering op zo’n hoog niveau wordt doorgestuurd dat procesoperators overbodig worden.

Daarnaast zullen procesoperators belangrijk blijven voor het optimaliseren van processen in de industrie. De kwaliteit en de productiesnelheid kunnen door deze medewerkers worden verbeterd. Deze verbeteringen zijn noodzakelijk om goedkoop en efficiënt te produceren. Bedrijven die een goede afstemming hebben tussen levertijd, kwaliteit en prijs hebben een goede concurrentiepositie op de wereldmarkt.

De concurrentie neemt echter toe zodat bedrijven moeten blijven investeren in hun productiekapitaal. Daarnaast vereist Lean manufacturing een voortdurende bijstelling en afstemming van de verschillende onderdelen van het productieproces. Een procesoperator kan hier aan bijdragen.

Hoe belangrijk is Just in time voorraadbeheersing voor Lean manufacturing?

Lean manufacturing is gericht op het beperken van verspilling in bedrijfsprocessen. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar het productieproces zelf, andere aspecten van de bedrijfsvoering worden ook nauwkeurig onderzocht en verbetert. Lean manufacturing is vooral gericht op de klant. Alle bedrijfsprocessen moeten er op gericht zijn om de klant datgene te leveren dat de klant verlangt. Binnen een bedrijf zijn veel verschillende processen en systemen aanwezig. Niet elk systeem is gericht op de klant. Daarom moet een goede afweging worden gemaakt. Bedrijven moeten zichzelf de vraag stellen: “waar wil mijn klant voor betalen”. Naast een hoge kwaliteit en een goed imago van het product is ook een scherpe prijs van belang voor een klant. Een belangrijke manier om de kosten van het product naar beneden te drukken is het beperken van grote voorraden.

Voorraden kosten geld
Een grote voorraad is voor een bedrijf meestal niet gewenst. Producten die als voorraad worden opgeslagen nemen ruimte in. Daarnaast moet een bedrijf controle houden op deze producten en er voor zorgen dat ze niet gestolen kunnen worden of bederven. Dit brengt voor een bedrijf extra kosten met zich mee. De klant verlangt echter niet van een bedrijf dat deze voorraden aanlegt. Een klant wil een product precies op het juiste moment ontvangen. Daar is de term Just in time (JIT) van afgeleid.

Wat is Just in time voorraadbeheersing?
Just in time is een methode die wordt gebruikt voor voorraadbeheersing. Het is een systeem dat verbonden is aan Lean manufacturing. Just in time is een logistieke methode die zijn oorsprong heeft in Japan. De doelstelling van het JIT is het “precies op tijd” leveren van producten en diensten aan de klant. De klant kan de eindgebruiker zijn of een ketenpartner wanneer bijvoorbeeld halffabricaten worden geproduceerd en geleverd. Het precies op tijd leveren van producten is niet eenvoudig. De productie en levering van het product moet perfect op elkaar worden afgestemd. Zodra het product van de transportband af komt moet het ingeladen worden in een vrachtwagen of container zodat het product meteen naar de klant kan worden verzonden. Door de Just in time methode toe te passen kunnen voorraden drastisch worden beperkt. Hierdoor worden de voorraadkosten lager en kan een product goedkoper worden verkocht.

Risico’s van Just in time voorraadbeheersing
Just in time voorraadbeheersing brengt echter wel risico’s met zich mee. De verschillende deelprocessen die binnen een bedrijf plaatsvinden tijdens de productie zijn zo nauwkeurig op elkaar afgestemd dat er niets fout mag gaan. Als er een fout of storing in de productie optreed zijn de gevolgen meteen merkbaar in de deelprocessen die volgen. Hierdoor kan de productie stagneren. Omdat het transport de laatste schakel is zullen alle gevolgen van stagnatie hier merkbaar zijn. Een kleine voorraad of het geheel ontbreken van een voorraad zorgt er voor dat de stagnatie niet kan worden gecompenseerd door producten uit de voorraad te halen en deze naar de klant te sturen. Just in time voorraadbeheersing werkt in theorie uitstekend wanneer alle deelprocessen van de productie dusdanig zijn ingericht dat deze altijd optimaal functioneren.

 

Automatisering van Just in time voorraadbeheersing
Het bijhouden en onderling afstemmen van productieprocessen is niet eenvoudig. Bedrijven maken hierbij gebruik van automatisering en computersystemen. Deze systemen bestaan meestal een host computer. Daarnaast is een lokale computer aanwezig in het bedrijf. De host computer en de lokale computer worden aan elkaar gelinkt. Dit wordt gedaan in een  real-time omgeving. Elke computer bevat een database deze database is toegankelijk door gebruik te maken van die specifieke computer. In elke computer kunnen gegevens worden bewerkt en verzonden. Deze gegevens kunnen betrekking hebben tot bepaalde producten in de Just-in-Time voorraad. Als deze gegevens vervolgens allemaal worden verzamelt kan men het voorraadniveau bepalen en wordt duidelijk hoe ver de productie is gevorderd. De snelheid van de productie wordt goed duidelijk doordat de interactie tussen de computers real-time is. Dit houdt in dat men altijd actuele informatie uit de computer kan halen over de productie. Wanneer er problemen ontstaan kan men daardoor zo snel mogelijk ingrijpen.

Lean manufacturing en Just in time voorraadbeheersing
Lean manufacturing is gericht op het beperken van de productiekosten en het leveren van hoogwaardige producten die voldoen aan de wensen van de klant. Het beperken van de voorraad is één belangrijk aspect waarin kosten kunnen worden bespaard. Ondanks de automatisering van logistieke processen blijft Just in time voorraadbeheersing wel risico’s met zich meebrengen. Er kunnen in het productieproces alsnog fouten ontstaan. Deze fouten komen door de real-time omgeving van de computers wel sneller in beeld. Dit zorgt er voor dat men adequaat kan op treden en de fouten zo snel mogelijk kan proberen te verhelpen.

Storingsmonteurs kunnen eventuele storingen lokaliseren en kunnen deze zo snel mogelijk proberen op te lossen. Dit zorgt voor een hoge druk bij de technische dienst van een bedrijf. Het oplossen van een storing is echter niet eenvoudig. Een storing kan mechanisch zijn maar ook elektrotechnisch. Daarnaast zijn er ook storingen mogelijk in de automatisering van de machines. Storingen in de PLC systemen zijn over het algemeen niet eenvoudig te verhelpen dit in tegenstelling tot de meeste mechanische storingen aan de randapparatuur.

Als het oplossen van een storing te lang duurt zal het productieproces vertraging oplopen en komen de levertijden in gevaar. Het ontbreken van een voorraad zorgt er voor dat een klant langer op een product of levering moet wachten dan van de voren is afgesproken.  Deze situatie is in strijd met de filosofie van Lean manufacturing waarbij de klant centraal staat. Het implementeren van Just in time voorraadbeheersing is niet eenvoudig. Verschillende processen moeten goed op elkaar worden afgestemd. Ondanks dat moet een veiligheidsmarge worden gehanteerd in het productieproces. Er moet ruimte en tijd zijn om fouten tijdig op te lossen zonder dat daarbij de levertijden in het geding komen.

Lean Six Sigma trainingen
Alleen het aanpassen van machines en het implementeren van computers met een real-time omgeving is niet voldoende om in een organisatie Just in time voorraadbeheersing te realiseren. De organisatie moet Lean ingericht worden. Lean manufacturing vereist ook een andere mentaliteit op de werkvloer. Hierbij zijn de werknemers een belangrijke factor voor het uitvoeren en het uitdragen van Lean manufacturing. Het Lean fabriceren is nauw verbonden aan de Just in time voorraadbeheersing. Medewerkers moeten leren hoe ze adequaat fouten in bedrijfsprocessen moeten oplossen.

Daarvoor is meestal training nodig. Lean Six Sigma trainingen zijn geschikt voor werkgevers en werknemers. Deze trainingen bestaan uit een aantal onderdelen. Een belangrijk onderdeel is het implementeren van Lean management. Volgens leren deelnemers tijdens een Lean Six Sigma training hoe een organisatie Lean kan blijven. Het snel en effectief oplossen van problemen in de productie is hierbij van cruciaal belang. Hierbij komen de handvaten van Six Sigma goed van pas. In Six Sigma worden problemen projectmatig opgelost waarbij gebruik wordt gemaakt van de kennis van de deelnemers aan het project. Doormiddel van Lean Six Sigma is een organisatie effectief ingericht en is de kans groter dat Just in time voorraadbeheersing kan worden gerealiseerd.