Domotica en energiebesparing

Domotica is een bekend begrip in de installatietechniek en automatisering. Doormiddel van domotica kunnen installaties en systemen in woningen geautomatiseerd worden en aangepast worden op de wensen van de gebruikers en bewoners van een woning. Daarom worden in veel nieuwbouwwoningen en utiliteitscomplexen domoticasystemen aangelegd. Naast domotica is ook internet of things een interessante innovatieve vorm van automatisering van systemen in een woning. Bij internet of things gaat het echter vaak om apparaten zoals ovens, kooktoestellen, koffiezetapparaten, drogers, wasmachines enzovoort. Domotica richt zich meer op de verwarming, beveiliging, verlichting en telecommunicatie in een woning of gebouw. In deze tekst wordt eerst wat algemene informatie gegeven over domotica en daarna komt het woord domotica in relatie tot energiebesparing aan de orde.

Domotica in ontwikkeling
De techniek wordt steeds beter en daardoor ontwikkelt domotica zich ook steeds verder waardoor de afnemers oftewel de gebruikers van deze technologie nog hoogwaardiger producten kunnen aanschaffen. Mensen kunnen daardoor nog beter hun wensen met betrekking tot veilig en prettig wonen realiseren. Het belangrijkste daarvoor is een goed werkend domoticasysteem met een duidelijk domoticapaneel waarop mensen zelf hun eigen programma kunnen invoeren aan de hand van een aantal knoppen. Gebruiksvriendelijkheid is erg belangrijk want niet iedereen is een techneut.

Tegenwoordig is de interface die er voor zorgt dat mensen met computers en computersystemen kunnen communiceren echter veel gebruiksvriendelijker geworden. Dat zorgt er voor dat veel mensen met een duidelijke instructie zelf hun domotica kunnen inregelen. Uiteraard moet de domotica wel door een erkend installateur worden aangebracht. Dit is belangrijk omdat er nogal wat meet en regeltechniek bij komt kijken. Installateurs en meet- en regeltechnici krijgen daarom regelmatig aanvullende trainingen en cursussen om hun werk als servicemonteur en storingsmonteur zo goed mogelijk uit te kunnen voeren.

Klimaatbeheersing
Veel domotica bijvoorbeeld gericht op de temperatuur in een gebouw, het beheersen van het woonklimaat oftewel klimaatbeheersing. Het dis daarbij van belang dat de juiste temperatuur wordt gemeten met temperatuurgevoelige sensoren. Doormiddel van sensoren en meters krijgt de woningautomatisering of het gebouwbeheersysteem informatie binnen. Deze informatie zijn de gemeten waarden en worden in het systeem vergeleken met de gewenste waarden die door de mensen zijn ingevoerd. Indien hier verschillen tussen zitten schakelt het systeem automatisch de verwarming aan of uit om op de gewenste temperatuur te komen. Ook ramen, deuren en ventilatiesystemen kunnen worden ingeschakeld of uitgeschakeld doormiddel van de automatisering die onderdeel is van de domotica.

Lean energiemanagement
Naast een behaaglijk en prettig woonklimaat is domotica ook efficiënt als het gaat om het besparen van energiekosten. Je zou kunnen zeggen dat domotica er voor kan zorgen dat mensen zelf hun woning lean kunnen maken. Het woord ‘lean’ of ‘lean management’ is ontleend aan het bedrijfsleven en is in feite een reïncarnatie van het scientific management van Taylor. Lean management is eenvoudigweg het besparen van kosten en onnodig verbruik van energie en materiaal. Door de verwarming van de woning zou efficiënt mogelijk in te regelen wordt er niet of nauwelijks warmte verspild. Het tegengaan van verspilling is ook een belangrijk kenmerk van lean management. Men kan gebruik maken van benaderingssensoren die er voor kunnen zorgen dat verwarming of verlichting aangaat wanneer je de ruimte binnentreed. Ook kan de verwarming of verlichting uitgaan wanneer iemand de woonruimte of het vertrek verlaat. De verwarming kan ook ingeregeld worden zodat deze op vaste tijden in werking treed of uitschakelt. Dit laatste kan echter ook met een thermostaat van een centraal verwarmingssysteem of cv-installatie. Met domotica kun je verwarming echter wel zo inregelen dat deze automatisch uitschakelt wanneer men de ramen open zet. Op die manier gaat weinig warmte verloren en wordt energie bespaard.

Energiebesparing en domotica
Een groot deel van de wereld draait om energie dat is ook het geval in woningen. De term CO2 neutraal wordt ook vaak gebruikt als men het heeft over milieubewust wonen. Het besparen van energie is niet alleen milieubewust het is ook kostenbesparend. Daarom is energiezuinig leven en energiezuinig wonen al lang niet meer alleen voor milieuliefhebbers, ook minder milieubewuste personen houden zich bezit met het besparen van energie. Voor al deze mensen biedt domotica oplossingen. Zo kunnen bepaalde apparaten worden ingesteld met een tijdsinstelling zodat ze alleen tijdens daluren draaien. Dit is natuurlijk kostenbesparend maar niet milieubewust.

Verwarming kan ook automatische uitschakelen wanneer men een ruimte niet gebruikt. In dat geval is men kostenbewust en milieubewust bezig. Daarnaast kan de verwarming ook automatisch uitschakelen als de rammen bijvoorbeeld open worden gezet. Daarvoor zijn echter sensoren nodig die registeren dat de ramen open worden gezet. Domotica biedt ook oplossingen met betrekking tot de verlichting. Doormiddel van benaderingsschakelaars en bewegingssensoren kan verlichting aan en uit worden geschakeld. Bovendien kan men met bepaalde domoticasystemen ook inzage krijgen in het energieverbruik van een woning en de daarin aanwezige energieverbruikers. Sommige systemen kunnen zelfs grafieken tonen waarmee duidelijk wordt in welke perioden of op welke tijdstippen meer energie wordt verbruikt dan normaal. Op die manier kunnen energieverslinders worden aangepakt en kan men geld besparen.

Domotica en veiligheid

Domotica is een verzamelnaam voor automatiseringssystemen die worden toegepast om een woning en de daarin aanwezige voorzieningen aan te passen op de wensen van de gebruikers of bewoners van dit gebouw. Veiligheid is een belangrijk onderwerp als men het heeft over comfortabel wonen. Wanneer men weet dat een woning is uitgerust met een goede beveiliging dan geeft dit een veilig gevoel. Veiligheid is echter een breed begrip. Men kan het bijvoorbeeld hebben over inbraakveiligheid maar ook over brandveiligheid. Voor beide veiligheidsaspecten zijn er domoticasystemen ontwikkeld. In de alinea’s hieronder wordt nader ingegaan op domotica en veiligheid. Daarbij wordt gestart met brandveiligheid en is vervolgens inbraakveiligheid behandeld.

Brandveiligheid en domotica
Domotica zorgt er voor dat bepaalde processen in een woning of utiliteitscomplex geautomatiseerd worden. Dit wil zeggen dat de mens zich niet of in mindere mate met deze processen bezig hoeft te houden. Brandveiligheid is een belangrijk voorbeeld waar de meeste mensen niet elke dag mee bezig zijn als ze gebruik maken van hun woning. Vooral ‘s nachts als de bewoners liggen te slapen zijn de zintuigen en is het waarnemingsvermogen van de mensen aanzienlijk afgenomen. Het geeft dan een veilig gevoel als er een brandmeldinstallatie aanwezig is dat er voor zorgt dat opmerkelijke temperatuurstijgingen worden gesignaleerd.

Daarbij wordt meestal een duidelijk geluidsignaal afgegeven combineert met meestal een lichtsignaal. Dat zorgt er voor dat de bewoners wakker worden en de brand kunnen blussen of de woning veilig en tijdig kunnen verlaten. In bedrijfspanden kan men ook gebruik maken van sprinklerinstallaties die meteen ook de brand bestrijden. In woningen kan men dit ook doen maar dat komt in de praktijk minder vaak voor. In ieder geval zorgt een goed domoticasysteem er voor dat de brandveiligheid van een gebouw wordt bevorderd.

Inbraakveiligheid en domotica
Over inbraakveiligheid en domotica is meer discussie. Er zijn verschillende automatiseringssystemen ontwikkeld die de inbraakveiligheid van een woning of gebouw kunnen bevorderen. Zo zijn er benaderingsschakelaars die er voor zorgen dat de verlichting aan gaat wanneer iemand in de buurt komt. Verder is het mogelijk dat iemand doormiddel van een interface of domoticapaneel aangeeft dat de deuren en ramen op een bepaald tijdstip automatisch op slot gaan. Dit kan zelfs automatisch gebeuren wanneer men het pand verlaat.

Bovendien bestaan er zelfs domoticasystemen waarmee een deur op slot kan worden gezet. Denk hierbij aan een beveiligingscode of vingerafdrukherkenning. Doormiddel van signalen kunnen bewoners worden gewaarschuwd voor inbrekers. Dit signaal kan naar de gsm van de bewoner worden gestuurd of rechtstreeks naar de politie. Hoewel al deze aspecten inderdaad de inbraakveiligheid kunnen bevorderen zijn er ook zorgen. In de volgende alinea kun je lezen waarom inbraakveiligheid en domotica voor lastige keuzes zorgt.

Zorgt domotica voor inbraakveiligheid?
De vraag van deze alinea kan niet direct met een duidelijk ‘ja’ worden beantwoord. Het antwoord is ja maar dan moet het domoticasysteem wel een optimale bescherming hebben tegen beïnvloeding van buitenaf. Als kwaadwillende personen van buitenaf kunnen ‘inbreken’ op het elektronische domoticasysteem kan het voor deze personen vaak vrij eenvoudig zijn om de beveiliging uit te schakelen of zelf om ramen en deuren open te zetten. Dit is de grote zorg voor veel mensen die overwegen een domoticasysteem te gebruiken als belangrijk onderdeel van hun inbraakbeveiliging. Domotica kan toegepast worden maar moet van goede kwaliteit zijn. Men moet hierbij goed rekening houden met het feit dat techniek veroudert. Als een bepaalde inbraakbeveiliging die gebaseerd is op domotica in bijvoorbeeld 2017 wordt aangebracht dan kan deze beveiligingsinstallatie in 2018 al verouderd zijn. Dit houdt in dat criminelen in 2018 de inbraakbeveiliging al zou kunnen omzeilen of uitschakelen om de woning binnen te treden. Dat maakt het zo lastig om voor de inbraakveiligheid van een woning of utiliteitscomplex volledig afhankelijk te zijn van domotica.

Inbraakveiligheid
We kennen allemaal de films wel waarin acteurs een ‘zwaar beveiligd’ overheidsgebouw of financiële instelling binnen treden doormiddel van het manipuleren van de automatisering. Dit lijkt vaak eenvoudig, men steelt een pasje of vraagt onder dwang de toegangscode. Ook het aansluiten van laptops met hacksoftware waarbij een pincode of veiligheidscode doormiddel van een computerprogramma wordt gezocht is een hele bekende  filmscène. Al deze aspecten zouden echter ook mogelijk kunnen zijn wanneer men niet goed beveiligde domotica heeft geïnstalleerd voor een woning of utiliteitscomplex. Inbraakveiligheid kan alleen optimaal zijn wanneer ook de daarvoor gebruikte domotica voldoende veilig is.

Wat is het SKG keurmerk voor hang- en sluitwerk?

SKG staat voor Stichting Kwaliteit Gevelbouw. Dit is een onafhankelijke stichting die het SKG-keurmerk uitbrengt. Dit is een keurmerk waarmee de inbraakveiligheid van hang- en sluitwerk in kaart wordt gebracht. Het SKG-keurmerk is gebaseerd op de NEN-norm 5089 en is gericht op de sterkte en de duurzaamheid van hang- en sluitwerk. Doormiddel van steekproeven wordt door de Stichting Kwaliteit Gevelbouw gecontroleerd wat de kwaliteit is van de producten die het SKG-keurmerk bevatten. De kwaliteit van hang- en sluitwerk verschilt daarom heeft de Stichting Kwaliteit Gevelbouw verschillende klassen opgesteld waarmee inzichtelijk wordt gemaakt hoe inbraakveilig een product is.

SKG-keurmerk klassen
SKG test het hang- en sluitwerk en gaat op basis van de testresultaten een indeling maken. Deze testen zijn streng. Na afloop kan het beoordeelde hang- en sluitwerk ingedeeld worden in drie verschillende klassen die met sterren worden aangeduid. Een product kan door de SKG 1, 2 of 3 sterren ontvangen. De hoogste score is drie sterren. De score houdt onder andere verband met de zogenaamde vertraging die inbrekers oplopen bij het inbreken in een woning. Inbrekers willen over het algemeen zo snel mogelijk een woning binnen treden en deze zo snel mogelijk weer verlaten met de buit. Wanneer hang- en sluitwerk te complex is en dus te veilig is zullen inbrekers sneller kiezen voor woningen waar ze makkelijker binnen kunnen komen. Daarom heeft de SKG de verschillende keurmerkklassen voor een deel gebaseerd op de zogenaamde vertraagtijd. Hieronder staan de verschillende klassen met daarbij de vertraagtijd:

  • Risicoklasse 1 SKG * levert gemiddeld 3 minuten vertraging op voor inbrekers en is een standaard inbraakwerend product.
  • Risicoklasse 2 SKG ** levert gemiddeld 5 minuten vertraging op voor inbrekers en is zwaar inbraakwerend product.
  • Risicoklasse 3 SKG *** levert gemiddeld 10 minuten vertraging op voor inbrekers en is een extra zwaar inbraakwerend product.

SKG-keurmerk en inboedelverzekering
Goed hang- en sluitwerk geeft de bewoners van een woning niet alleen een gevoel van veiligheid, het is ook van belang voor verzekeringen. In Nederland moet nieuw hang- en sluitwerk tenminste SKG-keurmerk klasse 2 om te kunnen voldoen aan de eisen die de meeste verzekeraars stellen aan de inbraakveiligheid van een woning. Vaak worden door verzekeraars voorwaarden gesteld met betrekking tot het SKG-keurmerk van het hang- en sluitwerk. Deze voorwaarden hebben gevolgen voor het afsluiten een inboedelverzekering.