Luchtkwaliteit in meeste Nederlandse woningen ongezond door fijnstof

Woningen in Nederland hebben niet altijd een goede luchtkwaliteit. Het Longfonds heeft een onderzoek laten uitvoeren naar de luchtkwaliteit in woningen. Het onderzoek werd gedaan door Blauw Research en de uitkomst is niet heel positief. Gemiddeld zou één op de zeven woningen in Nederland voor het grootste deel van de dag een slechte luchtkwaliteit hebben vanwege de aanwezigheid van schadelijk fijnstof in de atmosfeer.

Wat is fijnstof?
Fijnstof is een benaming die wordt gebruikt voor allemaal verschillende soorten kleine stofdeeltjes die zich in de lucht verspreiden en diep in de longen kunnen doordringen. Fijnstof kan op verschillende manieren in de lucht komen. Een voorbeeld hiervan is een open haard of een brandende kaars. Ook doormiddel van het braden en bakken van eten kunnen fijnstofdeeltjes vrij komen in de atmosfeer. Dit zijn echter fijnstofdeeltjes die in de woning zelf ontstaan. Er kunnen ook fijnstofdeeltjes van buitenaf de woning binnendringen. Daarbij kun je denken aan fijnstof dat ontstaat uit wegverkeer of fijnstof dat ontstaat uit de emissie van fabrieken.

Onderzoek naar fijnstof
De onderzoekers geven aan dat in bijna alle huizen die zijn onderzocht verhoogde concentraties aan fijnstof zijn gemeten. Volgens de onderzoekers zouden veel Nederlanders niet op de hoogte zijn van het feit dat ze in hun huis vervuilde lucht hebben. Het inademen van vervuilde lucht met fijnstof kan leiden tot gezondheidsklachten aldus de onderzoekers.

Als er te hoge concentraties fijnstof aanwezig zijn kunnen mensen benauwd raken en last krijgen van de luchtwegen. Op lange termijn zouden ook longziekten zoals astma en COPD kunnen ontstaan volgens het Longfonds. Verder zou onvoldoende luchtverversing er voor kunnen zorgen dat er vochtproblemen en schimmels ontstaan. Ook die problemen kunnen voor schade aan de luchtwegen zorgen aldus het longfonds.

Installatietechniek en luchtkwaliteit
Veel bedrijven in de installatietechniek houden zich bezig met luchtkwaliteit in woningen. hierbij kun je denken aan het aanbrengen van luchtbehandelingskasten en HVAC-installaties. HVAC staat voort Heating, Ventilation en Air conditioning. Dit maakt duidelijk dat HVAC een belangrijke invloed hebben op het woonklimaat. Deze HVAC-installaties worden in woningen en utiliteit aangebracht voor klimaatbeheersing.
Dikwijls worden deze installaties gekoppeld aan gebouwbeheersystemen en domotica. Dat zorgt er voor dat een gedeelte van de luchtverversing automatisch gebeurd. Daarbij ontstaat echter wel het risico dat mensen onvoldoende aandacht besteden aan het reinigen en vervangen van filters voor de luchtbehandelingskast. Hierdoor kan alsnog fijnstof de woning binnen dringen. De kwaliteit van de atmosfeer in de woning wordt in de toekomst in steeds grotere mate bepaald door de kwaliteit van de HVAC installatie of andere installatiesystemen die een onderdeel vormen van de domotica of woningautomatisering.

Wat is airconditioning en waar wordt deze installatie voor gebruikt?

Airconditioning is een woord dat regelmatig wordt gebruikt. De meeste moderne auto’s en bedrijfswagens zijn voorzien van airconditioning. Daarnaast zijn veel bedrijfspanden van een airconditioning installatie voorzien evenals een toenemend aantal woningen. Met name in warme landen wordt veel gebruik gemaakt van airconditioning. Deze installaties zijn meestal aan de buitenkant van gebouwen goed te zien.

Meer dan koelen van lucht
Wanneer men het woord airconditioning gebruikt associeert men dat over het algemeen met het koelen van lucht.  Airconditioning is echter niet alleen het koelen van lucht, het is veel breder. Het doel van airconditioning is het creëren van een goed evenwicht tussen temperatuur, luchtvochtigheid en frisse lucht. Een airconditioning zuivert daarnaast ook de lucht die in door de installatie naar binnen wordt gezogen. Verder kan een airconditioning ook worden ingezet voor het verwarmen van lucht. In een ruimte waar de lucht doormiddel van airconditioning naar binnen komt kan de temperatuur verschillen met de vertrekken waar deze installatie niet aanwezig is. De buitentemperatuur kan eveneens sterk verschillen met de temperatuur die door de airconditioning wordt geregeld. Er is echter wel een nadeel, airconditioning kost veel energie. Hoe groter de temperatuurverschillen tussen de buitentemperatuur en de gewenste binnentemperatuur hoe meer energie de airconditioning verbruikt.  

Andere benamingen voor airconditioning
Airconditioning is het behandelen van lucht daarom worden deze systemen ook wel luchtbehandeling systemen genoemd. Een andere benaming is klimaatregeling, klimaatregelaar of luchtregeling.  Met de term comfortkoeling wordt met name het koeltechnische aspect van een airconditioninginstallatie benadrukt. In het dagelijks taalgebruik noemt men airconditioning over het algemeen airco. Daarnaast wordt de afkorting A/C gebruikt.

Wat is een installateur en met welke installaties kan een installateur werken?

Installateur is een beroep in de installatietechniek. Het is vrij algemene benaming voor verschillende vakgebieden die onder de installatietechniek vallen. Een installateur legt verschillende installaties aan in woningen, utiliteit en industrie. Het gaat hierbij met name om centrale verwarmingsinstallaties, HVAC-installaties, waterleidingen, sanitair en elektriciteit. Deze vakgebieden zijn tegenwoordig zo specialistisch dat installateurs vaak worden ingedeeld in het vakgebied waarin de desbetreffende monteur is gespecialiseerd. Hierdoor worden installateurs meestal in verschillende functies ingedeeld bij een installatiebedrijf. Hieronder zijn deze functies weergegeven en is kort benoemd welke werkzaamheden en installaties bij deze functies aan de orde komen.

  • CV monteurs voeren taken uit met betrekking tot het aanleggen en fitten van CV-leidingen, het plaatsen van radiatoren en CV-ketels.
  • Dikwandig CV monteurs plaatsen leidingen ten behoeve van grote CV-installaties voor utiliteit en industrie. Daarnaast plaatsen dikwandige CV monteurs grote CV-ketels. De dikwandige leidingen die aan deze installaties zijn verbonden worden gefit en gelast. Hierbij wordt gebruik gemaakt van autogeen lassen en daarnaast ook van TIG-lassen.
  • HVAC-monteurs plaatsen systemen met betrekking tot luchtbehandeling. Dit kunnen naast luchtverwarmingssystemen ook airconditioninginstallaties zijn ten behoeve van de verkoeling van de lucht.
  • Zinkwerkers plaatsen dakgoten, hemelwaterafvoer en ander zinkwerk rondom woningen en utiliteit.
  • Loodgieters zijn medewerkers die zich met name bezig houden met het plaatsen van gasleidingen en waterleidingen in woningen en utiliteit. De term loodgieter wordt nog wel gebruikt maar is verouderd omdat er geen lood meer gegoten word in de installatietechniek. Daarom worden loodgieters ook wel W-monteurs genoemd. De ‘W’ staat hierbij voor werktuigbouwkundige monteurs.
  • Elektromonteurs of elektriciens zijn verantwoordelijk voor de complete elektrische installatie van een woningen, utiliteit of industriële gebouwen. Elektromonteurs hebben hiervoor verschillende disciplines. Zo zijn er elektromonteurs die specifiek ervaring hebben in de woningbouw. Ook zijn er elektromonteurs die juist ervaring hebben in de industrie of utiliteit. Deze onderverdeling wordt gemaakt omdat de eisen en technische aspecten verschillen die aan deze installaties worden gesteld.
  • Meet- en regeltechnici zijn specialistische installateurs die gebouwbeheersystemen inregelen en storingen in deze systemen oplossen. Daarnaast houden meet- en regeltechnici zich bezig met het aanleggen van brandmeldinstallaties en inbraakbeveiligingsinstallaties. Hierbij komt naast bedrading ook elektrotechniek, elektronica en software aan de orde.

Installatiebedrijven kunnen zich op meerdere installatiesystemen richten. Daarom zijn binnen installatiebedrijven meestal verschillende monteurs aanwezig. Wanneer er een probleem aan een installatie ontstaan worden installatiebedrijven gebeld met het verzoek om een installateur. Het installatiebedrijf kan uit de aard van de storing of melding opmaken wat voor installateur ingezet moet worden om de installatie te repareren. De meeste installatiebedrijven zijn aangesloten bij de UNETO-VNI. Dit is de ondernemersorganisatie voor bedrijven uit de installatiebranche en de elektrotechnische detailhandel.

 

Wat is een gebouwbeheersysteem GBS en waarvoor wordt dit systeem gebruikt?

Een gebouwbeheersysteem is een systeem waarmee verschillende installaties van een gebouw worden aangestuurd. Het gaat hierbij vooral om werktuigbouwkundige installaties en elektrische installaties. Deze installaties worden ook wel E&W installaties genoemd. Een gebouwbeheersysteem wordt tegenwoordig veel toegepast in utiliteit. Het systeem wordt afgekort met de volgende afkorting: GBS. Een GBS bestaat uit één of enkele programmable logic controllers oftewel PLC’s. Deze staan in verbinding met een computersysteem. Hierdoor kunnen de aanwezige installaties van een gebouw worden aangestuurd en op elkaar worden afgestemd. Daarvoor wisselen de installaties gegevens met elkaar uit via het centrale computersysteem. Dit computersysteem wordt ook wel de beheercomputer genoemd en zorgt voor de centrale aansturing van alle installaties. Het is echter ook technisch mogelijk om een GBS op lokaal niveau aan te sturen. Hiervoor moet een verbinding worden gemaakt tussen het regelsysteem en de beheercomputer. Deze toepassing vind onder andere plaats in complexe installaties waarin meerdere regelsystemen aanwezig zijn.

Voordelen van een gebouwbeheersysteem
Een gebouwbeheersysteem dat goed is aangelegd en juist wordt behandeld heeft grote voordelen. Met een GBS kan veel energie worden bespaard voor de eigenaren of gebruikers van een gebouw. Dit is belangrijk want de energiekosten vormen voor een bedrijf belangrijke vaste lasten. Wanneer deze structureel kunnen worden verlaagd zorgt dit voor een structurele besparing. Daarnaast wordt er vanuit de overheid druk uitgeoefend op bedrijven om de energiekosten terug te dringen. Bedrijven krijgen ook vanuit de maatschappij te horen dat ze milieuverantwoord moeten ondernemen. Dit alles heeft invloed op bedrijven en de keuzes die ze maken met betrekking tot investeringen. Een GBS verdient zichzelf uiteindelijk ruimschoots terug. Het is hierbij vooral van belang dat het systeem zo is ingeregeld dat de juiste temperatuur en de juiste elektrische voorzieningen worden geboden op het gewenste moment. De besparing vind vooral plaats wanneer het systeem bepaalde voorzieningen uitschakelt of op een lagere temperatuur zet wanneer het gebouw niet in gebruik is. Na sluitingstijd of wanneer slechts enkele vertrekken van een gebouw worden gebruikt kan een GBS zo worden ingeregeld dat de ruimten die niet benut worden ook niet worden verwarmd en verlicht.

Andere voordelen van een gebouwbeheersysteem
Naast energiebesparing zijn er ook andere voordelen aan een geautomatiseerd systeem om de installaties van een gebouw te beheren. De leveranciers van gebouwbeheersystemen geven aan dat het leefklimaat van een gebouw aanzienlijk gezonder en behaaglijker zal worden wanneer geïnvesteerd is in een GBS. Een gebouwbeheersysteem is daarnaast eenvoudig in gebruik wanneer het systeem door technici goed is aangebracht. Via panelen kan de temperatuur worden afgelezen. Ook andere data kan worden afgelezen. Gebouwbeheersystemen worden echter niet alleen gebruikt voor het regelen van de temperatuur of verlichting.

Waarvoor kan een gebouwbeheersysteem worden gebruikt?
Een gebouwbeheersysteem beheert verschillende installaties van een gebouw. De installatie van een gebouw zijn echter zeer divers. Naast verwarming en verlichting kunnen in een gebouw nog verschillende andere installaties aanwezig zijn. Hierbij kan gedacht worden aan beveiligingssystemen tegen inbraak. Het openen en sluiten van deuren en ramen kan daardoor elektronisch worden geregeld.

HVAC-systemen
HVAC-systemen kunnen ook worden aangestuurd door een gebouwbeheersysteem. Een HVAC-systeem regelt zowel de warmte, de ventilatie als de verkoeling van lucht. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van luchtbehandelingskasten. Deze kasten worden ook wel LBK genoemd en worden geplaatst in grote bedrijfspanden en luxe grote woningen.

Brandbeveiligingsinstallaties en ontruimingsinstallaties
Ook systemen voor brandbeveiliging kunnen aan een GBS worden gekoppeld. Naast deze brandmeldinstallaties kunnen er ook blussystemen en sprinklerinstallaties gekoppeld worden aan het GBS. Voor het ontruimen van een gebouw kan gebruik worden gemaakt van ontruimingsinstallaties. Zelfs sanitaire installaties kunnen verbonden zijn aan een GBS. Vrijwel alles met betrekking tot de veiligheid, registratie en het binnenklimaat van een gebouw kan doormiddel van een GBS worden aangestuurd.

Het rendement van een gebouwbeheersysteem
Een gebouwbeheersysteem vergt natuurlijk een investering. Deze investering moet worden terugverdient. Doordat het systeem verbonden is aan verschillende installaties die gebruik maken van elektriciteit en gas kan een GBS goed registreren hoeveel energie er wordt verbruikt. Deze gegevens kunnen uit het systeem worden gehaald. Zo kan inzichtelijk worden gemaakt wat het rendement is van het gebouwbeheersysteem en of dat resultaat aan de verwachtingen voldoet. Er kan dan gebruik worden gemaakt van een gebouwmanagementsysteem dit systeem wordt ook wel afgekort met GMS. Hieruit kunnen zelfs grafieken van bepaalde metingen worden gehaald om te kijken wanneer het energieverbruik hoog of juist heel laag was. Dit kan per installatiedeel inzichtelijk worden gemaakt.

Wat is HVAC en waarvoor dienen HVAC-installaties?

HVAC-installaties worden in woningen en utiliteit toegepast voor de beheersing van het klimaat in het gebouw. HVAC is een afkorting die bestaat uit de Engelse woorden Heating, Ventilation en Air Conditioning. Deze afkorting maakt duidelijk welke deelgebieden van het klimaat doormiddel va een HVAC-installatie kunnen worden geregeld namelijk:

  • Heating. Dit is de verwarming van een gebouw en alle installaties die daaraan verbonden zijn.
  • Ventilation. Dit zijn de ventilatie die aanwezig zijn in een gebouw. Een ventilatiesysteem zorgt er voor dat er voldoende frisse lucht het gebouw inkomt.
  • Air conditioning. De airconditioning zorgt voor het verkoelen van de lucht in het gebouw wanneer dat nodig is. Airconditioning is hoofdzakelijk nodig in de zomer.

Een HVAC-installatie wordt gebruikt om het comfort van de bewoners van een woning te verbeteren of te regelen. Daarnaast worden HVAC-installaties ook in de utiliteit toegepast om het leefklimaat van de gebruikers of aanwezigen in het gebouw te regelen. Uiteraard verbruiken installaties energie. HVAC-installaties zijn zo ontworpen dat zoveel mogelijk energie bespaard wordt. Dit heeft in belangrijke mate te maken met het afstemmen van de verwarmingssystemen op de ventilatiesystemen van een gebouw. Hiervoor worden ook wel luchtbehandelingskasten gebruikt. In de volgende alinea is beschreven wat luchtbehandelingskasten zijn en waarvoor ze worden gebruikt.

Wat zijn luchtbehandelingskasten LBK?
In utiliteit zoals ziekenhuizen, scholen, kantoren en grote bedrijfspanden wordt tegenwoordig veel gebruik gemaakt van luchtbehandelingssystemen. Deze systemen worden ook wel toegepast is moderne grote woningen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van luchtbehandelingskasten. Deze systemen worden ook wel afgekort met LBK. Een luchtbehandelingskast is een afgesloten ruimte. Hierin zijn verschillende ventilatoren geplaatst. Deze ventilatoren zuigen buitenlucht aan en brengen deze lucht het gebouw in. De lucht krijgt in een LBK een behandeling, waarbij de lucht eerst wordt gefilterd en daarna wordt geconditioneerd.

Wat is geconditioneerde lucht?
Geconditioneerde lucht houdt in dat de lucht is gekoeld of verwarmd en voorzien is van de juiste vochtigheidsgraad. Deze bewerkingen vinden plaats in de LBK. Nadat de lucht geconditioneerd is wordt deze verspreid door het hele pand. Dit gebeurd door een kanalensysteem. In de verschillende ruimtes, die worden voorzien van geconditioneerde lucht, zijn ook roosters of andere openingen aanwezig om de reeds aanwezige lucht af te zuigen en via kanalen naar buiten te transporteren. Ook hierbij wordt gebruik gemaakt van ventilatoren om voldoende zuigkracht te realiseren. Het is belangrijk dat er in ruimtes voldoende lucht wordt afgezogen omdat anders overdruk ontstaat.

LBK is een klimaatbeheersingssysteem
Een luchtbehandelingskast is een systeem waarmee het klimaat van een gebouw kan worden geregeld door het behandelen van de lucht. Een LBK is daardoor een klimaatbeheersingssysteem. Aan het systeem is elektronica verbonden. Op een paneel kan de gewenste temperatuur worden aangegeven.  Wanneer dit systeem goed is ingeregeld stroomt er continue frisse lucht in het pand met de gewenste temperatuur. Door het gebruik van een LBK hoeven ramen en deuren in een pand niet meer geopend te worden om extra frisse lucht in het gebouw te krijgen. Hierdoor draagt een LBK bij aan de energiezuinigheid van een gebouw. Daarnaast maken veel luchtbehandelingskasten gebruikt van energieterugwinning waardoor het energieverbruik nog verder wordt gereduceerd.

Meet- en regeltechniek
Voor de gebruikers van een luchtbehandelingskast lijkt de werking ervan misschien eenvoudig. Men geeft de gewenste temperatuur en luchtvochtigheid aan op een paneel en het systeem doet de rest. Dit is echter geen eenvoudige techniek. Er wordt gebruik gemaakt van meetapparatuur om de temperatuur en de vochtigheid te meten. Deze meetapparatuur is gekoppeld aan het systeem waarmee de temperatuur wordt ingeregeld. Dit wordt ook wel de regeltechniek genoemd. Hiermee wordt de temperatuur en de vochtigheid ingeregeld. Meet- en regeltechniek is zeer nauwkeurige techniek. Het bestaat uit elektronica, elektrotechniek en software waarmee gemeten kan worden en tevens installaties aangestuurd kunnen worden. Niet alleen bij HVAC-installaties wordt gebruik gemaakt van meet- en regeltechniek. Deze techniek komt ook in andere technische situaties voor zoals de petrochemie. Hierbij wordt naast temperatuur ook onder andere druk in de installatie gemeten. Daarbij is de aandacht niet gericht op een behaaglijke woonomgeving, de veiligheid staat in de petrochemische sector voorop. De druk in de leidingen is daarbij één belangrijk aspect.