Wat is een cetaangetal?

Een cetaangetal is een getal waarmee de bereidheid tot zelfontbranding van een brandstof onder druk in de aanwezigheid van zuurstof inzichtelijk wordt gemaakt. Het cetaangetal wordt gebruikt bij diesel en het octaangetal wordt gebruikt bij benzine. Het cetaangetal geeft belangrijke informatie over de toepasbaarheid van het dieselmengsel. Het cetaangetal is afgeleid van cetaan oftewel hexadecaan die is een koolwaterstof en heeft een brutoformule C16H34. Hexadecaan komt zeer snel tot zelfontbranding als er zuurstof aanwezig is en er een bepaalde druk wordt uitgeoefend.

Hexadecaan als referentiebrandstof
Hexadecaan wordt gebruikt als een referentiebrandstof. Dit houdt in dat men de reactie van dieselmengsels vergelijkt met hexadecaan. Hierbij kijkt men naar de zelfontbrandbaarheid. Men vergelijkt dieselmengsels met hexadecaan en geeft op basis hiervan een getal dat oploopt van 0 tot 100. Hierbij refereert een getal van 100 naar een honderd procent overeenkomst met hexadecaan op het gebied van zelfontbrandbaarheid. Er kan echter ook een hoger getal worden gegeven dan 100. In dat geval zal de brandstof nog sneller tot zelfontbranding komen dan hexadecaan. Hogere getallen dan 100 zal men in de praktijk echter niet voor dieselmengsels geven.

Cetaangetal geeft geen informatie over de samenstelling
Het cetaangetal maakt niet duidelijk uit hoeveel procent hexadecaan het dieselmengsel bestaat. In plaats daarvan maakt het cetaangetal alleen duidelijk in hoeverre het dieselmengsel hetzelfde reageert als hexadecaan op het gebied van zelfontbranding. Er hoeft echter geheel geen hexadecaan in het dieselmengsel aanwezig te zijn om een cetaangetal te kunnen bepalen. Ook zonder hexadecaan kan een dieselmengsel overeenkomstig gedrag vertonen met hexadecaan als het gaat om zelfontbranding daarom is het cetaangetal een referentiegetal en wordt hexadecaan als referentiebrandstof gebruikt.

Waarom is een cetaangetal belangrijk?
Het cetaangetal geeft belangrijke informatie over de bruikbaarheid van het dieselmengsel. Het is belangrijk dat de brandstof die wordt gebruikt voor de dieselmotor meteen tot ontbranding komt op het moment dat de brandstof wordt ingespoten. Hoe hoger het cetaangetal hoe beter de brandstof geschikt is voor een dieselmotor. Gemiddeld heeft de meeste diesel die wordt verkocht een cetaangetal van rond de vijftig. Het cetaangetal verschilt in de praktijk per merk. Daarnaast verkopen veel merken ook verschillende soorten diesel. De duurdere diesel heeft in de praktijk vaak een hoger cetaangetal.

Wat is cetaan of hexadecaan en waar wordt deze stof voor gebruikt?

Cetaan of hexadecaan is een eenvoudige koolwaterstof oftewel een alkaan. Cetaan heeft de brutoformule C16H34. De stof bestaat uit een lineaire keten die 16 koolstofatomen bevat. Er bestaan 10.259 zogenoemde structuurisomeren van hexadecaan. Deze structuurisomeren lijken sterk op elkaar omdat ze hetzelfde aantal atomen bevatten en daarnaast ook dezelfde soort atomen. Toch verschillen de structuurisomeren onderling van elkaar omdat de atomen onderling verschillend zijn verbonden. Hexadecaan wordt vooral toegepast als referentiebranstof voor diesel. Daarover is hieronder meer informatie weergegeven.

Waar wordt hexadecaan voor gebruikt?
Voor het bepalen van het cetaangetal van dieselbrandstof maakt men gebruik van een referentiebrandstof. Deze referentiebrandstof is hexadecaan en wordt gebruikt voor de mate van de zelfontbrandbaarheid van diesel. Daarbij worden de eigenschappen en het gedrag van het dieselmengsel vergeleken met de referentiebrandstof hexadecaan.

Waarom een cetaangetal?
Als er zuurstof aanwezig is en er wordt een bepaalde druk uitgeoefend dan komt hexadecaan zeer snel tot zelfontbranding. Doormiddel van het cetaangetal maakt men inzichtelijk hoe de diesel zich gedraagt ten opzichte van hexadecaan. Dit wordt aangeduid met een cetaangetal dat oploopt van 0 tot 100. Hierbij duidt een cetaangetal 100 op het feit dat de stof 100 procent hetzelfde reageert als hexadecaan.

Cetaangetal boven 100?
Er hoeft echter geen hexadecaan in de diesel zelf aanwezig te zijn. Het cetaangetal maakt namelijk niet duidelijk hoeveel hexadecaan in de diesel aanwezig is en zegt dus niets over de samenstelling. In plaats daarvan maakt het cetaangetal duidelijk hoe de diesel reageert. Sommige brandstoffen hebben een nog sterker zelfontbrandinggedrag dan hexadecaan. In dat geval kan een cetaangetal ook boven de 100 uitkomen.