Wat is een Intelligent relais?

Intelligent relais is een schakelaar die werkt doormiddel van een elektromagneet en is voorzien van geïntegreerde functies. Een gewoon relais is schakelaar die eveneens doormiddel van een elektromagneet functioneert echter bevat een gewoon relais geen geïntegreerde functies. Een Intelligent Relais zou je kunnen beschouwen als een schakelaar die voorzien is van een sterk vereenvoudigde PLC. De afkorting PLC staat voor: ‘programmable logic controller’. Dit maakt duidelijk dat in dit verband de Intelligent Relais kan worden voorzien van een aantal programmeerbare taken/ schakelingen. In feite heeft deze relais daardoor PLC eigenschappen. Intelligente Relais worden ook wel smart relays genoemd.

Waar worden Intelligent Relais voor gebruikt?
Tegenwoordig worden steeds meer machines en processen geautomatiseerd. Dat zorgt er voor dat het aantal componenten dat men gebruikt in de automatisering is uitgebreid. De PLC is een bekend voorbeeld hiervan maar is in sommige gevallen veel te uitgebreid om kleine machines of kleine installaties te automatiseren. Denk hierbij aan Domotica en sommige toepassingen in de industrie. Domotica is overigens het automatiseren van woninginstallaties. Het automatiseren van verwarmingssystemen, beveiliging, verlichting, apparaten en overige installaties in woningen valt onder Domotica maar heeft ook zeker raakvlakken met Internet of Things.

De term Internet of Things is in feite het tot stand komen van communicatie tussen apparaten en installaties doormiddel van internet. Een term die hierbij ook veel gebruikt wordt is embedded software. Hierbij is de software in feite ingebed in een apparaat zoals een wasmachine, droger of koffiezetapparaat. Embedded software is voorgeprogrammeerd zodat een gebruiker alleen maar op de knoppen van een apparaat hoeft te drukken en het apparaat ‘weet’ dan al wat het moet doen. Dit gebeurd bijvoorbeeld doormiddel van een interface. Een interface zit meestal aan een apparaat vast en zorgt er voor dat mens en apparaat met elkaar kunnen communiceren.

De Intelligente Relais worden ook gebruikt in gebouwbeheersystemen. Dit zijn in feite de systemen die worden toegepast in de utiliteit en industrie en hebben veel raakvlakken met Domotica alleen zijn gebouwbeheersystemen vaak omvangrijker. Zo kunnen Intelligente Relais worden toegepast in rolluiken en zonneschermen in combinatie met sensoren die het zonlicht waarnemen. Ook kunnen ze worden gebruikt voor het besturen van verlichting. Verder worden ze ook veel toegepast in ventilatiesystemen en verwarmingssystemen. Ook worden Intelligente Relais toegepast in schakelkasten.

De basis van intelligente relais of smart relays
Een Intelligent Relais bevat een aantal ingangen. Daarnaast zijn er een aantal geïntegreerde functies en een aantal uitgangen aanwezig. Een Intelligente Relais is een soort vereenvoudigde PLC. Deze relais werden in het verleden vooral voor de industrie ontwikkeld. Nu de automatisering van processen zich tegenwoordig niet alleen tot de industrie heeft beperkt maar ook Domotica steeds meer in opkomst is worden Intelligente Relais ook meer door Domotica installaties gebruikt.

In de module van de Intelligente Relais is een microprocessor geplaatst. Deze maakt het mogelijk om doormiddel van een pc of rechtstreeks doormiddel van een aantal toetsen (klavier) de Intelligente Relais een aantal opdrachten te geven.  Men kan dus een Intelligente Relais programmeren. Zo kan men timers programmeren of weekroosters. Ook logische functies en alles-uit bediening is mogelijk. Zo kan de relais worden gebruik om bij het verlaten van een woning met één druk op een knop alle verlichting worden uitgeschakeld. Een dergelijk systeem wordt gebruikt om energie te besparen en kan een onderdeel vormen van een complete domotica installatie. Het installeren van een intelligent relais is analoog aan een installatie met teleruptoren. Hierbij veranderen schakelcontacten bij elke stroompuls van stand. De ingeschakelde stand blijft dan behouden totdat er een volgende puls wordt gegeven. Een telerupotor werkt volgens het elektromagnetisch principe. Op basis van dit principe werkt ook de Intelligent Relais.

MBV monteur beveiligingsinstallaties

MBV is een opleiding of cursus die voluit geschreven wordt als monteur beveiligingsinstallaties. Deze opleiding wordt door verschillende opleidingsinstituten in Nederland aangeboden en is specifiek gericht op (elektro)monteurs die werkzaamheden verrichten aan beveiligingsinstallaties. Werknemers die in de praktijk werkzaamheden uitvoeren aan beveiligingsinstallaties moeten zelfs volgens de wet in het bezit zijn van het diploma Monteur Beveiligingsinstallaties (MBV). Om die reden wordt het MBV diploma in de praktijk vaak gevraagd in vacatures van installateurs en elektrotechnische bedrijven. Ook technische uitzendbureau (VCU gecertificeerde uitzendbureaus) vragen in hun vacatures regelmatig om elektrotechnisch personeel dat in bezit is van een MBV diploma of MBV-papieren.

Wat leer je in een opleiding MBV?
Hoewel de opleiding MBV door verschillende opleidingsinstituten wordt aangeboden zal de inhoud van deze opleiding of cursus grotendeels hetzelfde zijn. Uiteraard staan de beveiligingsinstallaties hierbij centraal. Deelnemers aan de MBV opleiding zullen binnen een dag of vier alle belangrijke aspecten leren met betrekking tot beveiligingsinstallaties. Het gaat hierbij om het plaatsen en bedienen van beveiligingsinstallaties. Ook het instellen en aanpassen van deze installaties komt aan de orde. Er wordt aandacht besteed aan de techniek van beveiligingsinstallaties waardoor een (toekomstig) beveiligingsmonteur in deze systemen effectiever een storing kan zoeken en oplossen.

Vooral het zoeken naar storingen het deskundig oplossen daarvan is een belangrijke taak van de monteur beveiligingsinstallaties. Daarom wordt aan dit aspect tijdens de MBV opleiding veel aandacht besteed. Storingen kunnen bijvoorbeeld ontstaan door installatiefouten maar ook door invloed van buitenaf. De invloeden van buitenaf kunnen te maken hebben met temperatuur, de invloed van licht of bijvoorbeeld trillingen door machines en veranderingen in de constructie van gebouwen en omringende installaties. De oorzaken van storingen zijn divers en de oplossingen verschillen daardoor ook. Omdat beveiligingsinstallaties een belangrijke taak vervullen is het van groot belang dat deze installaties optimaal functioneren. Daarom wordt in de MBV opleiding aan de deelnemers alle relevante kennis bijgebracht die nodig is om deze installaties zo goed mogelijk te installeren, te onderhouden, te repareren en te vervangen.

Voor wie is de MBV cursus bedoelt?
In de regels van de vorige alinea’s kwam al een beetje naar voren dat de cursus monteur beveiligingsinstallaties voor werknemers bedoelt is die werken aan beveiligingsinstallaties. Dit zijn in de praktijk vaak elektromonteurs maar het kunnen ook onderhoudsmonteurs zijn of servicemonteurs. Werknemers die specifieke kennis hebben van gebouwgebonden installaties zullen in de praktijk ook vaak te maken krijgen met beveiligingsinstallaties en hebben daardoor ook baad bij de opleiding MBV.

Diploma MBV
De opleiding MBV wordt afgerond met een examen. Na het succesvol afronden van het examen ontvangt de deelnemer het certificaat MBV praktijk. Daarnaast moet ook het MBV theorie worden behaald. MBV theorie en MBV praktijk vormen samen het MBV diploma. Met dit diploma kan de werknemer aan werkgevers duidelijk maken dat hij of zij zelfstandig een beveiligingsinstallatie kan inregelen, wijzigingen kan aanbrengen en storingen in deze systemen kan verhelpen.

Vooropleiding voor MBV
De meeste opleidingsinstituten die de MBV opleiding aanbieden vinden het belangrijk dat de deelnemers aan de opleiding over voldoende basiskennis over elektrotechniek beschikken. Dit kan blijken uit een vooropleiding in de elektrotechniek of aantoonbare werkervaring in de elektrotechniek. De potentiële deelnemer moet hiermee aantonen dat hij of zij over basismontagevaardigheden beschikt. Als dit voldoende inzichtelijk gemaakt kan worden zullen de meeste opleidingsinstituten iemand laten deelnemen aan de opleiding MBV.

Domotica en energiebesparing

Domotica is een bekend begrip in de installatietechniek en automatisering. Doormiddel van domotica kunnen installaties en systemen in woningen geautomatiseerd worden en aangepast worden op de wensen van de gebruikers en bewoners van een woning. Daarom worden in veel nieuwbouwwoningen en utiliteitscomplexen domoticasystemen aangelegd. Naast domotica is ook internet of things een interessante innovatieve vorm van automatisering van systemen in een woning. Bij internet of things gaat het echter vaak om apparaten zoals ovens, kooktoestellen, koffiezetapparaten, drogers, wasmachines enzovoort. Domotica richt zich meer op de verwarming, beveiliging, verlichting en telecommunicatie in een woning of gebouw. In deze tekst wordt eerst wat algemene informatie gegeven over domotica en daarna komt het woord domotica in relatie tot energiebesparing aan de orde.

Domotica in ontwikkeling
De techniek wordt steeds beter en daardoor ontwikkelt domotica zich ook steeds verder waardoor de afnemers oftewel de gebruikers van deze technologie nog hoogwaardiger producten kunnen aanschaffen. Mensen kunnen daardoor nog beter hun wensen met betrekking tot veilig en prettig wonen realiseren. Het belangrijkste daarvoor is een goed werkend domoticasysteem met een duidelijk domoticapaneel waarop mensen zelf hun eigen programma kunnen invoeren aan de hand van een aantal knoppen. Gebruiksvriendelijkheid is erg belangrijk want niet iedereen is een techneut.

Tegenwoordig is de interface die er voor zorgt dat mensen met computers en computersystemen kunnen communiceren echter veel gebruiksvriendelijker geworden. Dat zorgt er voor dat veel mensen met een duidelijke instructie zelf hun domotica kunnen inregelen. Uiteraard moet de domotica wel door een erkend installateur worden aangebracht. Dit is belangrijk omdat er nogal wat meet en regeltechniek bij komt kijken. Installateurs en meet- en regeltechnici krijgen daarom regelmatig aanvullende trainingen en cursussen om hun werk als servicemonteur en storingsmonteur zo goed mogelijk uit te kunnen voeren.

Klimaatbeheersing
Veel domotica bijvoorbeeld gericht op de temperatuur in een gebouw, het beheersen van het woonklimaat oftewel klimaatbeheersing. Het dis daarbij van belang dat de juiste temperatuur wordt gemeten met temperatuurgevoelige sensoren. Doormiddel van sensoren en meters krijgt de woningautomatisering of het gebouwbeheersysteem informatie binnen. Deze informatie zijn de gemeten waarden en worden in het systeem vergeleken met de gewenste waarden die door de mensen zijn ingevoerd. Indien hier verschillen tussen zitten schakelt het systeem automatisch de verwarming aan of uit om op de gewenste temperatuur te komen. Ook ramen, deuren en ventilatiesystemen kunnen worden ingeschakeld of uitgeschakeld doormiddel van de automatisering die onderdeel is van de domotica.

Lean energiemanagement
Naast een behaaglijk en prettig woonklimaat is domotica ook efficiënt als het gaat om het besparen van energiekosten. Je zou kunnen zeggen dat domotica er voor kan zorgen dat mensen zelf hun woning lean kunnen maken. Het woord ‘lean’ of ‘lean management’ is ontleend aan het bedrijfsleven en is in feite een reïncarnatie van het scientific management van Taylor. Lean management is eenvoudigweg het besparen van kosten en onnodig verbruik van energie en materiaal. Door de verwarming van de woning zou efficiënt mogelijk in te regelen wordt er niet of nauwelijks warmte verspild. Het tegengaan van verspilling is ook een belangrijk kenmerk van lean management. Men kan gebruik maken van benaderingssensoren die er voor kunnen zorgen dat verwarming of verlichting aangaat wanneer je de ruimte binnentreed. Ook kan de verwarming of verlichting uitgaan wanneer iemand de woonruimte of het vertrek verlaat. De verwarming kan ook ingeregeld worden zodat deze op vaste tijden in werking treed of uitschakelt. Dit laatste kan echter ook met een thermostaat van een centraal verwarmingssysteem of cv-installatie. Met domotica kun je verwarming echter wel zo inregelen dat deze automatisch uitschakelt wanneer men de ramen open zet. Op die manier gaat weinig warmte verloren en wordt energie bespaard.

Energiebesparing en domotica
Een groot deel van de wereld draait om energie dat is ook het geval in woningen. De term CO2 neutraal wordt ook vaak gebruikt als men het heeft over milieubewust wonen. Het besparen van energie is niet alleen milieubewust het is ook kostenbesparend. Daarom is energiezuinig leven en energiezuinig wonen al lang niet meer alleen voor milieuliefhebbers, ook minder milieubewuste personen houden zich bezit met het besparen van energie. Voor al deze mensen biedt domotica oplossingen. Zo kunnen bepaalde apparaten worden ingesteld met een tijdsinstelling zodat ze alleen tijdens daluren draaien. Dit is natuurlijk kostenbesparend maar niet milieubewust.

Verwarming kan ook automatische uitschakelen wanneer men een ruimte niet gebruikt. In dat geval is men kostenbewust en milieubewust bezig. Daarnaast kan de verwarming ook automatisch uitschakelen als de rammen bijvoorbeeld open worden gezet. Daarvoor zijn echter sensoren nodig die registeren dat de ramen open worden gezet. Domotica biedt ook oplossingen met betrekking tot de verlichting. Doormiddel van benaderingsschakelaars en bewegingssensoren kan verlichting aan en uit worden geschakeld. Bovendien kan men met bepaalde domoticasystemen ook inzage krijgen in het energieverbruik van een woning en de daarin aanwezige energieverbruikers. Sommige systemen kunnen zelfs grafieken tonen waarmee duidelijk wordt in welke perioden of op welke tijdstippen meer energie wordt verbruikt dan normaal. Op die manier kunnen energieverslinders worden aangepakt en kan men geld besparen.

Domotica en veiligheid

Domotica is een verzamelnaam voor automatiseringssystemen die worden toegepast om een woning en de daarin aanwezige voorzieningen aan te passen op de wensen van de gebruikers of bewoners van dit gebouw. Veiligheid is een belangrijk onderwerp als men het heeft over comfortabel wonen. Wanneer men weet dat een woning is uitgerust met een goede beveiliging dan geeft dit een veilig gevoel. Veiligheid is echter een breed begrip. Men kan het bijvoorbeeld hebben over inbraakveiligheid maar ook over brandveiligheid. Voor beide veiligheidsaspecten zijn er domoticasystemen ontwikkeld. In de alinea’s hieronder wordt nader ingegaan op domotica en veiligheid. Daarbij wordt gestart met brandveiligheid en is vervolgens inbraakveiligheid behandeld.

Brandveiligheid en domotica
Domotica zorgt er voor dat bepaalde processen in een woning of utiliteitscomplex geautomatiseerd worden. Dit wil zeggen dat de mens zich niet of in mindere mate met deze processen bezig hoeft te houden. Brandveiligheid is een belangrijk voorbeeld waar de meeste mensen niet elke dag mee bezig zijn als ze gebruik maken van hun woning. Vooral ‘s nachts als de bewoners liggen te slapen zijn de zintuigen en is het waarnemingsvermogen van de mensen aanzienlijk afgenomen. Het geeft dan een veilig gevoel als er een brandmeldinstallatie aanwezig is dat er voor zorgt dat opmerkelijke temperatuurstijgingen worden gesignaleerd.

Daarbij wordt meestal een duidelijk geluidsignaal afgegeven combineert met meestal een lichtsignaal. Dat zorgt er voor dat de bewoners wakker worden en de brand kunnen blussen of de woning veilig en tijdig kunnen verlaten. In bedrijfspanden kan men ook gebruik maken van sprinklerinstallaties die meteen ook de brand bestrijden. In woningen kan men dit ook doen maar dat komt in de praktijk minder vaak voor. In ieder geval zorgt een goed domoticasysteem er voor dat de brandveiligheid van een gebouw wordt bevorderd.

Inbraakveiligheid en domotica
Over inbraakveiligheid en domotica is meer discussie. Er zijn verschillende automatiseringssystemen ontwikkeld die de inbraakveiligheid van een woning of gebouw kunnen bevorderen. Zo zijn er benaderingsschakelaars die er voor zorgen dat de verlichting aan gaat wanneer iemand in de buurt komt. Verder is het mogelijk dat iemand doormiddel van een interface of domoticapaneel aangeeft dat de deuren en ramen op een bepaald tijdstip automatisch op slot gaan. Dit kan zelfs automatisch gebeuren wanneer men het pand verlaat.

Bovendien bestaan er zelfs domoticasystemen waarmee een deur op slot kan worden gezet. Denk hierbij aan een beveiligingscode of vingerafdrukherkenning. Doormiddel van signalen kunnen bewoners worden gewaarschuwd voor inbrekers. Dit signaal kan naar de gsm van de bewoner worden gestuurd of rechtstreeks naar de politie. Hoewel al deze aspecten inderdaad de inbraakveiligheid kunnen bevorderen zijn er ook zorgen. In de volgende alinea kun je lezen waarom inbraakveiligheid en domotica voor lastige keuzes zorgt.

Zorgt domotica voor inbraakveiligheid?
De vraag van deze alinea kan niet direct met een duidelijk ‘ja’ worden beantwoord. Het antwoord is ja maar dan moet het domoticasysteem wel een optimale bescherming hebben tegen beïnvloeding van buitenaf. Als kwaadwillende personen van buitenaf kunnen ‘inbreken’ op het elektronische domoticasysteem kan het voor deze personen vaak vrij eenvoudig zijn om de beveiliging uit te schakelen of zelf om ramen en deuren open te zetten. Dit is de grote zorg voor veel mensen die overwegen een domoticasysteem te gebruiken als belangrijk onderdeel van hun inbraakbeveiliging. Domotica kan toegepast worden maar moet van goede kwaliteit zijn. Men moet hierbij goed rekening houden met het feit dat techniek veroudert. Als een bepaalde inbraakbeveiliging die gebaseerd is op domotica in bijvoorbeeld 2017 wordt aangebracht dan kan deze beveiligingsinstallatie in 2018 al verouderd zijn. Dit houdt in dat criminelen in 2018 de inbraakbeveiliging al zou kunnen omzeilen of uitschakelen om de woning binnen te treden. Dat maakt het zo lastig om voor de inbraakveiligheid van een woning of utiliteitscomplex volledig afhankelijk te zijn van domotica.

Inbraakveiligheid
We kennen allemaal de films wel waarin acteurs een ‘zwaar beveiligd’ overheidsgebouw of financiële instelling binnen treden doormiddel van het manipuleren van de automatisering. Dit lijkt vaak eenvoudig, men steelt een pasje of vraagt onder dwang de toegangscode. Ook het aansluiten van laptops met hacksoftware waarbij een pincode of veiligheidscode doormiddel van een computerprogramma wordt gezocht is een hele bekende  filmscène. Al deze aspecten zouden echter ook mogelijk kunnen zijn wanneer men niet goed beveiligde domotica heeft geïnstalleerd voor een woning of utiliteitscomplex. Inbraakveiligheid kan alleen optimaal zijn wanneer ook de daarvoor gebruikte domotica voldoende veilig is.

Domotica en klimaatbeheersing woning

Domotica is een term die wordt gebruikt voor het toepassen van ‘slimme techniek’ in woningen om er voor te zorgen dat het gebruik van de woning zo optimaal mogelijk wordt aangepast op de gebruiker of bewoner. Daarbij wordt gebruik gemaakt van automatisering, elektronica en elektra. Domotica houdt ook nauw verband met internet of things. Hierbij wordt gebruikt gemaakt van communicatienetwerken die er voor zorgen dat apparaten onderling met elkaar kunnen ‘communiceren’ oftewel gegevens kunnen uitwisselen. Bij internet of things wordt daarvoor een soort internet gebruikt.

Interface
Doormiddel van een interface kunnen mensen de apparatuur die behoort tot de domotica programmeren. Een interface is meestal een beeldscherm dat voorzien is van een aantal knoppen. Daarnaast kan men gebruik maken van een afstandsbediening of zelfs een app op de smartphone. Deze voorzieningen moeten er voor zorgen dat de gebruiker de woning en de daarin aanwezige installatie zo goed mogelijk op zijn of haar wensen kan afstemmen. Een domoticasysteem is daarnaast uitgerust met sensoren en meet- en regeltechniek.

Met behulp van deze voelers krijgt het systeem een indruk van de omgeving. Met bijvoorbeeld temperatuurmeters kan de temperatuur van een ruimte worden vastgesteld. Indien deze temperatuur lager is dat de temperatuur die is voorgeprogrammeerd via de interface dan zal het domoticasysteem er voor zorgen dat de temperatuur wordt verhoogd door de verwarmingstechniek in te schakelen. Naast klimaatbeheersing kunnen ook beveiligingssystemen, sanitair, telecomtechniek en verlichting doormiddel van domotica worden geautomatiseerd. Hieronder wordt echter ingegaan op klimaatbeheersing.

Domotica en klimaattechniek
Een prettig en behaaglijk klimaat in een woning is een belangrijk aspect van het wooncomfort. Geen wonder dat de klimaatbeheersing een belangrijk onderdeel vormt voor de meeste woningen en utiliteitscomplexen die automatisering in de vorm van een gebouwbeheerssysteem of domotica bevatten. Hieronder staan een aantal voorbeelden van toepassing van domotica voor de klimaatbeheersing van een woning.

  • Doormiddel van domotica kan de temperatuur per ruimte van een gebouw worden ingeregeld in een systeem. Daarbij kan men rekening houden met de tijden waarop de ruimte verwarmt dient te zijn en de momenten waarop dit niet nodig is. Zo bespaard men energie.
  • Het is mogelijk om naderingsschakelaars te plaatsen die er voor zorgen dat de verwarming pas ingeschakeld wordt wanneer iemand bijvoorbeeld de ruimte binnentreed.
  • Temperatuurschakelaars worden in werking gezet wanneer de ruimte bijvoorbeeld door zonlicht van nature wordt verwarmt. In dat geval zal de kunstmatige verwarming worden uitgeschakeld of minder intensief meedraaien.
  • Het is ook mogelijk dat de zonwering en de klimaatbeheersing met elkaar communiceren. Als ruimten bijvoorbeeld verkoeld moeten worden dan kan de zonwering automatisch inschakelen als bepaalde sensoren het zonlicht waarnemen.
  • Ook verkoeling is mogelijk doormiddel van airconditioning.
  • Het is verder mogelijk om ramen en deuren en luchtventilatie automatisch te regelen gebaseerd op de temperatuur.
  • Men kan de temperatuur centraal inregelen op een domoticapaneel. Daarnaast kan men ook met een afstandsbediening of gsm ter plekke de temperatuur verhogen of verlagen.

Domotica en milieu
Het interessante van de hiervoor genoemde toepassingen is dat niet alleen het woongenot wordt bevordert maar ook het milieu wordt bespaard. Ruimten die niet of nauwelijks gebruikt worden zullen niet of nauwelijks worden verwarmd of gekoeld als het domoticasysteem goed is ingeregeld. Dat zorgt er voor dat de energielasten omlaag kunnen. Het systeem zorgt er daarnaast voor dat mensen worden ondersteund. Als men het pand verlaat om naar het werk te gaan zorgt het systeem er automatisch voor dat de verwarming uitgeschakeld wordt. Dit zijn belangrijke kostenbesparende en dus milieubesparende aspecten die een domoticasysteem niet alleen erg nuttig maken maar ook nog kosten efficiënt. Geen wonder dat domotica maar ook internet of things steeds populairder wordt bij nieuwbouwwoningen en utiliteit. 

Wat is meet- en regeltechniek?

Meet- en regeltechniek is een verzamelnaam voor alle technieken die worden gebruikt voor het meten en regelen van dynamische systemen. Kenmerkend voor de meet- en regeltechniek is dat deze techniek in feite bestaat uit twee groepen: de meettechniek en de regeltechniek. De meettechniek is een vervolgens weer een verzamelnaam van verschillende technische systemen waarmee metingen kunnen worden gedaan, zoals het meten van druk, inhoud en temperatuur. De regeltechniek wordt bijvoorbeeld gebruikt om de druk te bepalen of de temperatuur in te regelen.

Voorbeeld werking meet- en regeltechniek
In de meet- en regeltechniek komen twee groepen samen meettechniek en regeltechniek. De meettechniek meet bijvoorbeeld dat de temperatuur in een ruimte 18 graden Celsius is. Dit is informatie die doormiddel van software (zoals een PLC) wordt doorgeven aan een computersysteem die regeltechniek bevat. Het computersysteem is door een programmeur met behulp van een interface ingeregeld en bevat dus regeltechniek. Als in het computersysteem is vastgelegd dat de temperatuur in de ruimte 20 graden Celsius moet zijn dan regelt het systeem bijvoorbeeld dat de ketel van de centrale verwarming in werking moet treden zodat de temperatuur omhoog gaat. Vervolgens meet de meettechniek dat de temperatuur daadwerkelijk op 20 graden is beland en geeft dit door aan de regeltechniek (computer). De computer zorgt er vervolgens voor dat de ketel afslaat. Op die manier houden de meettechniek en de regeltechniek met elkaar verband.

Wat is meettechniek?
Voordat men de regeltechniek een bepaalde bewerking kan laten uitvoeren heeft men informatie nodig. Deze informatie wordt geleverd door de meettechniek. De meettechniek meet eerst een bepaalde grootheid dit kan bijvoorbeeld tijd, luchtdruk, temperatuur, inhoud en snelheid zijn. Een grootheid is een meetbare eigenschap en het resultaat van de meeting wordt over het algemeen in een numerieke waarde vastgelegd. Daarnaast wordt de grootheid uitgedrukt in een bijpassende eenheid zoals bijvoorbeeld decibel wordt aangeduid symbool dB.

Het is niet altijd eenvoudig om metingen goed uit te voeren doormiddel van meetapparatuur. Verschillende omgevingsfactoren kunnen een ongunstige uitwerking hebben op het meetproces. Doormiddel van sensoren of voelers kan een meetsysteem informatie ontvangen. Deze informatie geeft aan wat er gemeten is. Of deze informatie juist is kan men pas bepalen als men zeker weet dat het meetinstrument goed functioneert en goed in contact staat met hetgene dat gemeten moet worden. Het is van groot belang dat de meettechniek goed werkt omdat de regeltechniek anticipeert op de informatie die de meettechniek aanlevert.

Wat is regeltechniek?
Regeltechniek is de techniek die wordt toegepast om een bepaalde bewerking uit te voeren. De informatie die uit de meettechniek naar voren is gekomen wordt doormiddel van een softwaresysteem vergeleken met de gewenste waarde. De gewenste waarde is meestal door een softwareprogrammeur vastgelegd in een softwaresysteem doormiddel van een interface. Een interface stelt een mens in staat om met een computer te communiceren. Een interface kan bijvoorbeeld een paneel zijn met een aantal knoppen er op. Door een knop in te drukken kan een systeem een bepaalde bewerking uitvoeren. Als het systeem echter goed is geprogrammeerd zal men nauwelijks de interface hoeven te gebruiken. Het systeem gebruikt dan de informatie van de meettechniek als input voor de computersoftware. Deze vergelijkt de informatie van de meettechniek met de gewenste waarde. Als hierin een afwijking is ontstaan kan de regeltechniek het systeem bijsturen. Over het algemeen kost de bewerking tijd. In geval van het hiervoor genoemde voorbeeld zal het even tijd kosten voordat de ketel voldoende warmte heeft geproduceerd om de temperatuur naar het gewenste niveau te laten stijgen.

Wat doet een meet- en regeltechnicus?
Het inregelen van meet- en regeltechniek wordt over het algemeen gedaan door een meet- en regeltechnicus. Deze technici hebben verstand van zowel de hardware als de software van meetsystemen en regelsystemen. Een meet- en regeltechnicus kan bij verschillende bedrijven werkzaam zijn. Over het algemeen werkt deze technicus bij een elektrotechnisch bedrijf of een bedrijf dat gericht is op industrieel onderhoud. Een meet-  en regeltechnicus kan een opleiding Onderhoudstechnicus Instrumentatie OTI hebben gevolgd.

Technici met deze opleidingsachtergrond werken bijvoorbeeld in de procesindustrie om daar regelaars en meetinstrumenten te plaatsen. In de woningbouw en utiliteit kunnen echter ook meet- en regeltechnici werken. Deze technici kunnen bijvoorbeeld gebouwbeheersystemen inregelen. Deze systemen bepalen bijvoorbeeld de temperatuur in de vertrekken van de gebouwen. Afhankelijk van de omvang van het gebouwbeheersysteem kan zelfs de (brand)beveiliging en de verlichting worden geregeld doormiddel van software.

Een meet- en regeltechnicus brengt de hardware aan zoals een interface met een display. Daarnaast brengt deze techneut ook de bedrading aan en de sensoren en overige meettechniek. Tot slot regelt de meet- en regeltechnicus het softwaresysteem in op basis van de wensen van de eindgebruiker. De eindgebruiker is de persoon die het gebouw, installatie of machine in gebruik neemt.

Wat is KNX in het kader van domatica en gebouwautomatisering?

KNX is een term die regelmatig wordt gebruikt in de gebouwautomatisering en domotica. KNX is een standaard of voorschrift gebaseerd op  ISO/IEC14543, CENELEC EN50090 en CEN13321. In deze standaard is beschreven hoe een sensor met een actuator dient te communiceren. In de volgende alinea’s zijnde begrippen sensor en actuator nader beschreven.

Sensor
Een sensor wordt ook wel een ‘voeler’ genoemd. Een sensor vormt als het ware een zintuig van een machine. Doormiddel van een sensor of meerdere sensoren kan een machine informatie over de omgeving inwinnen. Sensoren kunnen mechanisch of elektrisch zijn. Daarnaast zijn er ook softwarematige en ‘virtuele’ sensoren die toegepast kunnen worden. Doordat sensoren natuurkundige grootheden meten binnen gebieden zoals straling, temperatuur, magnetisme en druk, krijgt een machine input binnen waarmee de machine kan reageren op haar omgeving.

Acuator
Een acuator is een toestel waarmee invloed kan worden uitgeoefend op de omgeving. Er zijn verschillende acuators, bijvoorbeeld hydraulische, pneumatische acuators en elektromagnetische acuators. De toepassing van deze acuators is verschillend en afhankelijk van de invloed die de acuator moet uitoefenen op de omgeving.

Regelaar
Een sensor en een acuator communiceren meestal niet rechtstreeks met elkaar. Over het algemeen wordt er een regelaar tussen de sensor en de acuator geplaatst. De regelaar kan bijvoorbeeld een  microprocessoren of digitale signaal processor zijn. Met deze regelaars kunnen digitale waarden worden verwerkt. De sensor meet bepaalde waarden die worden omgezet in digitale waarden. De regelaar vergelijkt de digitale waarden met de gewenste waarden en stuurt daarbij een signaal naar de acuator indien deze ingeschakeld moet worden of juist uitgeschakeld moet worden.

KNX standaardisering
KNX wordt gebruikt als communicatieprotocol. De KNX Association zorgt voor de certificering van de producten die geproduceerd worden volgens de norm die van toepassing is. Door de standaardisering die ontstaat door het toepassen van de norm kunnen de producten van verschillende fabrikanten naast elkaar en door elkaar worden toegepast in één systeem.

KNX configuratie modes
Het samenstellen van een KNX kan op verschillende manieren gebeuren. Dit samenstellen wordt ook wel configureren genoemd. Hierbij worden verschillende ‘bouwstenen’ of componenten samengevoegd tot een werkend geheel. De configuratie is afhankelijk van het KNX systeem dat wordt toegepast. De configuratie kan op drie manieren worden gedaan:

A mode: De letter ‘A’ staat hierbij voor het Engelse woord ‘Automatic’. Hierdoor ontstaat Automatic mode oftewel de automatische mode.

E mode: Dit is de Easy mode en wordt toegepast voor kleine installaties en middelgrote installaties. De configuratie van deze systemen gebeurd aan de hand van een interface zoals druktoetsen die op de machine of apparaat zijn aangebracht. Hierbij is het belangrijk dat de persoon die de configuratie uitvoert wel verstand heeft van het systeem.

S mode: Dit is de System mode. Hierbij wordt gebruik gemaakt van volledige configuratie met behulp van een PC en ETS software. Voordat men deze configuratie uitvoert moet men specifieke kennis hebben van de desbetreffende configuratie.

Wat is een ETS?
De afkorting ETS staat voor de Engelse woorden Engineering Tool Software. Deze beschrijving geeft aan waarvoor ETS wordt gebruikt, namelijk voor de engineering oftewel het ontwerpen van een KNX installatie. Daarnaast wordt ETS ook gebruik voor de configuratie van de KNX installatie. In de ETS staat een database met alle gecertificeerde KNX apparaten.

Toepassingsgebieden van het KNX-communicatieprotocol
Er zijn een aantal toepassingsgebieden voor het KNX-communicatieprotocol. Deze gebieden zijn de volgende:

  • Audio/Video
  • Beveiliging
  • Ketelaansturing
  • Ruimtetemperatuurregeling
  • Verlichting
  • Weergave/rapportage van sensor- en actuatorinformatie
  • Zonwering

Deze gebieden komen onder andere voor in de domotica en gebouwbeheersystemen.

Wat is een brandmeldinstallatie en hoe werkt een brandmeldinstallatie?

 Verschillende gebrouwen die onder utiliteit vallen bevatten een gebouwbeheersysteem GBS. Hieraan kan een brandmeldinstallatie gekoppeld  worden maar die hoeft niet. Een brandmeldinstallatie kan onafhankelijk van andere systemen worden aangebracht in een gebouw. Een brandmeldinstallatie wordt aangelegd om er voor te zorgen dat een brand in een gebouw zo spoedig mogelijk wordt opgemerkt.

Verschillende onderdelen van een brandmeldinstallatie
Brandmeldsystemen zijn alarmsystemen die specifiek gericht zijn op brand en rookontwikkeling. Een brandmeldingstallatie detecteert brand en initieert een gepaste oplossing. Om dit proces goed uit te voeren bestaat het systeem uit verschillende onderdelen. De belangrijkste onderdelen zijn de rookmelders en de warmtemelders. Ook handmelders zijn verbonden aan een brandmeldinstallatie. De handmelders worden doormiddel van het indrukken van een knop in werking gezet. Handmelders zijn meestal aan de muur bevestigd en zijn rood/ wit gekleurd.

Signalen van een brandmeldinstallatie
Geautomatiseerde brandmeldinstallaties zorgen er voor dat de aanwezigen in een gebouw doormiddel van signalen op de hoogte worden gebracht van een brand. Deze signalen kunnen zowel optisch als via geluid worden verspreid door een gebouw. Geluidssignalen worden meestal verspreid door sirenes en optische signalen doormiddel van felle rode knipperlichten. Hierdoor kunnen verschillende zintuigen van de aanwezigen in een gebouw de signalen opvangen.

Daarnaast is het mogelijk dat een brandmeldinstallatie ik contact staat met een extern gebouw of instantie. Meestal is dat een beveiligingsbureau of brandweer. De brandweer kan dan tijdig in actie komen om het vuur te blussen in een zo vroeg mogelijk stadium.

Sprinklerinstallaties
Brandmeldinstallaties kunnen ook gekoppeld worden aan installaties waarmee de brand geblust kan worden. Sprinklerinstallaties worden in de praktijk veel toegepast. Hiervoor zijn strenge normen opgesteld. Een sprinklerinstallatie is in feite een brandblusinstallatie. Deze installaties blussen brand door grote hoeveelheden water te sproeien in de ruimtes van een gebouw waar de brand gedetecteerd is. Het is belangrijk dat een sprinklerinstallatie alleen wordt ingeschakeld wanneer er daadwerkelijk sprake is van brand. Een sprinklerinstallatie kan namelijk ook een hoop waterschade veroorzaken.

Wat is een gebouwbeheersysteem GBS en waarvoor wordt dit systeem gebruikt?

Een gebouwbeheersysteem is een systeem waarmee verschillende installaties van een gebouw worden aangestuurd. Het gaat hierbij vooral om werktuigbouwkundige installaties en elektrische installaties. Deze installaties worden ook wel E&W installaties genoemd. Een gebouwbeheersysteem wordt tegenwoordig veel toegepast in utiliteit. Het systeem wordt afgekort met de volgende afkorting: GBS. Een GBS bestaat uit één of enkele programmable logic controllers oftewel PLC’s. Deze staan in verbinding met een computersysteem. Hierdoor kunnen de aanwezige installaties van een gebouw worden aangestuurd en op elkaar worden afgestemd. Daarvoor wisselen de installaties gegevens met elkaar uit via het centrale computersysteem. Dit computersysteem wordt ook wel de beheercomputer genoemd en zorgt voor de centrale aansturing van alle installaties. Het is echter ook technisch mogelijk om een GBS op lokaal niveau aan te sturen. Hiervoor moet een verbinding worden gemaakt tussen het regelsysteem en de beheercomputer. Deze toepassing vind onder andere plaats in complexe installaties waarin meerdere regelsystemen aanwezig zijn.

Voordelen van een gebouwbeheersysteem
Een gebouwbeheersysteem dat goed is aangelegd en juist wordt behandeld heeft grote voordelen. Met een GBS kan veel energie worden bespaard voor de eigenaren of gebruikers van een gebouw. Dit is belangrijk want de energiekosten vormen voor een bedrijf belangrijke vaste lasten. Wanneer deze structureel kunnen worden verlaagd zorgt dit voor een structurele besparing. Daarnaast wordt er vanuit de overheid druk uitgeoefend op bedrijven om de energiekosten terug te dringen. Bedrijven krijgen ook vanuit de maatschappij te horen dat ze milieuverantwoord moeten ondernemen. Dit alles heeft invloed op bedrijven en de keuzes die ze maken met betrekking tot investeringen. Een GBS verdient zichzelf uiteindelijk ruimschoots terug. Het is hierbij vooral van belang dat het systeem zo is ingeregeld dat de juiste temperatuur en de juiste elektrische voorzieningen worden geboden op het gewenste moment. De besparing vind vooral plaats wanneer het systeem bepaalde voorzieningen uitschakelt of op een lagere temperatuur zet wanneer het gebouw niet in gebruik is. Na sluitingstijd of wanneer slechts enkele vertrekken van een gebouw worden gebruikt kan een GBS zo worden ingeregeld dat de ruimten die niet benut worden ook niet worden verwarmd en verlicht.

Andere voordelen van een gebouwbeheersysteem
Naast energiebesparing zijn er ook andere voordelen aan een geautomatiseerd systeem om de installaties van een gebouw te beheren. De leveranciers van gebouwbeheersystemen geven aan dat het leefklimaat van een gebouw aanzienlijk gezonder en behaaglijker zal worden wanneer geïnvesteerd is in een GBS. Een gebouwbeheersysteem is daarnaast eenvoudig in gebruik wanneer het systeem door technici goed is aangebracht. Via panelen kan de temperatuur worden afgelezen. Ook andere data kan worden afgelezen. Gebouwbeheersystemen worden echter niet alleen gebruikt voor het regelen van de temperatuur of verlichting.

Waarvoor kan een gebouwbeheersysteem worden gebruikt?
Een gebouwbeheersysteem beheert verschillende installaties van een gebouw. De installatie van een gebouw zijn echter zeer divers. Naast verwarming en verlichting kunnen in een gebouw nog verschillende andere installaties aanwezig zijn. Hierbij kan gedacht worden aan beveiligingssystemen tegen inbraak. Het openen en sluiten van deuren en ramen kan daardoor elektronisch worden geregeld.

HVAC-systemen
HVAC-systemen kunnen ook worden aangestuurd door een gebouwbeheersysteem. Een HVAC-systeem regelt zowel de warmte, de ventilatie als de verkoeling van lucht. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van luchtbehandelingskasten. Deze kasten worden ook wel LBK genoemd en worden geplaatst in grote bedrijfspanden en luxe grote woningen.

Brandbeveiligingsinstallaties en ontruimingsinstallaties
Ook systemen voor brandbeveiliging kunnen aan een GBS worden gekoppeld. Naast deze brandmeldinstallaties kunnen er ook blussystemen en sprinklerinstallaties gekoppeld worden aan het GBS. Voor het ontruimen van een gebouw kan gebruik worden gemaakt van ontruimingsinstallaties. Zelfs sanitaire installaties kunnen verbonden zijn aan een GBS. Vrijwel alles met betrekking tot de veiligheid, registratie en het binnenklimaat van een gebouw kan doormiddel van een GBS worden aangestuurd.

Het rendement van een gebouwbeheersysteem
Een gebouwbeheersysteem vergt natuurlijk een investering. Deze investering moet worden terugverdient. Doordat het systeem verbonden is aan verschillende installaties die gebruik maken van elektriciteit en gas kan een GBS goed registreren hoeveel energie er wordt verbruikt. Deze gegevens kunnen uit het systeem worden gehaald. Zo kan inzichtelijk worden gemaakt wat het rendement is van het gebouwbeheersysteem en of dat resultaat aan de verwachtingen voldoet. Er kan dan gebruik worden gemaakt van een gebouwmanagementsysteem dit systeem wordt ook wel afgekort met GMS. Hieruit kunnen zelfs grafieken van bepaalde metingen worden gehaald om te kijken wanneer het energieverbruik hoog of juist heel laag was. Dit kan per installatiedeel inzichtelijk worden gemaakt.