Wat is zicht installatie?

Zichtinstallatie of ‘installatie in het zicht’ is dat deel van een installatie dat visueel waarneembaar is na de afmontage en de ingebruikname van het gebouw. Deze definitie geeft Pieter Geertsma, de schrijver van Technischwerken, over zicht installatie. De term zicht installatie wordt onder andere gebuikt in de elektrotechniek en installatietechniek. Kenmerkend voor installatie die in het zicht hangt is dat deze installatie met een grotere nauwkeurigheid wordt aangebracht. Omdat de installatie zichtbaar is spreekt men ook wel van zichtwerk.

Zichtwerk is vakwerk
Niet elke elektromonteur of installatiemonteur kan zichtwerkkwaliteit leveren dat is in de meeste gevallen vakwerk vooral wanneer leidingen in bochten gebogen moeten worden en meerdere leidingen naast elkaar, boven elkaar en onder elkaar moeten worden geplaatst. In dat geval is de afstand tussen de leidingen van groot belang ook dienen de leidingen allemaal waterpas en dus recht gemonteerd te worden. Afwijkingen in de installatie vallen namelijk voor ervaren installatiemonteurs en elektromonteurs meteen op omdat ze deze kunnen zien.

Ook een leek ziet al snel of een installatie slordig en onnauwkeurig is gemonteerd of niet. Het is echter goed om te weten dat een installatie er slordig uit kan zien maar wel kan functioneren. Andersom is helaas echter ook mogelijk, sommige installaties lijken heel netjes op het gebied van maatvoering maar zijn niet goed aangesloten en werken ondeugdelijk. Als een zichtinstallatie er goed en nauwkeurig uitziet gaan de meeste mensen er echter al snel van uit dat de installatie ook wel goed en deugdelijk zal werken.

Zichtwerk in de installatietechniek en elektrotechniek kan daardoor vertrouwen scheppen in de kwaliteit van de monteur en het desbetreffende installatiebedrijf. Wanneer een installatiebedrijf aan een opdrachtgever wil aantonen hoever het bedrijf gevorderd is met het installatiewerk wordt er over het algemeen wat zichtwerk geplaatst.

Zichtwerk in elektrotechniek
Zowel in de elektrotechniek als in de installatietechniek wordt zichtwerk geplaatst. Zichtwerk in de installatietechniek ziet er echter wel heel anders uit dan zicht installatie in de elektrotechniek. Dit heeft te maken met het verschil in leidingen, appendages en in geval van elektrotechniek met contactpunten. In elektrotechniek werkt men over het algemeen met kunststof installatiebuis. Dit zijn de bekende gele buizen deze worden onder andere voor zichtinstallaties gebruikt.

De geribbelde flexibele buis wordt niet voor zichtinstallaties gebruikt omdat deze buizen gaan hangen en met veel zadels moeten worden vastgezet om een strak en netjes geheel te krijgen. Zichtinstallaties met installatiebuizen worden vaak op halfsteensmuren aangebracht in bijvoorbeeld garages en schuren. Ook plaatst men dergelijke zichtinstallaties in utiliteitscomplexen met een industriële uitstraling of een industrieel interieur. In de grotere utiliteit gebruikt men echter grote kabelbanen en kabelgoten waarop gebundelde elektriciteitskabels liggen.

De lasdozen en de centraaldozen en contactpunten zijn naast de installatiebuizen ook zichtbaar. Net als elke installatie moet ook zichtinstallatie conform de geldende normen worden geplaatst, geïsoleerd en beschermd. Zichtinstallatie is over het algemeen bereikbaar voor mensen maar deze mogen niet in contact komen met spaninning voerende delen. Als dat gebeurd kunnen mensen onder spanning komen te staan. Uiteraard dient de installatie geaard te worden indien dit is vereist.

Zichtwerk  in installatietechniek
In de installatietechniek worden vloeistoffen zoals warm water en gassen zoals aardgas en stoom getransporteerd binnen woningen, industrie en utiliteitscomplexen. Dit transport gebeurd ook door buizen en leidingen maar die zijn van een andere diameter en een ander materiaal gemaakt dan de installatiebuizen die worden gebruikt in de elektrotechniek. De buizen die voor gas worden gebruikt worden ook wel installatiepijp genoemd de buizen voor stoom worden stoompijp genoemd. Deze pijpen worden doormiddel van flensen en lasverbindingen aan elkaar bevestigd.

Een flens of fitting is een uitneembare verbinding en een lasverbinding is een niet-uitneembare verbinding. Ook deze verbindingen zijn zichtbaar in de zichtinstallatie. Deze leidingen, pijpen en buizen zijn meestal doormiddel van beugels direct onder het plafond geplaatst. Daarbij moet men ook rekening houden met isolatie van leidingen en de veiligheid daarvan. Een installatiesysteem moet in de eerste plaats functioneel zijn en in de tweede plaats aantrekkelijk en netjes om te zien. Als bepaalde leidingen geïsoleerd moeten worden kan dat een lelijk gezicht zijn maar de functionaliteit, veiligheid en energiezuinigheid staan voorop.

Wat is de wet van Bernoulli?

De wet van Bernoulli is een natuurkundige wet die wordt gebruikt voor het in kaart brengen van de stroming van gassen en vloeistoffen. De wet is vernoemd naar Daniel Bernoulli, deze Zwitserse natuurkundige en wiskundige is oorspronkelijk in de Nederlandse stad Groningen geboren op 8 februari 1700. Hij beschreef de wet van Bernoulli om daarmee te illustreren dat een toename van de snelheid van een vloeistof direct verband houdt met een verlaging van de druk in deze vloeistof. De wet van Bernoulli wordt geplaatst onder de wetten van de aerodynamica  en hydrodynamica.

Daniel Bernoulli besteedde veel aandacht aan het bestuderen van hydrodynamica. Zijn belangrijkste werk was dan ook Hydrodynamique, dit kan men omschrijven als Vloeistofmechanica. Dit werk werd door Bernoulli in 1738 gepubliceerd. De omschrijving die Bernoulli geeft over het gedrag van vloeistoffen is gebaseerd op de Wet van het behoud van energie. Dit is een belangrijke wet waarmee verschillende natuurkundige principes kunnen worden verklaard.

Toepassing wet van Bernoulli
De wet van Bernoulli is overigens niet alleen een wet die in de theorie wordt gehanteerd. In de praktijk vindt deze wet ook zijn toepassing. Zo wordt het principe van de wet van Bernoulli gehanteerd bij verschillende meetinstrumenten in bijvoorbeeld leidingen van procesinstallaties. Hierbij kan men bijvoorbeeld denken aan een meetflens.

Wat is een meetflens?

Een meetflens is kan een onderdeel zijn van een leidingnetwerk. Een flens wordt over het algemeen gebruikt om twee leidingdelen aan elkaar te bevestigen. Een flensverbinding kan men aanbrengen door middel van bouten en moeren. Vaak wordt in een flensverbinding gebruik gemaakt van een pakkingmateriaal om de flensverbinding goed af te dichten. Er bestaan verschillende soorten flensen. Een meetflens is een specifieke variant van een flens. Deze flens bevat een meetsysteem waarmee men debiet kan meten. Debiet is een natuurkundige grootheid waarmee men de hoeveelheid van een vloeistof of gas per tijdseenheid kan uitdrukken. Met een meetflens kan men dus inzicht krijgen in de hoeveelheid vloeistof of gas dat per tijdseenheid door de leiding stroomt (of verplaatst wordt).

Hoe werkt een meetflens?
Men hanteert bij een meetflens het principe van Bernouilli. Dit principe is gebaseerd op een verband tussen de snelheid en de druk van een vloeistof. Een meetflens lijkt grotendeels op een gewone flens maar bevat twee kleine buisjes die zijn afgesloten met een meetinstrument. Meestal zijn de uiteinden van deze buisjes gemarkeerd met een rode en blauwe kleur. De vloeistof in de leiding zal door een gat in de afsluitplaat gaan stromen. Daarbij zal er sprake zijn van een verschil in de stroomsnelheid. Als de snelheid waarmee de vloeistof door de leiding wordt getransporteerd gaat stijgen zal de druk van de vloeistof afnemen. Dan wordt er ook minder druk gemeten. Andersom is natuurlijk ook het geval. Als men het verschil in druk voor en achter de afsluitplaat gaat bepalen krijgt men een beeld van het debiet. Op die manier meet men dus de hoeveelheid vloeistof die door een leiding kan stromen. Een meetflens hoort daarom bij de meettechniek in een procesinstallatie. 

Waarvoor is de cursus Werken met twin ferrule fittingen bedoelt?

Twin ferrule fittingen worden gebruikt in klein leidingwerk voor het verbinden van leidingen doormiddel van knelkoppelingen. Dit klein leidingwerk wordt ook wel tubing genoemd. Er zijn verschillende merken Twin ferrule fittingen. Bekende merken zijn Gyrolok, Swagelok en Parker A-lok. De onderdelen van deze merken zijn niet altijd uitwisselbaar. Daarnaast zijn er verschillende typen en maten koppelingen die door een fitter kunnen worden gebruikt voor het verbinden van leidingen.

Het is belangrijk dat een fitter goed weet welke soorten twin ferrule fittingen er zijn en hoe deze veilig en verantwoord kunnen worden gebruikt. Daarom moeten fitters die werken met deze fittingen een goede cursus krijgen waarmee ze de basisvaardigheden aanleren die nodig zijn voor deze bevestigingssystemen. Hiervoor kan een fitter de cursus “Werken met twin ferrule fittingen” (WIF). De letters WIF staat voor het certificaat dat de deelnemers kunnen behalen: H-WIF-PC-0707. Fitters die met name op petrochemische bedrijfsterreinen werken krijgen te maken met twin ferrule fittingen en dienen daarvoor dit certificaat te behalen. De cursus die hiervoor gevolgd moet worden dient te voldoen aan de richtlijnen vanuit het VCA. Voor bedrijven die VCA gecertificeerd zijn is de cursus Werken met twin ferrule fittingen verplicht als medewerkers in de praktijk met deze fittingen moeten werken.  En daarnaast is het belangrijk dat de inhoud van de cursus voldoet aan de SSVV Opleidingen gids (SOG).

Inhoud van de cursus Werken met twin ferrule fittingen
De cursus Werken met twin ferrule fittingen kan bij verschillende gecertificeerde opleidingsinstellingen worden gevolgd. De gemiddelde cursusduur is ongeveer een dag. De cursus is opgedeeld in een theoretisch deel en een praktijk deel.

Theorie van de cursus
In de theorie van de cursus wordt onder andere aandacht besteed aan de doelstelling van de opleiding Werken met twin ferrule fittingen. Hierbij komen ook veiligheidsaspecten aan de orde. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de verschillende merken en soorten fittingen. Buisaspecten en materiaalbehandeling komen aan de orde. De wijze waarop buizen moeten worden bevestiging en de manier waarop twin ferrule fittingen moeten worden aangebracht komen in de montagevoorschriften aan de orde.

Praktijk van de cursus
Deelnemers aan de cursus Werken met twin ferrule fittingen leren aan de hand van praktijkvoorbeelden en praktijkoefeningen materialen te herkennen. Ook leren ze de verschillen tussen de diverse merken twin ferrule fittingen en welke maten gebruikt kunnen worden. Doormiddel van een werkopdracht en instructies krijgen de deelnemers een werkopdracht die ze in de praktijk moeten uitvoeren. Hierdoor leren ze de theorie toe te passen. In een montageoefening leren de deelnemers verschillende soorten fittingen te gebruiken.

Examen Werken met twin ferrule fittingen
Na afloop van het theoretische deel en het praktische deel van de cursus Werken met twin ferrule fittingen dient de deelnemer een examen af te ronden. Dit examen bestaat uit een theoretisch deel en een praktijkdeel. Als de deelnemer het examen succesvol heeft afgerond ontvangt hij of zij het certificaat: Werken aan Twin Ferrule Fittingen” H-WIF-PC-0707.