Wat zijn hoofdgroepmetalen en welke elementen behoren bij deze categorie?

Hoofdgroepmetalen zijn elementen waarbij een p-orbitaal het laatst toegevoegde elektron bevat. Hoofdgroepmetalen zijn de zwaardere elementen van de boorgroep, de stikstofgroep en de koolstofgroep. Door de aanduiding hoofdgroepmetalen worden deze elementen onderscheiden van overgangsmetalen, de actiniden en de lanthaniden. Men kan het begrip hoofdgroepmetalen ook breder bekijken door bijvoorbeeld ook elementen waarbij het elektron ook in een s-orbitaal geplaatst mag zijn tot de hoofdgroepmetalen te rekenen. In dat geval worden de aardalkalimetalen en de alkalimetalen ook tot gerekend tot de hoofdgroepmetalen.

Periodiek systeem der elementen
De indeling van hoofdgroepmetalen kan verschillen. Voor de verduidelijking wordt een tabel gehanteerd. Hoofdgroepmetalen staan in het ‘periodiek systeem der elementen’. Dit  is een tabel waarin alle scheikundige elementen systematisch zijn weergegeven. Door deze systematische weergave kunnen de fysische en chemische eigenschappen van elementen in kaart worden gebracht. Het is door deze tabel zelfs mogelijk om te voorspellen welke chemische en fysische eigenschappen elementen hebben. Het periodiek systeem der elementen wordt ook wel de tabel van Mendelejev genoemd. Dmitri Ivanovitsj Mendelejev was een Russische scheikundige en hij wordt gezien als de grondlegger van het periodiek systeem dat vandaag de dag wordt gebruikt. In het periodiek systeem staan alle bekende elementen op volgorde van atoomnummer. Deze indeling is zodanig dat alle elementen uit dezelfde periode naast elkaar gerangschikt zijn en elementen uit dezelfde groep boven elkaar staan. Ook elementen uit hetzelfde blok en uit dezelfde reeks staan in de buurt van elkaar in het periodiek systeem der elementen.

Eigenschappen van hoofdgroepmetalen
Hoofdgroepmetalen hebben eigenschappen met elkaar gemeen. Een belangrijke eigenschap van hoofdgroepmetalen is dat het metallieke geleiders zijn. De band waarin deze metallieke geleiding plaats vindt bestaat voornamelijk uit p- of s-golffuncties. De geleiding bestaat niet uit d- of f-functies. De p- en s-banden hebben een grotere overlap en zijn breder. Hierdoor benaderen de elektronen meer het ideaal van een vrij elektronengas. Verder is de chemie van hoofdgroepmetalen eenvoudiger. Dit komt omdat er minder oxidatietoestanden zijn die met elkaar kunnen concurreren. Omdat er minder concurrerende oxidatietoestanden zijn kan een betere geleiding plaatsvinden.

Zwaardere elementen kunnen wel te maken krijgen met het optreden van inertie in de s-orbitaal. De ionlading die het meest voorkomt wordt twee lager dan het groepsnummer. De ionen bevatten meestal geen kleur in tegenstelling tot de d- en f-metalen.

Welke hoofdgroepmetalen zijn er?
De indeling van elementen in de categorie hoofdgroepmetalen kan verschillen. Over het algemeen worden de volgende metalen tot de hoofdgroepmetalen gerekend:

  • Aluminium, symbool Al en atoomnummer 13
  • Gallium, symbool Ga en atoomnummer 31.
  • Indium, symbool In en atoomnummer 49.
  • Thallium, symbool Tl en atoomnummer 81.
  • Tin, symbool Sn en atoomnummer 50.
  • Lood, symbool Pb en atoomnummer 82.

Wat zijn alkalimetalen en welke eigenschappen hebben deze elementen?

Alkalimetalen zijn elementen die zijn beschreven in de eerste groep elementen van het periodiek systeem der elementen. Alkalimetalen behoren gezamenlijk tot één groep omdat deze elementen overeenkomstige eigenschappen hebben. De elektronenconfiguratie van alkalimetalen is [X]ns1. Hierbij staat de X voor een edelgas. Deze elektronenconfiguratie houdt in dat alkalimetalen in de buitenste elektronenschil slechts één elektron in de s-orbitaal hebben. Hierdoor hebben deze metalen een lage ionisatie-energie. Deze lage ionisatie-energie zorgt er voor dat ze eenvoudig eenwaardig positieve ionen kunnen vormen waarmee ze in de edelgasconfiguratie kunnen komen.

Eigenschappen van alkalimetalen
Alkalimetalen zijn zeer onedele metalen en hebben een hoge reactiviteit met zuurstof. Daarom moeten ze onder olie worden bewaard of op een andere manier worden afgesloten van lucht. Het zijn uitstekende reductoren. Daarnaast vormen alkalimetalen gemakkelijk zouten met halogenen. Verder gaan ze gemakkelijk reacties aan met elektronegatieve elementen. Voorbeelden van elektronegatieve elementen waarmee gemakkelijk reacties kunnen aangegaan zijn jodium en zuurstof. Alkalimetalen zijn goede elektrische geleiders,  daarnaast zijn het ook uitstekende thermische geleiders.

Welke elementen behoren tot de alkalimetalen?
Er zijn verschillende elementen die de hiervoor genoemde eigenschappen hebben. Hieronder zijn de elementen genoemd die tot de alkalimetalen behoren. Daarbij is het symbool genoemd en het atoomnummer.

  • Lithium, symbool Li en atoomnummer 3.
  • Natrium, symbool Na en atoomnummer 11.
  • Kalium, symbool K en atoomnummer 19.
  • Rubidium, symbool Rb en atoomnummer 37.
  • Cesium ook wel caesium, symbool Cs en atoomnummer 55.
  • Francium, symbool Fr en  atoomnummer 87.