Wat is stookolie brandstof?

Stookolie wordt gemaakt van aardolie. Aardolie wordt uit de aardkorst gehaald. Het is een fossiele delfstof die doormiddel van raffinage in raffinaderijen in verschillende eindproducten kan worden omgezet. Tijdens de raffinage van aardolie wordt aardolie in een atmosferische destillatiekolom gescheiden in verschillende soorten brandstoffen. Aardolie kan worden opgedeeld in lpg, nafta, benzine,  petroleum,  kerosine en stookolie. Ook stookolie wordt dus van aardolie gemaakt. Er zijn echter verschillende soorten stookolie. Men deelt stookolie ook wel in drie categorieën:

  • Lichte stookolie,
  • Halfzware stookolie,
  • Zware stookolie.

Hieronder is meer informatie weergegeven over deze drie verschillende stookoliegroepen. Over het algemeen wordt stookolie als brandstof gebruikt voor motoren. In het verleden werd stookolie in Nederland ook wel gebruikt als brandstof voor verwarmingsinstallaties maar tegenwoordig gebruikt men daarvoor aardgas of aardwarmte. Stookolie wordt tegenwoordig echter nog steeds gebruikt voor motoren hoewel het geen duurzame schone brandstof is.

Lichte stookolie

Lichte stookolie is er in verschillende vormen. Dieselolie of gasolie is ook een lichte stookolie. Deze stookolie wordt ook wel gebruikt voor dieselmotoren van vrachtwagens, auto’s en tractoren. Ook voor schepen wordt dieselolie als brandstof gebruikt. Vroeger werd aan dieselolie, die als brandstof diende voor dieselmotoren voor buitenverkeer, een rode kleurstof toegevoegd.  De toevoeging van deze rode kleurstof zorgde er voor dat de dieselolie de naam rode diesel kreeg. Aan rode diesel werd tevens de stof furfural als marker toegevoegd. Deze rode diesel mocht echter alleen voor buitenverkeer zoals landbouwvoertuigen worden gebruikt en niet voor wegverkeer.

Sinds 1 januari 2013 wordt rode diesel echter ook niet meer gebruikt in Nederland als brandstof voor voertuigen voor wegverkeer, landbouwverkeer en overig verkeer op land. Rode diesel wordt nog wel gebruikt als brandstof voor schepen die niet worden gebruikt voor de pleziervaart. Volgens de website van de Rijksoverheid is rode diesel voor de commerciële scheepvaart anno 2016 nog vrijgesteld van accijns. Rode diesel mag elders niet meer gebruikt worden omdat de overheid daardoor inkomsten uit accijns misloopt.

Halfzware stookolie

Halfzware stookolie is een zwaardere stookolie dan lichte stookolie. Deze stookolie wordt onder andere gebruikt als brandstof voor scheepsdieselmotoren. Ook voor grote industriële verwarmingssystemen wordt halfzware stookolie gebruikt. Deze stookolie moet voor gebruik worden voorverwarmd. Halfzware stookolie heeft een hogere viscositeit dan lichte stookolie.

Zware stookolie

Zware stookolie heeft een nog hogere viscositeit dan halfzware stookolie. Dit houdt in dat zware stookolie nog stropiger is. Daardoor is deze stookolie voor veel dieselmotoren niet bruikbaar. Zware stookolie wordt wel als brandstof gebruikt voor grote dieselmotoren van zeeschepen. Zware stookolie is in gekoelde toestand veel te stroperig daarom het verwarmd worden en verwarmd worden opgeslagen.  Het gebruik van zware stookolie is erg milieubelastend omdat er veel schadelijke stoffen vrijkomen bij de verbranding van zware stookolie. Daarom willen verschillende organisaties een vervangende brandstof voor zware stookolie introduceren.

LNG brandstof

Liquid natural gas (LNG) is volgens Shell een zeer goede vervangende brandstof. Er worden in de toekomst steeds meer schepen voorzien van LNG-brandstof om daarmee het milieu te besparen door een lagere CO2 uitstoot. De meeste schepen varen anno 2016 nog op zware stookolie. Havens zoals Rotterdam mainport geven echter echter korting als zeeschepen varen op LNG. Daardoor zal LNG in de toekomst meer worden gebruikt.  Ook de wet en regelgeving kunnen in de toekomst het gebruik van zware stookolie aan banden leggen zodat men genoodzaakt is om minder milieubelastende bandstoffen zoal LNG te gebruiken als brandstof.

Wat is diesel of dieselolie?

Diesel wordt ook wel dieselolie genoemd. Het is een product dat van aardolie wordt gemaakt en dient als brandstof voor dieselmotoren. Het stofidentificatienummer, UN-nummer of VN-nummer is 1202. De naam diesel is afgeleid van de uitvinder van de dieselmotor, dat was namelijk Rudolf Diesel.

Men kan gasolie onderverdelen in laagzwavelige en hoogzwavelige gasolie.  Deze indeling gebruikt men als aanduiding voor het Parts per million (ppm) zwavel dat aanwezig is in de gasolie. Men gebruikt de naam diesel voor laagzwavelige gasolie. Naast gasolie kan men ook uit steenkool diesel produceren. Men verkrijgt diesel uit steenkool doormiddel van het Fischer-Tropschproces.

Hoe komt diesel tot ontbranding
Diesel is een brandstof die vanzelf tot ontbranding komt als er druk wordt uitgeoefend op de stof en er zuurstof aanwezig is. Deze factoren zijn ook aanwezig in de verbrandingsruimte in dieselmotoren op het moment dat men de diesel in de motor inspuit. Het is belangrijk dat het dieselmengsel op het juiste moment tijdens de slagen van de cilinder tot ontbranding komt anders gaat op den duur de motor stuk. Het moment van ontbranding heeft te maken met het dieselmengsel.

Cetaangetal
Diesel is een brandstof die doormiddel van zelfontbranding druk kan uitoefenen op een cilinder. De mate van de zelfontbranding wordt aangegeven in een cetaangetal. Dit getal geeft aan wat de kwaliteit is van de dieselbrandstof. Een laag cetaangetal maakt duidelijk dat de dieselbrandstof traag tot zelfontbranding komt en een hoof cetaangetal maakt duidelijk dat het dieselmengsel zeer snel tot zelfontbranding zal komen.  Als het mengsel geheel niet tot zelfontbranding komt is het cetaangetal zo laag dat het brandstofmengsel geheel niet geschikt is voor de motor.

Er zijn verschillende soorten diesel net zoals er ook verschillende soorten benzine zijn. De verschillende soorten zijn afhankelijk van de herkomst, het cetaangetal en de viscositeit (vloeibaarheid). Normale diesel heeft een cetaangetal van rond de 50. Dit is diesel die over het algemeen als brandstof wordt gebruikt voor voertuigen in het wegverkeer en landbouwverkeer. Er is echter ook biodiesel die geheel of gedeeltelijk is gemaakt van plantaardige olie of van dierlijke vetten. Deze diesel heeft een cetaangetal van 70 tot 100.

Verschil tussen diesel en benzine
Benzine en diesel zijn beide koolwaterstofmengels die worden gebruikt in verbrandingsmotoren. Deze brandstofmengsels komen echter op een verschillende manier tot ontsteking. Dat is de kern van het verschil tussen diesel en benzine. Benzine wordt gebruikt als brandstofmengsel voor een benzinemotor of Ottomotor. Deze brandstof komt tot ontsteking door een vonk van een bougie.

Bij dieselmotoren wordt een dergelijk ontstekingsmechanisme niet gebruikt en ontbrand de brandstof doormiddel van druk/ compressie en de aanwezigheid van zuurstof. Er is bij diesel dus sprake van zelfontbranding. Bij diesel wordt gebruik gemaakt van een cetaangetal om de zelfontbrandbaarheid aan te duiden van het mengsel terwijl bij benzine gebruik wordt gemaakt van een octaangetal om de klopvastheid mee aan te duiden.