Wat is het vlampunt van een stof?

Het vlampunt is de laagste temperatuur waarbij een bepaalde stof tot ontbranding kan komen als deze stof in contact is geweest met een ontstekingsbron. Er zijn verschillende ontstekingsbronnen. Zo kan een vlam van een lucifer een ontstekingsbron zijn maar ook een vonk of elektrische boog die ontstaat bij kortsluiting. Een ontsteking kan bewust tot stand worden gebracht door een mens bijvoorbeeld door het gebruik van een aansteker. Daarnaast kan een ontsteking ook onbewust tot stand worden gebracht door bijvoorbeeld de eerder genoemde kortsluiting of door kleine vonkjes die ontstaan bij statisch geladen objecten die tegen elkaar aanwrijven en zo statische elektriciteit veroorzaken. De ontsteking zorgt er voor dat een stof in brand wordt gestoken. Er is echter meer nodig dan alleen een brandbare stof en een ontsteking. Dit lees je in de volgende alinea waar de branddriehoek aan de orde komt.

Branddriehoek
Een branddriehoek is een visualisatie van de aspecten die nodig zijn om een brand te krijgen en in stand te houden. Een branddriehoek bestaat uit drie elementen of onderdelen:

  • Brandbare stof. Dit kan een vaste stof zijn, een gasvormige stof, metaal of vet-zoals frituurvet. Elke brandbare stof heeft een bepaald vlampunt. Het vlampunt van stoffen verschilt onderling.
  • Warmte waarmee een stof kan worden ontstoken. Deze warmte moet in ieder geval net zo hoog zijn als het vlampunt van de stof om deze stof in brand te kunnen laten vliegen.
  • Zuurstof is een belangrijke voorwaarde voor een brand. Bij een gebrek aan zuurstof of het ontbreken van zuurstof is een brand niet mogelijk. Tijdens een brand wordt ook zuurstof verband. Als een brand in een besloten ruimte, slecht geventileerde ontstaat zal deze brand het zuurstofpercentage omlaag brengen en daarnaast voor rookontwikkeling zorgen. Dit is een levensgevaarlijke situatie.

Vlampunt van stoffen in klassen ingedeeld
Stoffen kunnen worden ingedeeld in verschillende klassen als het gaat om het vlampunt. De volgende groepen zijn mogelijk:

  • K0: Dit zijn zeer licht ontvlambare stoffen. Het vlampunt van deze stoffen is lager dan 0 graden Celsius en kookpunt is lager dan 35 graden Celsius.
  • K1: Dit zijn licht ontvlambare stoffen. Deze stoffen hebben een vlampunt tussen 0 graden Celsius en 21 graden Celsius.
  • K2: Dit zijn ontvlambare stoffen. Het vlampunt van deze stoffen licht tussen de 21 graden Celsius en 55 graden Celsius.
  • K3: dit zijn brandbare stoffen. Deze stoffen hebben een vlampunt dat hoger licht dan 55 graden Celsius.

Hoe lager het vlampunt van een stof is hoe groter het brandgevaar van deze stof is. Als verschillende stoffen met elkaar vermengd zijn in bijvoorbeeld de atmosfeer dan moet men in het kader van het brandgevaar rekening houden met de stof die het laagste vlampunt heeft.

Wat is brandcompartimentering?

Brandcompartimentering is het beperken van een brand tot een ruimte of een gedeelte van een gebouw zodat de brand in ieder geval gedurende een bepaalde periode niet verder uitslaat binnen het betreffende pand. De brandveiligheid van gebouwen is van groot belang voor de gebruikers en bewoners van het pand daarom zijn hiervoor specifieke regels en wetten bedacht en ingevoerd. Deze staan onder andere in het brandbeveiligingsconcept van het Nederlandse Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en het Bouwbesluit. Uit deze documenten blijkt dat het brandcompartiment een belangrijk middel is waarmee een uitbreiding van een brand kan worden voorkomen.

Brandcompartiment
Een brandcompartiment is een woord dat bestaat uit twee delen namelijk het woord ‘brand’  en het woord ‘compartiment’. Wat het woord brand betekend is duidelijk. Het compartiment moet misschien nader verklaard worden. Een compartiment is een afsluitbaar gedeelte of ruimte ten opzichte van een groter geheel. Een kamer zou men als een compartiment kunnen beschouwen indien deze volledig afgesloten kan worden ten opzichte van de rest van het gebouw. Dat is ook van toepassing bij een brandcompartiment. Dit is namelijk een compartiment van een gebouw dat kan afgesloten worden wanneer er brand ontstaat.

Richtlijnen voor een brandcompartiment
Zoals eerder benoemd staan er richtlijnen met betrekking tot een brandcompartiment in het brandbeveiligingsconcept van het Nederlandse Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Ook in het Bouwbesluit staan regels en richtlijnen die van toepassing zijn op een brandcompartiment. Een voorbeeld van de richtlijnen is dat een brandcompartiment minimaal 20 minuten de brand moet kunnen afschermen van de rest van het complex. Dit is echter de minimale richtlijn. Afhankelijk van het type gebouw kan men aan het brandcompartiment ook strengere eisen stellen. Mensen die zich bevinden in het compartiment waar de brand ontstaat moeten binnen een halve minuut deze ruimte kunnen verlaten en een veilige ruimte kunnen bereiken. Na ongeveer dertig seconden neemt namelijk de kans op verstikking door rook snel toe.

Brandcompartimentering vormt een belangrijk onderdeel in het bouwbesluit. Dit document bevat bouwregelgeving in de brede zin van het woord. Het compartimenteren van brand is van groot belang voor de veiligheid. Voor de meeste nieuwe gebouwen wordt de maximale oppervlakte van een brandcompartiment gesteld op 1000 m². In sommige gevallen kan men een grotere ruimte tot een brandcompartiment maken als men bijvoorbeeld een of meerdere gelijkwaardige oplossingen toepast.

Brandcompartimenten worden opgebouwd uit constructies die een weerstand hebben tegen brand. Dit wordt ook wel aangeduid met WBDBO, weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag. Deze constructie moet er voor zorgen dat een brand gedurende een bepaalde periode binnen een compartiment blijft. De deuren die bij dit compartiment horen moeten zelfsluitend zijn en daarnaast moeten de deuren ook gemaakt zijn van brandwerend materiaal.

Nederlandse windmolens zijn onvoldoende beveiligd tegen brand

In Nederland zijn veel windmolens niet goed beveiligd tegen brand. Wanneer eenmaal een brand is ontstaan kan de brandweer moeilijk hulp verlenen. Dit nieuws werd naar buiten gebracht door de radiozender BNR. Verschillende experts hebben de radiozender van de brandveiligheid van de windmolens op de hoogte gebracht. Het nieuws kam woensdag 6 november 2013 naar buiten. Dit is een week nadat twee monteurs tijdens een brand  op een windmolen in Ooltgensplaat om het leven kwamen.

Brandveiligheidsexpert Frank Butterman gaf aan dat bij een brand in een windmolen als gevolg van kortsluiting of oververhitting veel brandbare materialen aanwezig zijn in de windmolen. Dit zijn bijvoorbeeld olie en andere smeermiddelen. Deze kunnen snel vlam vatten waardoor een brand zich zeer snel kan ontwikkelen.

Reactie van Technisch Werken
Monteurs die op grote hoogte aan een windmolen werken zijn erg kwetsbaar. Wanneer er brand uitbreekt kan de brandweer ze moeilijk bereiken. Daarnaast ontwikkelt de brand zich snel. Dit heeft niet alleen te maken met de brandbare stoffen die brandveiligheidsexpert Frank Butterman benoemde. De grote hoogte zorgt er tevens voor dat er veel wind aanwezig is. Dit kan de brand nog harder aanwakkeren. Monteurs op windmolens krijgen veel veiligheidstrainingen maar tegen een flinke brand op die hoogte kan een monteur weinig beginnen. Hiervoor moeten speciale technologische oplossingen worden bedacht. Daarnaast moeten ook speciale vluchtmogelijkheden worden ontwikkelt voor de monteurs waardoor ze zich snel in veiligheid kunnen brengen wanneer dat nodig is.