Wat is een paalfundering en waarvoor is deze fundering geschikt?

Een paalfundering is een specifiek soort fundering waarbij het gewicht van een bouwwerk of kunstwerk wordt overgedragen op palen die onder het bouwwerk of kunstwerk zijn aangebracht. Naast het daadwerkelijke gewicht van het bouwwerk worden de krachten die op dit bouwwerk worden uitgeoefend eveneens overgebracht op de paalfundering. De paalfundering kan geheel onder het maaiveld worden aangebracht of gedeeltelijk er bovenuit steken. Men kiest vaak voor paalfunderingen als de draagkrachtige grond te diep ligt voor een fundering op putringen of op staal.

Houten funderingspalen
Voor een paalfundering kan men verschillende soorten palen gebruiken. Vroeger werden vooral houten palen gebruikt. Tegenwoordig gebruikt men eigenlijk geen houten palen meer in Westerse landen. Dit komt omdat houten palen minder draagkracht hebben dan gewapende betonpalen. Daarnaast ben je voor houten palen afhankelijk van bossen met de juiste houtsoort en de juiste paallengte. Verder kunnen houten palen gaan rotten als ze niet volledig onder het freatisch oppervlak zijn geplaatst. Als houten palen worden gebruikt worden deze meestal zo ver in de grond geplaatst dat ze onder de grondwaterspiegel komen. Vervolgens wordt er alsnog een betonopzetter gebruikt om de afstand tussen het grondwater en het maaiveld te overbruggen.

In sommige landen maakt men echter nog wel gebruik van houten palen. Deze palen worden bijvoorbeeld gebruikt in vissersdorpen in Azië. Hierbij worden de palen in het water geplaatst en worden er eenvoudige woningen boven op deze palen gebouwd. Deze woningen zijn net als de palen van hout gemaakt en voorzien van daken die gemaakt zijn van planken of golfplaten. Houten palen kunnen namelijk niet heel zwaar belast worden. Betonnen heipalen kunnen daarentegen wel zwaar belast worden.

Betonnen heipalen
In Nederland en veel andere Westerse landen maakt men tegenwoordig vooral gebruik van gewapende betonnen palen voor paalfunderingen. Deze betonnen palen worden in speciale fabrieken op een lange maat gemaakt. Hierbij worden de betonpalen gemaakt van gewapend of voorgespannen beton. De kwaliteit van de betonpalen die in fabrieken worden gemaakt is over het algemeen goed omdat in de fabrieken onder optimale omstandigheden kan worden gewerkt.

De maat van een betonpaal moet minimaal 5 keer zo lang zijn als de dwarsdoorsnede van de paal. In de praktijk is de gebruikte paal veel langer. Dit komt omdat de betonpalen net zo ver in de grond worden geheid totdat ze voldoende draagkrachtige grond bereiken. In moerasachtige veengrond kunnen betonpalen diep de grond in worden geheid. Ook bij kleigrond worden heipalen vaak diep de grond in geheid. Bij draagkrachtige zandgrond is het soms minder noodzakelijk om de betonpalen diep de grond in te heien. De heipalen dragen het gewicht van een bouwwerk over op de draagkrachtige ondergrond. Hierdoor wordt het zetten of de verzakking van het bouwwerk beperkt of voorkomen.

Wat wordt bedoelt met ‘zetting’ van grond in de bouwkunde en grondmechanica?

Zetting is een woord dat onder andere wordt gebruikt in de bouwkunde en grondmechanica. Met het woord zetting duid men op het proces waarbij grond wordt samengedrukt door een bepaalde belasting of druk. Door druk op grond uit te oefenen wordt grond verdicht. Dit houdt in dat het volume van de grond afneemt doordat water en lucht uit de poriën worden weggedrukt. Als zetting plaatsvindt door het ontwijken van water noemt men dit consolidatie.

Over het algemeen wordt onder zetting het inklinken van grond verstaan. Echter de gevolgen daarvan voor bouwwerken worden eveneens zetting genoemd. Er kan sprake zijn van toelaatbare zetting. Hierbij is de schade aan het bouwwerk beperkt of nihil. Bij ontoelaatbare zetting heeft men te maken met ongelijke zetting. Dit houdt in dat er geen gelijkmatige zetting bij het bouwwerk optreed. De gevolgen zijn dan duidelijk zichtbaar in de constructie van de bouwwerken. Immers bepaalde delen van het bouwwerk zakken verder naar beneden dan andere delen van het bouwwerk. Men spreekt dan over het algemeen over zakking of verzakking.

Zettingssnelheid
De snelheid waarmee zetting optreed noemt men de zettingssnelheid.  De zettingssnelheid is van een aantal factoren afhankelijk. Onder andere het gewicht van het bouwwerk heeft een grote invloed op de zettingssnelheid. Daarnaast is ook het fundament van grote invloed. Verder is de structuur en textuur van de grond belangrijk. Hierbij wordt gekeken naar het watergehalte en de omvang van eerdere belastingen.

Bouwrijp maken van grond
Over het algemeen wordt bij bouwprojecten rekening gehouden met de te verwachten zetting van gebouwen. Daarom wordt grond bouwrijp gemaakt. Daarvoor neemt men  proctorproeven waarmee men de draagkracht van de bodem kan onderzoeken. Bij onvoldoende draagkracht zal men de grond moeten belasten. Dit kan bijvoorbeeld door een zandlichaam aan te brengen. Door deze belasting van de grond wordt de grond voor het daadwerkelijke bouwen ‘gezet’. Dit zorgt er voor dat tijdens en na het bouwen minder zetting optreed.

Wat is opstal en wat is recht van opstal?

Met de term opstal bedoelt men een bouwwerk. Dit bouwwerk is door mensen op een stuk grond geplaatst. Men spreekt dan ook wel over een gestald object. Een opstal is een bouwwerk en hoeft niet perse een woning of pand te zijn. Ook een schutting kan worden beschouwd als een opstal. Bomen, struiken en andere beplating worden wel aangeduid met de term houtopstand maar behoren niet tot de opstallen. Een opstal kan overigens van een andere eigenaar zijn dan de grond waarop het bouwwerk gestald is. Tussen de grond en het bouwwerk kan als het ware een horizontale grens worden aangebracht.

Recht van opstal
Met ‘recht van opstal’ wordt het recht bedoelt van iemand om op of boven een onroerende zaak van een ander persoon (of instantie) een bouwwerk te plaatsen en een bouwwerk in eigendom te hebben. Dit opstalrecht is een uitzondering op het recht van natrekking. Het recht van natrekking legt namelijk vast dat alle opstallen behoren tot de eigenaar van de grond. Als er sprake is van een recht van opstal kan de grond van een andere eigenaar zijn dan het opstal dat erop gebouwd is. Zonder recht van opstal vindt er natrekking plaats van het gebouw door de grond.

Rechten en plichten bij opstalrecht
Recht van opstal wordt ook wel opstalrecht genoemd. Hier zijn rechten en plichten aan verbonden waar de personen die met elkaar een overeenkomst aan gaan zich moeten houden. Zowel een natuurlijk persoon als een rechtspersoon kan doormiddel van een notariële akte een recht van opstal verleend krijgen. Daarnaast kan recht van opstal ook eveneens ontstaan door verjaring.

Opstalhouder en opstalgever
De opstaller is de persoon die het recht van opstal heeft. Deze persoon wordt ook wel de opstalhouder genoemd. De daadwerkelijke eigenaar van de grond waarop het opstal is geplaatst is niet de eigenaar van het opstal. Deze persoon is slechts eigenaar van de grond en wordt ook wel blote eigenaar genoemd. Een andere benaming voor de eigenaar van de grond is opstalgever omdat hij of zij de grond beschikbaar stelt aan degene die er een opstal op vestigt.