Gezondheidsrisico’s van Asbest

Asbest is een verzamelnaam die wordt gebruikt voor verschillende vezelvormige minerale delfstoffen die bestaan uit microscopisch kleine naaldachtige vezels. Asbest kan vrij eenvoudig worden gewonnen en werd in het verleden breed toegepast op de woningbouw, utiliteitsbouw maar ook in de scheepsbouw. Het woord asbest is afgeleid van het Griekse asbestos, dit betekent `onverwoestbaar’. Er zijn verschillende soorten asbest. De bekendste soorten asbest die werden gebruikt in de bouw, industrie en in de techniek zijn de volgende:

  • Bruine asbest (amosiet)
  • Blauwe asbest (crocidoliet)
  • Witte asbest (chrysotiel)

Blauwe asbest (crocidoliet) is voor de gezondheid het meest gevaarlijk. Asbest is vaak in het nieuws, vooral wanneer er brand is uitgebroken maakt men bekend of er asbest in de atmosfeer is vrijgekomen of niet. Dit is geen nutteloze informatie maar is juist erg belangrijk voor de gezondheid van de omwonenden rondom de brandhaard. Wanneer er namelijk asbest vrijkomt in de atmosfeer kan dat gevaar opleveren voor de gezondheid van mensen en dieren als de asbestvezels worden ingeademd. Men zou zich af kunnen vragen waarom asbest in het verleden werd gebruikt. Deze vraag is beantwoord in de volgende alinea.

Waarom werd asbest toegepast?
Asbest heeft bepaalde eigenschappen die er voor zorgen dat het materiaal in het verleden veel werd toegepast in de techniek en in de bouw. Asbest is bijvoorbeeld onbrandbaar en heeft goede isolerende eigenschappen voor zowel warmte als elektriciteit. Daarnaast is asbest materiaal dat gemakkelijk verkregen kan worden. Dit zorgt er voor dat asbest goedkoop is. Verder kan men asbest makkelijk verwerken tut asbestplaten of tot cement. Daarnaast kan men asbest ook verwerken tot een doek, schuim of draad.

Om deze redenen werd asbest in het verleden veel toegepast in de industrie als bijvoorbeeld isolatiemateriaal maar ook in de bouw. Den hierbij aan de bekende asbestgolfplaten die veel op daken van garages en schuurtjes werd aangebracht. Asbest mag nu echter niet meer gebruikt worden als bouwmateriaal. Daarnaast mag asbest niet worden verhandelt en dient het verwijderen van asbest te gebeuren door deskundige asbestsaneerders die daarvoor gebruik maken van speciale kleding en veiligheidsvoorzieningen. Er is dus een behoorlijke omslag geweest in de houding die men aanneemt ten opzicht van asbest. Eerst was asbest een populair materiaal dat veel werd toegepast maar nu is asbest een materiaal dat verboden is. De reden voor deze omslag in de houding ten opzichte van asbest staat in de volgende alinea.

Waarom is asbest gevaarlijk?
Asbest is niet zonder reden een verboden (bouw)materiaal geworden. Men is er achter gekomen dat asbest een groot gevaar met zich meebrengt voor de gezondheid. Als men asbest met rust laat, niet bewerkt en niet verband dan valt het gevaar voor de gezondheid wel een beetje mee. Pas wanneer men asbest gaat verwerken wordt het materiaal gevaarlijk voor de gezondheid. Vooral als men asbest gaat schuren, slijpen, zagen of boren wordt het materiaal zeer gevaarlijk wanneer men de kleine stofdeeltjes inademt.

Ook wanneer asbest breekt of slijt kunnen kleine deeltjes asbest in de atmosfeer terechtkomen en daardoor in de luchtwegen van mensen belanden. De filterharen en slijmvliezen van het menselijke lichaam houden de zeer kleine asbestdeeltjes niet tegen als de asbestdeeltjes worden ingeslikt of ingeademd. Doordat de kleine asbestdeeltjes niet worden tegengehouden kunnen deze doordingen tot diep in de longen. Daar kunnen de asbestdeeltjes zich vasthechten en een grote bedreiging vormen voor de longen en de gezondheid. Rondom de asbestdeeltjes kan bindweefsel ontstaan. Dit bindweefsel zorgt er voor dat het longoppervlak en daarmee de longinhoud kleiner wordt. Daardoor ontstaat asbestose of kortademigheid.

Asbestose
Mensen die veel met asbest in aanraking zijn gekomen en veel met asbest hebben gewerkt lopen een grote kans om asbestose op te lopen. Asbestose is een beroepsziekte en is een soort stoflongziekte. Dit is echter één schadelijk aspect. Asbestose zorgt namelijk ook voor een verhoogde kans op longkanker. Het is bewezen dat bij ongeveer 36 procent van de mensen met asbestose longkanker ontstaat. Asbestose merk je vaak niet op het moment dat je werkt met asbest. De ziekte heeft namelijk een bepaalde incubatietijd van vijftien tot vijfentwintig jaar. Na het verstrijken van deze periode worden de schadelijke effecten van asbest merkbaar.

Dat zorgt er voor dat veel mensen in het verleden dachten dat de schadelijke effecten van asbest voor de gezondheid wel meevielen. Pas later kwamen ze er achter dat asbest wel degelijk schadelijke effecten heeft voor de gezondheid, maar toen was het te laat. Asbestose kan niet worden genezen en wordt in de praktijk na verloop van tijd alleen maar ernstiger. Naast Asbestose kan men ook mesothelioom oplopen. Dit is een soort kanker die ontstaat in de longen of het buikvlies. Vooral bij mensen die aan hoge concentraties blauwe asbestvezels zijn blootgesteld lopen de kans op mesothelioom.

Verbod op toepassing asbest
Er zijn verschillende wetten en besluiten in Nederland waarbij regels zijn aangegeven omtrent asbest. Zo staan er in de Arbeidsomstandighedenwet bepalingen omtrent asbest maar ook in het Arbeidsomstandighedenbesluit. Naast deze Arbowet en het Arbobesluit is ook het Asbestverwijderingsbesluit een belangrijk besluit omtrent asbest en dan met name de verwijdering daarvan. Het Arbobesluit maakt duidelijk:  asbest mag niet gebruikt of bewerkt worden. In sommige situaties zal men er echter niet aan kunnen ontkomen dat men omgaat met asbest. Denk hierbij aan bedrijven in de asbestsanering die op een deskundige en veilige wijze asbest verwijderen. Bedrijven die zich bezighouden met het verwijderen en slopen van asbest moeten voldoen aan specifieke regels. Daarom mogen werkzaamheden aan asbest alleen worden uitgevoerd door een deskundig bedrijf dat daarvoor gecertificeerd is. Een deskundig bedrijf op het gebied van asbest beschikt over een Deskundig Toezichthouder Asbest (DTA). Een Deskundig Toezichthouder Asbest wordt je door het bepalen van een opleiding DTA. Na het succesvol afronden van het DRA examen ontvangt de deelnemer een officieel diploma dat is erkend door de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Alternatieven voor asbest
Asbest mag men niet meer toepassen op de bouw. In plaats daarvan moet men andere materialen gebruiken die beschikken over de gewenste eigenschappen van asbest maar niet of nauwelijks schadelijk zijn voor de gezondheid. Zo maakt men gebruik van keramische vezels, slakkenwolvezels en glaswolvezels. Verder zijn verschillende kunststof golfplaten ontwikkeld die de asbestgolfplaten vervangen. Keramische vezels blijken echter ook niet goed te zijn voor de gezondheid. Daarom zijn er voor deze vezels door de overheidsinspectiedienst Veiligheid en Gezondheid richtlijnen uitgegeven voor het werken met deze vezels. Ook voor glaswol en steenwol zijn dergelijke richtlijnen ontwikkeld.

Zijn in 2024 alle asbestdaken in Nederland verwijderd?

Over asbest bestaat veel onwetendheid. Weinig Nederlanders zijn zich bewust van de aanwezigheid van asbest in gebouwen van voor 1993 en ook weinig Nederlanders denken asbest te kunnen herkennen. Uit onderzoek blijkt ook dat de meerderheid van de Nederlandse bevolking niet bekend is met het project asbestdakenverwijdering.

De Nederlandse overheid voert vanaf 2024 een verbod in op asbestdaken om de blootstelling van personen en milieu aan asbest te reduceren. Personen die in 2024 nog een asbestdak bezitten, moeten dit asbest verplicht van de overheid verwijderen. Voor de verwijdering van de asbestdaken kan men echter tot 31 december 2019 gebruik maken van een subsidieregeling.

Zijn in 2024 alle asbestdaken in Nederland verwijderd?
Vanwege alle onwetendheid en de beperkte verwijderingscapaciteit heeft BME opleidingen een infographic gemaakt met de titel “Zijn in 2024 alle asbestdaken in Nederland verwijderd?”. Deze inforgraphic bevat o.a. recente cijfers betreffende wetgeving, aantal te verwijderen daken en wat men moet doen om de daken voor 2024 te laten verwijderen. BME opleidingen heeft de infograpic aan Technisch Werken verstrekt met het verzoek om deze te publiceren.

Asbest vrij infographic door BME opleidingen
Asbest vrij infographic door BME opleidingen

Waarvoor is de opleiding Deskundig Inventariseerder Asbest DIA bedoelt?

Asbest mag niet meer toegepast worden op de bouw. De Nederlandse wetgeving omtrent asbest is vastgelegd in het bouwbesluit 2012 in artikel 7.19. Hierin is onder andere vastgelegd dat het verboden is om asbest te bewerken, verwerken of op voorraad te houden. Desondanks bevatten verschillende gebouwen in Nederland nog asbest of asbestresten. Dit kan zowel asbestcement zijn als spuitasbest. Er zijn verschillende soorten asbestcement die in meer en mindere mate schadelijk zijn wanneer deeltjes daarvan worden ingeademd door mensen of dieren. De asbestdeeltjes komen vrij wanneer asbest wordt bewerkt of gesloopt. Daarom moet het verwijderen van asbest gebeuren door speciale bedrijven met specialistisch personeel. Uiteraard moet asbest herkend worden voordat men op een bouwlocatie bezig gaat met sloopwerkzaamheden of renovatiewerk. Daarvoor is de opleiding Deskundig Inventariseerder Asbest onder andere bedoelt.

Inhoud opleiding Deskundig Inventariseerder Asbest
De opleiding Deskundig Inventariseerder Asbest is een opleiding op mbo niveau. Het is belangrijk dat iemand over voldoende kennis beschikt om aan de opleiding deel te nemen. Een diploma mbo bouwkunde op niveau vier is over het algemeen gewenst of zelfs verplicht voor mensen die de opleiding DIA willen volgen. daarnaast is ervaring in de asbestbranche over het algemeen wenselijk

Deze opleiding wordt door verschillende gecertificeerde opleidingsinstituten aangeboden. Gedurende de opleiding Deskundig Inventariseerder Asbest komen verschillende onderwerpen aan bod. Uiteraard leert de deelnemer aan de opleiding asbestverdachte materialen te herkennen. Hierbij komt het onderzoeken van materialen op asbest aan de orde. Asbestonderzoek moet op een zorgvuldige en veilige manier worden gedaan. Er moet tijdens dit onderzoek aan een aantal verplichtingen worden voldaan in het kader van de SC-540. Deze verplichtingen komen tijdens de opleiding Deskundig Inventariseerder Asbest aan de orde zodat de deelnemer precies weet waar hij of zij zich in de praktijk aan moet houden tijdens het uitvoeren van asbestonderzoek.

In de opleiding Deskundig Inventariseerder Asbest is volop aandacht voor de praktijk. In de praktijk moet de Deskundig Inventariseerder Asbest goed weten welke handelingen hij of zij moet verrichten. Daarom worden praktijksituaties tijdens de opleiding nagebootst. De deelnemers worden hierdoor getraind in praktijkvaardigheden en het snel herkennen van asbestsoorten.

Examen en certificaat opleiding Deskundig Inventariseerder Asbest
Na afloop van de opleiding Deskundig Inventariseerder Asbest moet de deelnemer een praktijkexamen en een theorie-examen doen conform de eindtermen zoals deze zijn benoemd in de SC560. Deze examens dienen beide met een voldoende te worden behaald. Als dit het geval is ontvang de deelnemer een certificaat. Dit certificaat is het persoonscertificaat DIA).  Het certificaat is persoonsgebonden. De geldigheidsduur van het certificaat is drie jaar.

Waarvoor is de Deskundig Toezichthouder Asbestverwijdering (DTA) bestemd?

De opleiding Deskundig Toezichthouder Asbestverwijdering is bestemd voor leidinggevenden die werkzaam zijn als leidinggevende in asbestverwijderingsprojecten. Hierbij kan gedacht worden aan voorlieden, hoofduitvoerders en uitvoerders in de asbestverwijdering en werknemers in de asbestverwijderingsindustrie.

Daarnaast dienen ook bedrijfsleiders en werkvoorbereiders de opleiding te volgen. Verder is de opleiding ook bedoeld voor opdrachtgevers en directies van woningbouwverenigingen. De opleiding Deskundig Toezichthouder Asbestverwijdering wordt door sommige opleidingsinstituten ook wel Deskundig Toezichthouder Asbestsloop genoemd. De afkorting van deze opleiding is DTA. De eindtermen voor deze opleiding zijn opgesteld in de SC-510.

Theorie opleiding Deskundig Toezichthouder Asbestverwijdering
De opleiding DTA is op mbo niveau. Een deelnemer aan de opleiding moet over dit opleidingsniveau beschikken. Ook relevante werkervaring is belangrijk.  De opleiding bestaat uit een praktijkdeel en een theoretisch deel. Het theoretische deel van de opleiding behandeld veel verschillende aspecten die bij asbestverwijdering aan de orde komen.

Hierbij krijgt de deelnemer onder andere informatie over verschillende soorten asbest zoals asbestcement en spuitasbest. Onder deze hoofdgroepen vallen echter nog vele verschillende asbestsoorten die in meer en mindere mate schadelijk voor de gezondheid kunnen zijn wanneer deeltjes daarvan in de luchtwegen terecht komen. De verschillende gezondheidsrisico’s komen bij de opleiding DTA aan de orde. Hierdoor leert de cursist welke risico’s verbonden zijn aan de verschillende asbestsoorten.

De plaatsen en manieren waar asbesthoudende materialen worden toegepast zijn divers. Daarom wordt tijdens de opleiding aandacht besteed aan de gebouwen en andere plekken waar asbest kan worden aangetroffen. Hierbij komen onder andere visuele inspectie en metingen aan de orde.

Uiteraard zijn ook de wettelijke bepalingen en certificeringen belangrijk bij de verwijdering van asbest. Een Deskundig Toezichthouder Asbestverwijdering moet er namelijk op toezien dat de Deskundig Asbest Verwijderaars de werkzaamheden conform de wet en regelgeving uitvoeren. Hij of zij moet weten hoe de medewerkers op de locatie moeten worden geïnstrueerd. Ook dient de DTA leiding te geven en toezicht te houden op de locatie.

Het beheersen en beperken van risico’s is één van de belangrijkste taken die verbonden zijn met de werkzaamheden in de asbestverwijdering. Ook organisatorische maatregelen en het opstellen van werkplannen en werkprocedures is hierbij belangrijk. Hierbij komen ook technische aspecten aan de orde.

Uiteraard zal de Deskundig Toezichthouder Asbestverwijdering ook theoretische informatie krijgen over persoonlijke beschermingsmiddelen en ademhalingsbeschermingsapparatuur. Het gebruik van onderdrukventilatieapparatuur, filters en beveiligingsmiddelen komt ook in de DTA opleiding aan bod. Evenals de decontaminatie-unit en containment.

De behandelingsmethoden van asbest en het asbestafval komen tijdens de opleiding ook aan der orde. Asbest moet zorgvuldig worden verwijderd en het asbestafval moet goed worden verpakt in de daarvoor bestemde materialen. Tijdens de hele procedure van asbestsanering moet men handelen volgens een arbeidshygiënische strategie.

Praktijk opleiding Deskundig Toezichthouder Asbestverwijdering
Naast de theorie komt in de opleiding Deskundig Toezichthouder Asbestverwijdering ook praktijk aan de orde. Hierbij leert de cursist hoe hij of zij een containment moet bouwen. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de decontaminatieprocedure en de apparatuur die daarbij gebruikt moet worden. Ook aan het bouwen van een luchtsluis op basis van een frame van PVC-buizen wordt aandacht besteed. Verder wordt geoefend met een rooktest en leert men een asbestcouveusezak gebruiken.

De theorie van persoonlijke beschermingsmiddelen is in het theoretische gedeelte van de opleiding aan de orde gekomen. In het praktijkgedeelte leert de cursist deze beschermingsmiddelen te gebruiken. Doormiddel van verschillende praktijkoefeningen wordt het gebruik van beschermingsmiddelen zoals afhankelijke adembescherming geoefend. In de praktijk zal de DTA niet alleen zelf gebruik moeten maken van persoonlijke beschermingsmiddelen. Hij of zij moet ook Deskundig Asbest Verwijderaars en andere medewerkers moeten aansturen en controleren op het juist gebruik van de beschermingsmiddelen.

Hoe lang is een DTA certificaat geldig?
Na afloop van het theoretische deel en het praktijk deel van de opleiding DTA volgt een theoretisch examen en een praktijkexamen. Als deze examens succesvol zijn afgerond ontvangt de deelnemer een TUV certificaat DTA. Dit certificaat is drie jaar geldig. Een Deskundig Toezichthouder Asbestverwijdering kan toezicht houden en uitvoering geven aan alle activiteiten die horen bij het demonteren en verwijderen van asbest.

Waarvoor is de opleiding Deskundig Asbest Verwijderaar (DAV) bestemd?

Verschillende opleidingsinstituten bieden de opleiding Deskundig Asbest Verwijderaar aan. Deze opleiding wordt ook wel afgekort met DAV en duurt gemiddeld twee dagen. De opleiding Deskundig Asbest Verwijderaar is bestemd voor werknemers die asbest moeten verwijderen. Het verwijderen van asbest is niet zonder risico’s. Daarom heeft een asbestverwijderaar voldoende kennis nodig van asbest en de wijze waarop dit materiaal veilig kan worden verwijdert. Tijdens de opleiding DAV leert de cursist praktische vaardigheden die nodig zijn voor het verwijderen van asbest.

Daarnaast leert de cursist ook de theoretische aspecten die aan de orde komen bij werken met asbest. Aan de DAV opleiding is een examen verbonden dat door de cursist behaald moet worden. Het examen voldoet aan de eindtermen die zijn benoemd in de SC-520. Na het behalen van dit examen is de cursist een DAV. Een Deskundig Asbest Verwijderaar werkt in de praktijk onder een Deskundig Toezichthouder Asbestverwijdering (DTA). De DAV zal in de praktijk moeten luisteren naar de richtlijnen die door de DTA worden gegeven.

Theorie opleiding Deskundig Asbest Verwijderaar
De opleiding DAV bestaat uit een theoretisch gedeelte en een praktijkgedeelte. In het theoretische gedeelte leert de cursist wat asbest is en wat de gevaren van asbest zijn voor de gezondheid van de mensen die er mee werken en in de naaste omgeving aanwezig zijn. Daarnaast wordt aandacht besteed aan het saneren van asbest. In de theorie wordt aangegeven welke veiligheidsaspecten aan de orde komen bij asbest saneren. Er wordt informatie gegeven over de apparaten en gereedschappen die gebruikt kunnen en mogen worden bij het verwijderen van asbest.

De gezondheidsaspecten spelen een grote rol bij de theorie van de cursus DAV. Asbest is namelijk zeer schadelijk wanneer asbestdeeltjes worden ingeademd. Deze deeltjes komen vrij bij het breken, zagen of boren van asbestcement. Ook spuitasbest is gevaarlijk. Dit materiaal is breekbaarder dan asbestcement. Daarom moet spuitasbest met zeer veel voorzichtigheid en veiligheidsmaatregelen worden verwijdert. Voordat men asbest gaat verwijderen moet het materiaal eerst herkend worden. Aan het herkennen van asbest wordt tijdens de cursus aandacht besteed in de theorie.

De asbestverwijderaar moet goed beschermd worden tegen de asbestdeeltjes. Hiervoor zijn speciale onderdrukmachines en beschermende kleding bestemd. Tijdens de DAV opleiding leert de cursist deze te gebruiken. Daarnaast leert de cursist adembeschermingsapparatuur gebruiken en te controleren.

De cursist krijgt ook een inleiding met betrekking tot het werkplan en de DTA. Ook de wetgeving en de eindtermen met betrekking tot asbestsanering worden behandeld in het theoretische deel van de opleiding DAV.

Praktijk opleiding Deskundig Asbest Verwijderaar
De praktijk vormt ook een belangrijk onderdeel van DAV. Tijdens de praktijkoefeningen leert de cursist hoe hij of zij moet omgaan met asbest. Daarnaast wordt aandacht besteed aan de beschermingsmiddelen en veiligheidsprocedures die hierbij aan de orde komen. In de opleiding DAV krijgen cursisten praktijktraining over het gebruik van een luchtsluis of toegangssluis. Het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen zoals adembeschermingsapparatuur wordt geoefend. De decontaminatieprocedure komt aan de orde. Verder leert de cursist een asbest couveusezak gebruiken en leert deze asbest conform de voorschriften te verpakken. Het praktijkgedeelte van de opleiding DAV wordt afgesloten met een praktijktoets. Hierbij wordt gebruik gemaakt van asbestmonsters van asbesthoudend materiaal.

Hoe lang is een DAV certificaat geldig?
Na het succesvol afronden van het praktijkgedeelte en het theoretische gedeelte van de opleiding Deskundig Asbest Verwijderaar ontvangt de deelnemer een diploma  c.q. certificaat. Het TUV (Technischer Überwachungsverein) certificaat heeft een geldigheidsduur van drie jaar. Daarna dient de asbestverwijderaar het certificaat opnieuw te behalen als hij of zij in de asbestsanering blijft werken.

Is asbest gevaarlijk voor de gezondheid?

Asbest is materiaal dat tot 1980 regelmatig in woningen werd gebruikt. Asbestcement werd toegepast in onder andere rioleringen van gebouwen en als dakbedekking in de vorm van golfplaten. Tot 1978 werd spuitasbest ook gebruikt op de bouw. Dit materiaal werd voornamelijk toegepast als brandwerend isolatiemateriaal. Het gebruik van asbest had een aantal belangrijke voordelen. Asbestcement is goedkoop, sterk en slijtvast daarnaast heeft spuitasbest ook nog goede isolatie eigenschappen.

Waaruit bestaat asbest?
Asbest is een delfstof die bestaat uit mineralen. Deze zijn in een grote hoeveelheid kleine vezeltjes stevig aan elkaar verbonden. De vezels waaruit asbest bestaat is afhankelijk van het soort asbest, ze worden ingedeeld in rechte vezels en spiraalvormige vezels. Onder deze twee hoofdcategorieën vallen verschillende soorten asbest. Deze asbestsoorten worden meestal ingedeeld in kleuren zoals bijvoorbeeld: wit asbest, bruin asbest en blauw asbest.

Hoe gevaarlijk is asbest?
Door de jaren heen werd steeds duidelijker hoe gevaarlijk asbest is voor de gezondheid. De schadelijke werking van asbest ontstaat pas wanneer asbestdeeltjes vrij komen in de lucht en ingeademd worden door mensen en dieren. De verspreiding van asbestdeeltjes gebeurd pas wanneer asbest wordt bewerkt of beschadigd. Hierbij kan gedacht worden aan het breken, boren en zagen van asbest. Dit is zeer gevaarlijk en mag nooit worden gedaan! Asbestcement vormt geen gevaar voor de gezondheid wanneer het materiaal onaangeroerd blijft liggen.

De asbestdeeltjes zijn dan namelijk zeer stevig aan elkaar verbonden en komen niet vrij. Spuitasbest is materiaal dat veel gevoeliger is voor beschadiging omdat het een zachte schuim is. Wanneer dit wordt gebroken of op een andere manier wordt beschadigd komen zeer veel kleine asbestdeeltjes in de lucht. Het beschadigen van asbest gebeurd meestal niet opzettelijk. Over het algemeen komen de meeste asbestdeeltjes in de lucht door brand, instorting en sloop van gebouwen die asbest bevatten. Tijdens een brand wordt daarom meestal een waarschuwing gegeven of er asbest is vrijgekomen in de lucht. Ramen en deuren moeten dan zoveel mogelijk gesloten worden.

Gevaren voor de gezondheid
De schadelijke werking van asbest ontstaat pas wanneer men asbestdeeltjes inademt. De microscopisch kleine asbestdeeltjes kunnen diep in de longen doordringen. De deeltjes hebben een naaldachtige vorm als men deze onder de microscoop bekijkt. Door inademing van deze asbestdeeltjes kunnen verschillende asbestziektes ontstaan. De kans op een asbestziekte neemt toen naarmate men langer in een asbestomgeving aanwezig is. De totale hoeveelheid ingeademde asbestvezels zorgt voor een verhoogde kans op de volgende asbestziektes:

  • Asbestose, hierbij spreekt men ook wel over stoflongen.
  • Asbestpleuritis, dit is een ontsteking rondom de longen.
  • Longkanker, waarbij kwaadaardige tumoren zich in de longen bevinden.
  • Mesothelioom, dit zijn tumoren zowel aan longvlies, buikvlies als hartzakje.
  • Pleura verdikking, hierbij verdikt de vocht afscheidende membraan rondom de longen.

De bovengenoemde ziektes kunnen ontstaan door het inademen van asbestdeeltjes. De ziektes hebben voornamelijk betrekking op de longen en alles in het lichaam dat in de directe omgeving van de longen aanwezig is. Wanneer de longen beschadigd raken heeft dat grote gevolgen. Een groot aantal asbestziektes zijn zo gevaarlijk dat ze de dood tot gevolg hebben. Daarom heeft de overheid het gebruik van asbest verboden. Ook het bewaren van asbest en het bewerken daarvan is verboden.

Verwijderen van asbest
Hoewel asbest niet meer mag worden toegepast kan het nog wel voorkomen dat gebouwen asbest bevatten. Met name gebouwen die voor 1980 zijn gebouwd kunnen asbest bevatten. Bij brand of sloop kunnen deze asbestdeeltjes vrijkomen in de lucht met eerdergenoemde risico’s. Daarom wordt asbest regelmatig verwijdert wanneer het wordt aangetroffen. Dit is echter geen werk dat door iedereen kan en mag worden uitgevoerd. Alleen gecertificeerde bedrijven mogen asbest verwijderen. Deze bedrijven doen dit met een grote voorzichtigheid. Hierbij maken ze gebruik van verschillende veiligheidsmaatregelen. Een particulier zal in veel gevallen zelf voor de kosten van asbestsanering moeten opdraaien. Deze kosten zijn zeer gering als men deze afzet tegen de gezondheidsrisico’s die asbestverwijdering met zich meebrengt wanneer men dat zelf illegaal doet. Daarnaast brengt men door zelf illegaal asbest te verwijderen ook de omgeving in gevaar en riskeert men een flinke boete.

Waar werd asbest voor gebruikt?

Asbest is een materiaal dat bestaat uit mineralen die zijn samengesteld uit zeer veel kleine vezeltjes. Deze vezels zijn zo klein dat ze alleen onder een microscoop kunnen worden bekeken. Asbest is een delfstof die wordt gewonnen in verschillende landen over de hele wereld. Het materiaal wordt met name veel in Rusland, Zuid-Amerika en Canada gewonnen. Er bestaan verschillende soorten asbestvezels. De twee hoofdgroepen zijn spiraalvormige vezels en rechte vezels. Onder deze twee hoofdgroepen vallen verschillende soorten asbestvezels.

Waar wordt asbest voor gebruik?
Asbest wordt al heel lang voor verschillende toepassingen gebruikt. Dit gebeurd al sinds de tijd dat de Romeinen heer en meester in Europa waren. Asbest werd onder andere gebruikt in kleding en stoffen die tegen vuur bestand moesten zijn. In de Eerste Wereldoorlog werd asbest gebruikt in de vorm van vezels in de filters van gasmaskers die door soldaten werden gedragen.

Asbest in de bouw
In de bouw werd asbest ook veelvuldig gebruikt vanwege de unieke eigenschappen van het materiaal. Asbest is namelijk sterk en slijtvast. Daarnaast isoleert het materiaal en is het goedkoop. In Nederland werd asbest in de bouw toegepast tot in de jaren tachtig. De toepassing van asbest gebeurde in de bouw op verschillende manieren. De belangrijkste toepassingen zijn in de vorm van asbestcement en spuitasbest.

Asbestcement
Asbestcement is een materiaal dat op verschillende manieren in de bouw van woningen en utiliteit werd toegepast. Een bekend voorbeeld van asbestcement zijn de asbest golfplaten die op daken van loodsen en schuren werden geplaatst. Ook werd dit materiaal toegepast in dakleien en schoorsteenpijpen. Daarnaast werd asbestcement ook toegepast in rioolbuizen. De asbestvezels van deze materialen zijn niet schadelijk omdat ze stevige aan elkaar gebonden zijn. Zolang het materiaal niet wordt beschadigd komen de asbestdeeltjes niet vrij. Wanneer het materiaal echter wordt bewerkt kunnen de asbestdeeltjes alsnog vrij komen. Daarom is het niet verstandig om asbest te bewerken. Ook het verwijderen van asbest wordt ontraden. Dit mag alleen worden gedaan door gespecialiseerde bedrijven.

Spuitasbest
Naast asbestcement werd spuitasbest in Nederland ook toegepast op de bouw. Dit gebeurde tot 1978 in Nederlandse woningen, utiliteit en schepen. Spuitasbest werd in deze objecten toegepast vanwege de isolerende en brandwerende eigenschappen. In tegenstelling tot asbestcement is spuitasbest zeer kwetsbaar. Als spuitasbest wordt beschadigd of onvoorzichtig wordt verwijdert kunnen zeer veel asbestdeeltjes in de lucht komen. Deze asbestvezelverspreiding brengt grote risico’s met zich mee.

Overige toepassingsgebieden van asbest
Asbest werd niet alleen toegepast in de bouw. Er zijn zeer veel gebieden waarin asbest werd gebruikt. hierbij kan onder andere gedacht worden aan remmen. Oude auto’s en vrachtwagens kunnen nog remmen bevatten die zijn vervaardigd uit asbest. Daarnaast werd asbest ook wel gebruikt voor remmen in liften. Tegenwoordig worden deze remmen vervangen door zeer sterke materialen zoals aramide. Deze hebben een hoge treksterkte en zijn bestand tegen hoge temperaturen. Daarnaast werd asbestkoord toegepast voor de afdichting van stookketels en kachels. Sommige oude vinylvloeren die tot 1980 werden aangelegd bevatten een asbestviltlaag. Asbestcementfabrieken produceren afval. Dit afval werd in het verleden ook wel gebruikt voor het verharden van buitenwegen. Ook als erfverharding werden asbestcementresten regelmatig gebruikt.

Asbest toepassing tegenwoordig
Asbest is in Nederland op verschillende plaatsen aanwezig. Tot op de dag van vandaag zijn er gebouwen waarin asbest is verwerkt. Over het algemeen is dat niet schadelijk tenzij het asbest bewerkt wordt of beschadigd raakt. Dit moet worden voorkomen. Soms komt asbest in de buitenlucht doordat er incidenten ontstaan zoals grote branden in woningen en utiliteit. Ook bij het slopen van gebouwen kan asbest vrij komen.

In Nederland zijn er strenge regels met betrekking tot asbest. De Nederlandse asbestregelgeving verbied bijvoorbeeld het bewerken en verwerken van asbest. Ook het op voorraad houden van asbest en producten die asbest bevatten is verboden. In het Bouwbesluit 2012 is in artikel 7.19 informatie weergegeven over asbest. Dit artikel gaat over de concentratie van asbestvezels in gebouwen die voor personen toegankelijk zijn. Hierbij wordt ook gerefereerd naar de NEN 2991. Het Asbestverwijderingsbesluit 2005 geeft regels weer met betrekking tot het verwijderen van asbest uit bestaande gebouwen en objecten.

Het verwerken van asbest is verboden omdat het materiaal zeer schadelijk kan zijn voor de gezondheid. Met name de kleine asbestdeeltjes kunnen schade aan de luchtwegen van mensen veroorzaken. Het materiaal kan longkanker bevorderen. In Nederland is asbest nog in verschillende gebouwen aanwezig. Ook asbest platen zijn vaak nog te vinden op daken van schuren en bijgebouwen.

Asbestsanering
Het verwijderen van asbest mag niet door iedereen gedaan worden. Asbest verwijderen wordt ook wel asbestsanering of asbest saneren genoemd. Alleen speciale bedrijven mogen asbest verwijderen. Het gaat hierbij om gecertificeerde bedrijven. de reden waarom dit werk alleen door gecertificeerde bedrijven mag worden uitgevoerd heeft te maken met de gezondheidsrisico’s. Ondeskundige asbestverwijdering zorgt er voor dat er asbestdeeltjes ingeademd kunnen worden. Het inademen van deze deeltjes kan de luchtwegen van mensen ernstig schade toebrengen.