Wat is functionalisme voor stroming in de architectuur?

Functionalisme is een stroming in de architectuur waarbij de functie van een gebouw bepalend is voor het uiterlijk en de constructie van het bouwwerk. Gebouwen die zijn vormgegeven doormiddel van functionalistische architectuur zijn zoals de naam doet vermoeden in de eerste plaats functioneel. Daarom zijn deze functionele gebouwen vrij somber vormgegeven en bevatten ze weinig ornamenten en andere versieringen. Functionalisme is niet alleen van toepassing in de architectuur maar ook in het design van meubels.

Toepassing functionalisme
Functionalisme is als stroming in de architectuur vooral in de eerste helft van de 20e eeuw toegepast in verschillende landen. Vooral in Duitsland, Nederland, Denemarken, Finland, Tsjecho-Slowakije en de Sovjet-Unie werden gebouwen in de stijl van het functionalisme gebouwd. Deze gebouwen zijn over het algemeen gebaseerd op de principes waarop de Romeinse architect Vitruvius zijn bouwwerken vorm had gegeven. Deze gebouwen bestonden uit ontwerpen met een optimaal evenwicht tussen constructieve stevigheid, nut en genot. Kenmerkend voor het functionalisme is de open plattegrond. De muren hoeven daarbij niet de constructie te ondersteunen. In plaats daarvan worden de muren aangebracht om een gebouw optimaal op te delen in verschillende ruimtes. Andere elementen die kenmerkend zijn voor het functionalisme zijn de vliesgevels.

Vorm volgt functie
Een toonaangevend persoon binnen het functionalisme is Louis Sullivan. Hij kwam in 1898 al met het credo Vorm volgt (altijd) functie. In het Engels noemt men dit FFF Form Follows Function wat men kan vertalen Vorm volgt functie. De functie van het gebouw en het uiteindelijke gebruik van het gebouw zijn leidend in de vormgeving van het gebouw. Daarbij had Sullivan voorbeelden uit de natuur voor ogen. Vogels, bloemen en stromende bekeken zijn volgens hem functioneel maar ook prachtig om te zien.

Wat is brutalisme voor stroming binnen de kunst en architectuur?

Brutalisme is een stroming binnen de architectuur die gekenmerkt wordt door vierkante vormen en grijze betonnen muren en blokken. De term brutalisme is afkomstig van het Franse béton brut, dat in het Nederlands vertaald kan worden met “ruw beton”. Dat is niet verwonderlijk want binnen deze stroming worden betonnen bouwblokken maar ook grote bakstenen en staalconstructies toegepast op een opvallende manier. Het brutalisme is als stroming voortgekomen uit het modernisme. Vooral in de jaren 50 tot en met de jaren 70 werden veel gebouwen butalistisch vormgegeven. Een aantal architecten zijn de inspiratiebron geweest voor het brutalisme. Dat zijn de Zwitserse architect Le Corbusier en door Ludwig Mies van der Rohe. Een voorbeeld van een bouwwerk van Le Corbusier dat voldoet aan het brutalisme is het Unité d’Habitation gebouw dat door hem is ontworpen.

Brutalisme in de architectuur
Het brutalisme is in feite een strakke kubusachtige manier van bouwen en vormgeven. Gebouwen die onder deze bouwstijl vallen hebben hele geometrische vormen die zichzelf herhalen. Er zijn bijna geen schuine lijnen in te vinden en de textuur van de houten bekisting die gebruikt wordt voor het beton is vaak nog zichtbaar. Ook de ramen zijn allemaal vierkanten en rechthoeken en passen in lijn met de vormgeving van het gebouw. Een gebouw dat is ontworpen in de stijl van het brutalisme is van grote invloed op de omgeving. Dat is mede ook het grote probleem dat sommige mensen hebben met gebouwen die onder deze vorm van architectuur vallen. Men noemt gebouwen die brutalistisch zijn ‘blokkendozen’, ‘betonblokken’ of ‘kubussen’. Ten opzichte van deze strakke bouwstijl vallen de gebouwen in de omgeving vaak uit de toon of andersom.

Brutalisme in Nederland
Een bekend voorbeeld van het brutalisme in Nederland is het gebouw van het Ministerie van Financiën in Den Haag aan het Korte Voorhout. Dit gebouw is ontworpen door Jo Vegter en Mart Bolten en gebouwd in 1975. Vanaf die tijd is het ingrijpend gerenoveerd. Ook de Aula van de TU Delft aan de Mekelweg in Delft valt onder het brutalisme. Deze is ontworpen door Van den Broek en Bakema en gebouwd tussen 1958 en 1966.

Brutalisme in de kunst
Brutalisme is ook een kunststroming die in het Engels wordt aangeduid met brutalist art. Net als in de architectuur is brutalistische kunst ook meestal grijs en voorzien van veel vierkanten of andere rechte vormen. Meestal zijn veel symmetrische vormen aanwezig en vaak is de opzet vrij imposant. Over het algemeen kenmerkt brutalist art zich in afbeeldingen, beelden, vormen en schilderijen met daarop gebouwen of betonnen vormen. Mensen, dieren of bomen worden in het brutalisme niet of nauwelijks afgebeeld of vormgegeven. Als een kunstenaar dat wel doet heeft hij of zij er meestal voor gekozen om deze levensvormen ook in rechthoeken vorm te geven of als contrast weer te geven ten opzichte van de industriële verstedelijking die uitgebeeld wordt door het brutalisme.