Begrippen ongeval en bijna-ongeval op de werkplek

Als men het heeft over de veiligheid op de werkplek dan kan men kijken naar het aantal ongevallen dat op de werkplek hebben plaatsgevonden in een bepaalde periode. Als men het heeft over ongevallen dan beoordeelt men de waarschijnlijkheid dat een ongeval zal plaats kunnen vinden op de werkplek. Ook beoordeeld men schadelijke effecten van het ongeval. In een Risico Inventarisatie en Evaluatie omschrijft een werkgever of laat een werkgever omschrijven welke risico’s op de werkplek aanwezig zijn en hoe deze risico’s kunnen worden weggenomen of hoe de ongewenste effecten daarvan kunnen worden beperkt. Men heeft het over risicobestrijding en ongevallenbeheersing. Omdat bij deze planmatige aanpak de begrippen ongeval en bijna-ongeval een belangrijke rol spelen zijn deze begrippen hieronder nader omschreven.

Wat is een ongeval?
Een ongeval is een ongewenst schadelijk (materiële of immateriële schade/ letselschade) gevolg van een gebeurtenis die bewust of onbewust is veroorzaakt. Ongevallen zijn niet altijd het gevolg van onveilig handelen op de werkvloer. Er kan namelijk ook sprake zijn van materialen en machines die wel correct worden gebruikt door werknemers maar op basis van elektrotechnisch of mechanisch defect toch voor een ongeval zorgen. De kans op een ongeval kan wel worden verkleind door de veiligheidsregels in acht te nemen en de persoonlijke beschermingsmiddelen die vereist zijn goed te gebruiken. Ongevallen worden door verschillende factoren veroorzaakt:

  • Menselijke fouten, dit omvat ook het niet naleven van de veiligheidsregels en onveilig handelen op de werkplek.
  • Organisatorische fouten. Leidinggevenden die verkeerde beslissingen maken met betrekking tot het inzetten van mensen, machines en werktuigen.
  • Gebreken aan machines, werktuigen, constructies en voertuigen.
  • Fouten in systemen en automatisering.

Een ongeval en een ongeluk worden in de praktijk vaak als synoniemen gebruikt maar dat is niet geheel juist. Een ongeluk is een veel breder begrip. Een ongeluk is in feite een ongelukkige of ongunstige situatie die het gevolg is van bepaalde oorzaken. Deze oorzaken hoeven geen letsel of materiële schade tot gevolg te hebben. Bij een ongeval is er wel een schade van een bepaalde aard.

Wat is een bijna-ongeval?
Het antwoord op bovenstaande vraag klinkt heel eenvoudig: als er sprake is van een bijna-ongeval is er net geen schade of letsel opgetreden maar scheelde het weinig. Een bijna-ongeval heeft daardoor gelukkig geen schadelijke gevolgen maar procedurele gevolgen dienen er wel te zijn. Een bijna-ongeval kan door een werknemer of door een bedrijf als een soort waarschuwing worden beschouwd. Een situatie is maar nét goed gegaan maar had ook anders af kunnen lopen. Daarom dienen bedrijven ook bijna-ongevallen te registreren en er actief een oplossing voor te vinden. Bedrijven moeten bijna ongevallen serieus nemen. Werknemers dienen daarom ook bijna-ongevallen bij hun leidinggevenden te melden. De leidinggevenden kunnen met veiligheidsspecialisten oplossingen bedenken waardoor de oorzaak van het bijna-ongeval wordt weggenomen. Ook een bijna-ongeval vormt daardoor een belangrijke situatie die in de ongevallenpreventie en ongevallenbestrijding van een bedrijf effectief zal moeten worden aangepakt.

Recht op werkonderbreking in Arbowet

De Arbowet is een belangrijke wet die zich richt op het beschermen van de veiligheid en gezondheid van werknemers op en rondom de werkplek. De Arbowet is een wet die zowel aan de werkgever als aan de werknemer een aantal verplichtingen stelt. Een paar voorbeelden hiervan zijn dat de werkgever alles in het werk moet stellen om de werkplek zo veilig mogelijk te maken. Daarnaast moet een werkgever ook de risico’s op de werkplek inventariseren en doormiddel van een plan van aanpak aangeven hoe hij deze risico’s wil wegnemen.

Een werkgever moet daarnaast de werknemers duidelijke (veiligheids)instructies geven. Dit kan bij voorbeeld tijdens een werkoverleg of in een toolboxmeeting. Werknemers zijn verplicht om deze toolboxmeetings bij te wonen en moeten daarnaast verplicht de voorgeschreven persoonlijke beschermingsmiddelen (pbm’s) gebruiken. Deze worden meestal door de werkgever of indien van toepassing door een uitzendorganisatie verstrekt.

Een werknemer dient overigens ook onveilige situaties te melden aan de leidinggevende. Dit is slechts een kleine greep uit verplichtingen die werkgevers en werknemers op  basis van de Arbowet oftewel de Arbeidsomstandigheden wet hebben. Er zijn echter ook rechten en een voorbeeld hiervan is het recht op werkonderbreking, daarover kun je hieronder meer lezen.

Recht op werkonderbreking op basis van Arbowet
Zoals hiervoor genoemd dienen werknemers onveilige situaties te melden. Dit is slechts een klein maar heel belangrijk aspect van veilig werken. Deze meldingsplicht is een onderdeel van iets dat veel belangrijker is namelijk samen zorgdragen voor een veilige werkplek. De overheid kan niet altijd tijdig aanwezig zijn om te controleren of er sprake is van een gevaarlijke situatie. Op dit gebied hebben werknemers en werkgevers een verantwoordelijkheid. Meestal krijgen werknemers veiligheidsinstructies en dat is ook verplicht maar dat neemt niet weg dat er soms onveilige situaties kunnen ontstaan. Werknemers kunnen vaak goed inschatten of een situatie onveilig is of niet. Dit kunnen ze op basis van de informatie die ze uit veiligheidstrainingen hebben gekregen en/of op basis van gezond verstand.

Volgens de Arbowet hebben werknemers het recht om het werk stil te leggen als er sprake is van een ernstig gevaar. De Arbowet heeft het dan over een “redelijk oordeel” van de werknemer. Een werknemer mag niet zomaar het werk stil leggen als er sprake is van een geringe vorm van onveiligheid die snel en veilig verholpen kan worden door de werknemer zelf en/of zijn collega. Het recht op werkonderbreking mag daarom alleen worden gebruikt als er sprake is van ernstig gevaar waarvoor je jezelf en anderen op en rondom de werkplek wil behoeden. De werknemer dient in dit geval direct alle betrokken werknemers te waarschuwen en tevens direct de leidinggevende te informeren.

Een voorbeeld van een dergelijke ernstige situatie is dat een kraan een deel van een steiger raakt waarbij de steigerbuizen zijn verplaatst en een paar planken zijn vervallen. In dat geval kan de verzegeling van de steiger worden verwijdert en zal men de leidinggevende moeten waarschuwen. Die zal vervolgens gecertificeerde steigerbouwers moeten inschakelen om de steiger vakkundig te herstellen. Pas wanneer dit is gebeurd kan men de werkzaamheden op de steiger hervatten. De leidinggevende kan natuurlijk wel van zijn of haar personeel verlangen dat ze op een andere veilige werkplek de werkzaamheden voortzetten.

Loondoorbetaling bij werkonderbreking
De overheidsinspectiedienst Veiligheid en Gezondheid zal in veel gevallen worden ingeschakeld om de (on)veiligheid van een situatie te beoordelen. Een werknemer behoud overigens het recht op salaris zolang de onveilige situatie niet is hersteld. Zodra de overheidsinspectiedienst Veiligheid en Gezondheid heeft geoordeeld dat de situatie (weer) veilig is zal de werknemer zijn of haar werk moeten hervatten en is de werkgever niet verplicht het loon door te betalen indien de werknemer de werkonderbreking ongegrond laat voortduren.

Arbowet uitgangspunten samengevat

De Arbeidsomstandighedenwet kwam in Nederland tot stand in 1980. De wet werd echter vanaf 1983 ingevoerd. Dit gebeurde in verschillende fasen. Het beoogde doel van de Arbowet is het bevorderen van veilig werken. Dit heeft alles te maken met de arbeidsomstandigheden vandaar de benaming Arbeidsomstandighedenwet. De benaming Arbeidsomstandighedenwet wordt in de praktijk niet vaak meer gebruikt. In plaats daarvan gebruikt men veel vaker de benaming Arbowet. Deze benaming is korter maar het gaat om dezelfde wet. Het doel van de Arbowet is duidelijk alleen zijn er door de jaren heen wel veranderingen doorgevoerd in de Arbowetgeving. Dit zorgde er voor dat de uitgangspunten van de wet ook in de loop der tijd zijn veranderd. Zo is er meer verantwoordelijkheid komen te liggen bij werkgevers en werknemers als het gaat om veiligheid op de werkvloer. In onderstaande alinea’s is meer informatie weergegeven over de uitgangspunten van de Arbowet.

Arbeidsomstandigheden optimaliseren
Arbeidsomstandigheden kunnen veranderen. Deze veranderingen kunnen het gevolg zijn van technologische vooruitgang en de ontwikkeling van nieuwe machines en werktuigen. Ook kunnen er nieuwe persoonlijke beschermingsmiddelen worden ontwikkeld of kan men er achter zijn gekomen dat bepaalde stoffen gevaarlijker voor de gezondheid zijn dan gedacht. Al deze aspecten zorgen er voor dat veiligheidsvoorschriften voortdurend geoptimaliseerd moeten worden. Bedrijven dienen doormiddel van een Risico Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) voortdurend de risico’s op de werkvloer te evalueren en daarnaast doormiddel van een plan van aanpak deze risico’s methodisch aan te pakken. Bedrijven moeten echter niet alleen vanwege de verplichting voldoen aan deze Arbowetgeving ze moeten ook bewust zijn van de maatschappelijke verantwoordelijkheid die bedrijven hebben naar hun werknemers en naar de omgeving waarin zijn opereren. Daarom verlangt de overheid dat bedrijven niet alleen de richtlijnen uit de Arbowet opvolgen maar ook dat de bedrijven verder alles doen wat redelijkerwijs binnen hun mogelijkheden ligt om de veiligheid op de werkvloer te bevorderen en de gezondheid van de werknemers te beschermen.

Werkgever en werknemers dragen verantwoordelijkheid
Niet alleen de werkgevers zijn verantwoordelijk voor de veiligheid en gezondheid van de werknemers ook de werknemers zelf dragen verantwoordelijkheid op dit gebied. Dit is een heel belangrijk aspect en benadrukt het feit dat veiligheid en gezondheid binnen een bedrijf breed gedragen moet worden. Werknemers dienen de richtlijnen van werkgevers op te volgen zeker als het gaat om veiligheid en gezondheid. Wanneer werknemers deze richtlijnen niet opvolgen kunnen ze zelfs strafrechtelijk worden vervolgd. Van werknemers wordt tevens verlangd dat ze onveilige situaties melden bij de werkgever. Daarnaast wordt in toolboxmeetings vaak van werknemers verwacht dat ze ook actief meedenken en meepraten over aspecten die de veiligheid kunnen bevorderen. Van werknemers wordt dus zeker input verwacht op het gebied van veiligheid.

Samenwerking en overleg
Bovenstaande zorgt er tevens voor dat er veel aandacht besteed dient te worden aan de samenwerking tussen werkgevers en werknemers. Zowel de werkgevers als de werknemers dienen een bijdrage te leveren aan een werkoverleg waarbij ook de veiligheid aan de orde komt. De overheid is er met betrekking tot de Arbowetgeving van overtuigd dat alleen door een effectieve samenwerking tussen werkgevers en werknemers de veiligheid van alle aanwezigen binnen het bedrijf kan worden beschermd en dat de gezondheid van al het personeel op die manier zo goed mogelijk kan worden beschermd tegen de mogelijk schadelijke invloeden op de werkvloer. De eerder genoemde verantwoordelijkheid is een belangrijk aspect waar men elkaar binnen de samenwerking op kan aanspreken.

Deskundige ondersteuning
Deskundigheid is belangrijk als het gaat om veiligheid. Niet elk bedrijf heeft evenveel kennis op dit gebied. Kleine bedrijven hebben vaak financieel niet eens de mogelijkheid om een speciale veiligheidsmedewerker aan te stellen. Bedrijven zijn echter volgens de Arbowet verplicht om zich te laten ondersteunen door een deskundige als het gaat om het Arbobeleid. Er zijn echter verschillende mogelijkheden voor bedrijven om deze deskundigheid te verkrijgen. Zo hebben bedrijven de mogelijkheid om zich aan te sluiten bij een Arbodienst of kunnen zij een contract afsluiten met een bedrijfsarts.

Er is een mogelijkheid om je als bedrijf aan te sluiten bij een interne als bij een externe Arbodienst. Een Arbodienst is deskundig op het gebied van veiligheid en gezondheid. De Arbodienst is een adviserende organisatie die zowel naar werkgevers als naar werknemers adviezen uit kan brengen. Een bedrijf kan echter niet volstaan door alleen externe Arbodeskundigheid te raadplegen. Bedrijven dienen ook te beschikken over interne Arbodeskundigheid. Zo dienen bedrijven in ieder geval een preventiemedewerker in dienst te hebben. Deze preventiemedewerker wordt onder andere betrokken bij het opstellen van de Risicoinventarisatie en evaluatie (RE&I) en het Plan van Aanpak dat wordt opgesteld voor het oplossen en verhelpen van de risico’s. Als er geen RE&I is opgesteld door het bedrijf en er hebben zich wel ongevallen voorgedaan dan zal de werkgever de schade aan de werknemer moeten vergoeden.

Doel van de Arbowet samengevat

De Arbeidsomstandighedenwet is in 1980 tot stand is gekomen. Vanaf 1983 werd deze wet in verschillende stappen ingevoerd in Nederland. De Arbeidsomstandighedenwet wordt in de praktijk heel vaak Arbowet genoemd. Met de term Arbeidsomstandighedenwet en Arbowet wordt in feite hetzelfde bedoelt de term Arbowet is alleen een verkorte variant van dezelfde wet. De Arbowet verving de Veiligheidswet van 1934. Deze Veiligheidswet was in 1980 verouderd en was daarnaast te beperkt. Steeds meer bedrijven kregen te maken met veiligheidsrisico’s doordat er meer gebruik werd gemaakt van mechanisatie en automatisering. Daarnaast zorgde ook de Europese samenwerking er voor dat de Nederlandse wetgeving op het gebied van veiligheid en gezondheid moest worden aangepast.

Arbeidsomstandigheden
Met de volledige benaming Arbeidsomstandighedenwet wordt duidelijk dat het met deze wet gaat om de arbeidsomstandigheden. In feite zijn de arbeidsomstandigheden de daadwerkelijke omstandigheden waarbinnen de werkzaamheden door werknemers worden verricht. Deze arbeidsomstandigheden veranderen door nieuwe technologieën, machines, werktuigen en automatisering. Daarnaast verschillen de arbeidsomstandigheden tussen bedrijven en sectoren. Zo zijn de arbeidsomstandigheden op de bouwsector anders dan de arbeidsomstandigheden binnen de offshore. Ook verschillen de arbeidsomstandigheden tussen bedrijven in dezelfde sector. Zo kan het ene industriële productiebedrijf te maken hebben met gevaarlijke stoffen terwijl het andere productiebedrijf dat niet heeft en misschien wel met voedingsmiddelen werkt waar ook weer specifieke eisen aan worden gesteld. Omdat arbeidsomstandigheden tussen bedrijven verschillen is het wel van belang dat men op een effectieve manier de veiligheid en gezondheid van de werknemers beschermd.

Wat is het doel van de Arbowet?
Elke wet heeft een bepaald doel of streven zo ook de Arbowet. De volgende omschrijving van het doel van de Arbowet zou kunnen volstaan:

De Arbowet is een wet waarmee de overheid samen met de werkgevers en werknemers tracht een zo veilig en gezond mogelijke omstandigheden te creëren waarbinnen de arbeid wordt verricht.

De bovengenoemde omschrijving van het doel van de Arbowet is afkomstig van Pieter Geertsma de schrijver van technischwerken.nl. Er zijn echter verschillende doelstellingen en omschrijvingen te vinden met betrekking tot de Arbowet. Belangrijk aspect van de hiervoor genoemde omschrijving van de doelstelling van de Arbowet is dat benadrukt is de overheid daadwerkelijk de veiligheid van werknemers wil bevorderen samen met de werkgevers én de werknemers.

De verantwoordelijkheid voor de veiligheid op de werkvloer ligt volgens deze definitie vooral bij de werkgevers en deze moeten daarvoor ook hun eigen risico’s inventariseren en een plan van aanpak opstellen over de wijze waarop ze deze risico’s op de werkplek willen aanpakken. Dit dwingt bedrijven om een actieve houding aan te nemen en voor oplossingen te zorgen. De overheid controleert op het naleven van de Arbowet. Daarvoor heeft de overheid een inspectie die specifiek controleert op de arbeidsomstandigheden. Dit is de arbeidsinspectie.

Ontstaan Arbowet

De Arbowet is een wet die duidelijke richtlijnen en regels biedt die er voor moeten zorgen dat de werkplek zo veilig mogelijk wordt voor werknemers. In feite is de Arbowet gericht op het bevorderen en beschermen van de gezondheid en veiligheid van de werknemers. Werknemers en uitzendkrachten moeten op een verantwoorde wijze veilig hun arbeid kunnen verrichten. De Arbowet biedt verschillende verplichtingen aan werkgevers zo moeten werkgevers een arbeidsomstandighedenbeleid invoeren. Het arbeidsomstandighedenbeleid is een beleidsmatige aanpak waarmee men ziekteverzuim kan terugdringen. De Arbowet is tegenwoordig niet meer weg te denken als men het heeft over veiligheid op de werkvloer. De wet bestaat al decennia lang. Hieronder is een korte beschrijving genoteerd over de situatie voor de Arbowet.

Veiligheidswet van 1895
Eeuwen geleden werden veel productieprocessen nog door spierkracht en eenvoudige werktuigen uitgevoerd. Door de ontwikkeling van de stoommachine en het gebruik van elektriciteit kon men echter steeds meer werkzaamheden door machines uitvoeren. Ook de verbrandingsmotoren zorgden er voor dat steeds meer processen gemechaniseerd konden worden. Dat bracht natuurlijk extra veiligheidsrisico’s met zich mee. Op bouwplaatsen werd gebruik gemaakt van mechanische hefmachines en in fabrieken werden grote machines geplaatst met transportbanden. De veiligheid van werknemers moest echter wel beschermd worden tegen de vernietigende werking van mechanische krachten. Daarom moesten werkplekken veilig worden gemaakt. Daarvoor was wetgeving nodig.

De eerste Veiligheidswet ter bescherming van volwassen mannen werd van kracht in 1895. Deze Veiligheidswet was alleen van toepassing voor werkplaatsen en fabrieken. De Veiligheidswet was dus niet van toepassing in de landbouwsector en ook niet in de huisnijverheid. De Veiligheidswet was een raamwet en dat zorgde er voor dat de bepalingen voor de uitvoering hoofdzakelijk doormiddel van de Algemene Maatregelen van Bestuur gegeven konden worden. Het parlement hoefde de bepalingen voor de uitvoering van de Veiligheidswet dus niet bij iedere technologische ontwikkeling te herzien.

Veiligheidswet 1934
De hiervoor genoemde Veiligheidswet van 1895 was gericht op de veiligheid van fabrieken en werkplaatsen. Dat zorgde er voor dat de wet niet een heel breed bereik had binnen het bedrijfsleven. Er werd in 1934 een nieuwe Veiligheidswet ingevoerd. Deze Veiligheidswet van 1934 had een veel breder bereik omdat deze wet gold voor zowel de werkplaatsen, fabrieken als voor agrarische bedrijven. Ook was de Veiligheidswet van 1934 van toepassing op het werken met gevaarlijke stoffen en elektriciteit.

Arbeidsomstandighedenwet of Arbowet
Vanaf 1974 kregen kreeg Nederland te maken met de eerste Europese richtlijnen die er voor moesten zorgen dat het aantal ongelukken op de werkvloer zou afnemen. Er werd in Nederland een nieuwe wet ontwikkeld om de Europese richtlijnen te implementeren maar ook de huidige Nederlandse wetgeving te optimaliseren. Dit was de Arbeidsomstandighedenwet die in 1980 tot stand is gekomen. Deze wet werd vanaf 1983 in verschillende stappen ingevoerd in Nederland. De Arbeidsomstandighedenwet verving de Veiligheidswet 1934. De Arbeidsomstandighedenwet wordt ook wel Arbowet genoemd.

Bedrijven kregen door de invoering van de Arbowet meer verantwoordelijkheid en kregen bovendien meer verplichtingen om de veiligheid van hun werknemers te waarborgen. Bedrijven moeten de risico’s op de werkvloer inventariseren en moeten doormiddel van een plan van aanpak aangeven hoe ze ongelukken op de werkvloer willen voorkomen door de risico’s effectief aan te pakken. Dit zorgde er voor dat bedrijven dikwijls een complete andere benadering moesten toepassen op het gebied van veiligheid. Bedrijven moesten namelijk veiligheid niet alleen fysiek waarborgen maar ook administratief, beleidsmatig en planmatig. Dat zorgde voor veel problemen met name bij kleine bedrijven. Gelukkig werden kleine ondernemingen aan het begin van de invoering van de Arbowet ondersteund door de inspecteurs. Deze inspecteurs hielpen de kleine ondernemingen hun bedrijfsrisico’s te inventariseren en een plan van aanpak opstellen.

Herziening Arbowet in 1994
De samenleving verandert evenals de technologie. Daarnaast is Nederland ook steeds meer een onderdeel geworden van een wereldeconomie. Al deze ontwikkelingen zorgen er voor dat wetten veranderen en regelmatig geoptimaliseerd moeten worden om in de praktijk hanteerbaar te blijven. Vanaf 1 januari 1994 is de Arbowet bijvoorbeeld weer ingrijpend gewijzigd. Zo moesten bedrijven verlicht aangesloten zijn bij een arbodienst. Ook zijn bedrijven vanaf 1994 verplicht om een risico-inventarisatie te hanteren. Verder werd de Arbowet in 1994 aangepast op het gebied van de Europese wetgeving zodat de nieuwe Arbowet vanaf 1994 voldeed aan de Europese richtlijn 89/391EEG.

Wijzigingen Arbowet na 1994
De aanpassingen en wijzigingen van de Arbowet zijn niet gestopt na 1994. Zo is werd er in maart 1996 nog een nota opgesteld met de veelzeggende benaming: “Heroriëntatie arbobeleid en Arbowet”. Doormiddel van deze nota heeft de regering van Nederland meer verantwoordelijkheid neergelegd bij werkgevers en werknemers op het gebied van arbobeleid en verzuimbeleid. De administratieve verplichtingen werden beperkt en te gedetailleerde wet- en regelgeving wet geschrapt. Verder werd het handhavingsbeleid van de Arbeidsinspectie aangepast deze inspectie ging zich meer richten op ernstige risico’s en het aanpakken van bedrijven die de regels niet willen naleven. Verder werd een bestuurlijke boete ingevoerd voor bedrijven die zich niet aan de wetgeving houden.

In 1998 werd de Arbowet op basis van deze aanpassingen grond gewijzigd. Op 1 november 1999 trad de nieuwe Arbowet in werking. Vanaf dat moment werden nog regelmatig nieuwe wijzigingen doorgevoerd. Deze wijzingen hebben allemaal tot doen de toepassing en de handhaving van de Arbowet te bevorderen. Daarnaast blijkt ook dat de overheid steeds meer verantwoordelijkheid wil neerleggen bij bedrijven en werknemers als het gaat om het bevorderen en waarborgen van de veiligheid en gezondheid van werknemers op de werkplek.

Wat is het verband tussen de arbobeleidscyclus en het Arbobeleid?

Bedrijven zijn volgens de Arbowet verplicht om een Arbobeleid om te stellen en in hun organisatie door te voeren. Een Arbobeleid is gericht op het beschermen van de gezondheid van werknemers en het bevorderen van de veiligheid op de werkvloer. Een Arbobeleid dat goed is opgesteld en goed wordt uitgevoerd heeft een gunstig effect of de bedrijfsvoering en het reduceren van het ziekteverzuim. De veiligheidsrisicos’en gezondheidsrisico’s worden zoveel mogelijk beperkt en de arbeidsomstandigheden geoptimaliseerd. Daarnaast kan een goed arbobeleid ook een gunstig effect hebben op het bevorderen van de re-integratie van werknemers na ziekteverzuim.

Hoe komt een Arbobeleid tot stand?
De overheid biedt doormiddel van de Arbowet verschillende doelvoorschriften aan bedrijven. Deze doelvoorschriften verwerkt het bedrijf in het Arbobeleid. Het arbobeleid van een organisatie komt tot stand door overleg tussen de werkgevers en werknemers of afgevaardigden daarvan. Tijdens dit overleg worden afspraken geformuleerd over de manier waarop de doelen en doelvoorschriften in het bedrijf kunnen worden geïmplementeerd zodat werknemers veilig en gezond kunnen werken.

Het bedrijf is verplicht om werknemers veilig te laten werken en de gezondheid van de werknemers te beschermen. Een bedrijf moet onder andere aan de Arbeidsinspectie kunnen aantonen dat werknemers goed op de hoogte zijn van de veiligheidsaspecten. Een werkgever kan er voor kiezen om werknemers cursussen te laten volgen die verband houden met veilig werken zoals VCA en NEN 3140. De werknemers dienen net als de werkgever het Arbobeleid uit te voeren en zo veilig mogelijk te werken.

Arbobeleidscyclus
Het Arbobeleid van een organisatie bestaat uit een aantal elementen. Deze elementen staan in een bepaalde beleidscyclus centraal. Deze beleidscyclus wordt ook wel arbobeleidscyclus genoemd en  is opgebouwd uit de volgende vijf onderdelen:

  • Willen. Het gaat hierbij om de intentie om met het arbobeleid aan de slag te gaan en duidelijk de doelen vast te stellen die bereikt moeten worden.
  • Weten. In dit onderdeel worden de risico’s vastgesteld. Hierbij komt onder andere de risico-inventarisatie aan de orde.
  • Wegen. Er wordt beoordeeld welke risico’s het eerste worden aangepakt. Hierbij worden duidelijk prioriteiten vastgesteld en een Plan van Aanpak gemaakt.
  • Werken. Het Plan van Aanpak en de bijbehorende actiepunten worden uitgevoerd.
  • Waken. Bij het laatste onderdeel worden de resultaten van de aanpak beoordeeld en in de gaten gehouden. Indien nodig worden doestellingen aangepast en bijgewerkt zodat het arbobeleid optimaler gaat functioneren.

De bovengenoemde stappen van de Arbobeleidscyclus zijn cyclische stappen. Dit houdt in dat deze stappen met regelmaat terugkeren.  Wanneer weer nieuwe risico’s worden vastgesteld beginnen de stappen of een deel van de stappen weer opnieuw.

Arbozorgsysteem
Het Arbobeleid van een organisatie moet goed worden geborgd. Dit kan een bedrijf onder andere doen door het Arbobeleid vast te leggen in een arbozorgsysteem. Er zijn verschillende arbozorgsystemen. Een bekend model dat veel wordt gebruikt is de OHSAS 18001. Doormiddel van een audit kan men met een bepaalde regelmaat toetsen of het arbozorgsysteem nog effectief is. Een audit kan een bedrijf intern doen maar ook extern. Een combinatie van die twee wordt ook vaak gedaan. Hierbij voert het bedrijf zelf een interne audit uit in een bepaalde periode en wordt een externe partij ingehuurd om een externe audit in het bedrijf uit te voeren. Een externe audit is meestal objectiever dan een interne audit.

Wat is de Arbeidsomstandighedenwet of Arbowet?

De Arbeidsomstandighedenwet wordt ook wel afgekort met Arbowet. Deze Nederlandse wet bevat algemene bepalingen en richtlijnen voor werkgevers en werknemers met betrekking tot het beschermen en bevorderen van een gezond en veilig werkklimaat. Het doel van de Arbowet is het voorkomen van ziekten, ongevallen en fysieke of mentale schade ten gevolge van werk.

De vier delen van Arbowetgeving
De Arbeidsomstandighedenwet is een wet waarin geen concrete regels staan genoteerd. In plaats daarvan zijn in deze Arbowet algemene bepalingen opgenomen en worden richtlijnen aan bedrijven gegeven voor het  arbeidsomstandighedenbeleid. De Arbowetgeving kan worden onderverdeeld in vier delen. Deze delen zijn als volgt:

  • de Arbeidsomstandighedenwet
  • het Arbeidsomstandighedenbesluit, ook wel het Arbobesluit.
  • de Arbeidsomstandighedenregeling, ook wel de Arboregeling.
  • de Beleidsregels arbeidsomstandighedenwetgeving. Dit worden ook wel de Arbobeleidsregels genoemd.

Arbowet en arbobeleid
De Arbowet kan worden beschouwd als een kaderwet met algemene bepalingen over de inhoud en vormgeving van het arbobeleid van een onderneming. Een onderneming of werkgever is verplicht om een Arbobeleid te maken op basis van de kaders die worden geboden door de Arbowet. Een ondernemer of werkgever heeft een bepaalde mate van vrijheid om deze kaders aan te passen aan de eigen bedrijfsvoering en procedures.

De kaders van de Arbowet worden geboden door zogenoemde doelvoorschriften. Een doelvoorschrift verschaft een duidelijke richtlijn voor een werkgever met betrekking tot de bescherming van de werknemers. Deze doelvoorschriften kunnen met verschillende factoren te maken hebben zoals valbeveiliging als men op hoogte werkt of gehoorbescherming als het geluid in de omgeving van de werknemer boven de 85 decibel komt. Op basis van de doelvoorschriften maakt de werkgever een arbobeleid dat toegespitst is op de organisatie en omgeving waarin de werknemers werken.

Is een arbobeleid verplicht?
Een arbobeleid moet door werkgevers worden opgesteld. Dit is een verplichting vanuit de wet. In het arbobeleid zijn verschillende onderdelen opgenomen zoals het een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E), bedrijfshulpverlening, preventie en periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO). Het arbobeleid wordt door de werkgever opgesteld en de werkgever voert dit beleid uit. Uiteraard dienen de werknemers zich wel aan de richtlijnen uit het arbobeleid van het bedrijf te houden. De werknemers doen dit uiteindelijk voor hun eigen gezondheid en welzijn. Een goed arbobeleid is niet alleen belangrijk voor de werknemers. Een bedrijf is ook gebaad bij lage ongevallencijfers en een gezond personeel dat fit genoeg is en goed in staat is om de werkzaamheden van het bedrijf uit te voeren.