Moet gereedschap gekeurd worden?

Gereedschap behoort tot de arbeidsmiddelen van de werknemer. Door het gebruiken van gereedschap zal het gereedschap slijten en daarnaast zal door intensief gebruik of verkeerd gebruik van gereedschap de kans op defecten toenemen. De veiligheidstechnische staat van bepaalde gereedschap kan door gebruik achteruit gaan. Bij gereedschappen waarbij dit aan de orde is zal men regelmatig een keuring moeten uitvoeren. Deze keuring moet over het algemeen één maal per jaar plaatsvinden. De keuring van gereedschap moet door een erkende instantie worden uitgevoerd.

Eventueel kan de keuring van gereedschap ook door een medewerker van hetzelfde bedrijf worden gedaan maar dan zal deze medewerker ook over de juist papieren moeten beschikken en voldoende ervaring moeten hebben. Een arbeidsmiddel dat gekeurd is moet voorzien zijn van een sticker of andere aanduiding zodat de gebruiker van het arbeidsmiddel kan zien wanneer het gereedschap gekeurd is en wat het resultaat is van de keuring (goedgekeurd of afgekeurd).

CE markering en goedkeuringsteken
Voor machines die in Europa worden geproduceerd en gebruikt is de machinerichtlijn (2006/42/EG) van toepassing. Deze Europese richtlijn schrijft voor aan welke veiligheidscriteria de machine-industrie moet voldoen. Goedgekeurde machines worden voorzien van een CE-markering. Deze markering maakt duidelijk dat de machine of het arbeidsmiddel conform Europese richtlijnen is geproduceerd.

Door het gebruiken van de machines en overige arbeidsmiddelen kan de werking verminderen en kan ook de veiligheid van de machine achteruit gaan. In dat geval kan een arbeidsmiddel wel een CE-markering hebben maar is het arbeidsmiddel feitelijk niet meer veilig. Daarom moeten arbeidsmiddelen gekeurd worden en na afloop van de keuring worden voorzien van een duidelijke sticker. Over het algemeen worden twee soorten stickers gehanteerd: een sticker met afgekeurd en een sticker met een datum waarop het gereedschap is goedgekeurd.

Van de keuring van de arbeidsmiddelen moeten schriftelijke bewijstukken worden opgesteld. Deze bewijsstukken moeten op de werkplek aanwezig zijn.

Europese Richtlijn Arbeidsmiddelen
De regels omtrent de veiligheid en gezondheid van werknemers is in Nederland onder andere in het Arbobesluit vastgelegd. Vanuit Europa zijn er echter ook richtlijnen vastgelegd omtrent de veiligheid van arbeidsmiddelen. Deze kan men onder andere vinden in de Europese Richtlijn Arbeidsmiddelen. Hierin staat onder andere dat een werkgever er voor moet zorgen dat het gebruik van een arbeidsmiddel geen gevaar mag opleveren voor de gezondheid en veiligheid van de werknemer.

Wie is verantwoordelijk voor de veiligheid van arbeidsmiddelen?
De werkgever die werknemers in dienst heeft en arbeidsmiddelen aan hen verstrekt is verantwoordelijk voor de technische veiligheid van de arbeidsmiddelen. Ook de huurder of lener van gereedschap is verantwoordelijk voor de veiligheid van het arbeidsmiddel. Uitzendbureaus met technisch personeel dienen zich ook te houden aan de richtlijnen met betrekking tot de veiligheid van arbeidsmiddelen. Uitzendbureaus die arbeidsmiddelen verstrekken zullen daarom ook regelmatig het gereedschap van de technische uitzendkrachten moeten laten keuren. Elektrisch gereedschap moet bijvoorbeeld voldoen aan de richtlijnen uit de NEN 3140.

Zeven risicoklassen
Arbeidsmiddelen zijn er in verschillende soorten. Handgereedschappen, elektrische gereedschappen, machines, apparaten en installaties behoren allemaal tot de arbeidsmiddelen. Bepaalde arbeidsmiddelen leveren meer arbeidsrisico’s dan andere arbeidsmiddelen. Daarom worden arbeidsmiddelen in verschillende risicoklassen ingedeeld. In totaal zijn er zeven risicoklassen. Arbeidsmiddelen die in een lage risicoklasse worden ingedeeld brengen minder arbeidsrisico’s met zich mee. Arbeidsmiddelen met een hoger arbeidsrisico worden in een hogere risicoklasse ingedeeld.

Mag een werkgever zijn eigen gereedschappen keuren?
Arbeidsmiddelen worden in zeven risicoklassen ingedeeld. Het gaat te ver om in deze tekst een opsomming te geven van alle arbeidsmiddelen en de klassen waartoe deze behoren. Hoe hoger de risicoklasse van het arbeidsmiddel hoe zwaarder de eisen zijn die aan de keurmeesters worden gesteld. Tot categorie 4 tot 6 behoren bijvoorbeeld bepaalde hijsmachines en hefmachines. De arbeidsmiddelen die in de drie hoogste risicoklassen (categorie 5, 6 en 7) zijn ingedeeld worden gekeurd door onafhankelijke deskundigen. Arbeidsmiddelen in lagere risicoklassen mogen echter wel door werknemers van het desbetreffende bedrijf zelf worden gekeurd mits ze daarvoor een gedegen opleiding hebben gevolgd.

Waarom is dagelijks onderhoud van gereedschap belangrijk?

Gereedschap behoort net als machines, apparaten en installaties tot de arbeidsmiddelen die door een werknemer kunnen worden gebruikt bij de uitvoering van de werkzaamheden. De werkgever is volgens het Arbobesluit verplicht om de werkplek van de werknemers zo veilig mogelijk te maken. Hierdoor wordt de gezondheid en veiligheid van de werknemer zoveel mogelijk beschermd. Gereedschappen behoren tot de arbeidsmiddelen die regelmatig worden gebruikt door de werknemers van technische bedrijven. Er wordt bij gereedschap meestal onderscheid gemaakt tussen handgereedschappen en elektrische gereedschappen. Gereedschappen moeten goed onderhouden worden.

Gebruik het juiste gereedschap
Gereedschap is voor het uitvoeren van veel werkzaamheden van groot belang. Denk maar eens aan de schroevendraaiers die op de werkvloer worden gebruikt. Er zijn verschillende soorten schroevendraaiers, bijvoorbeeld platkop en kruiskop, met een schroevendraaier die niet past op de kop van de schroef kan men moeilijk werken. Daarom moet altijd het juiste gereedschap worden gebruikt door de werknemer. Als men dat niet doet kan zowel het gereedschap als het materiaal worden beschadigd. Daarnaast kan ook de veiligheid en gezondheid van de werknemer in het geding komen als men niet het juiste gereedschap gebruikt gedurende de werkzaamheden. Een verkeerde schroevendraaier kan bijvoorbeeld uitschieten en een verkeerde boor kan tijdens het boren afbreken en schade en letsel veroorzaken.

Waarom is goed onderhoud van gereedschap belangrijk?
Ook het onderhoud van gereedschap is van groot belang. In eerste instantie kan veel onderhoud aan gereedschap worden voorkomen als de werknemer het gereedschap op de juiste manier gebruikt. Daarnaast dient een werknemer er voor te zorgen dat gereedschap zorgvuldig wordt opgeborgen. Veel elektrisch gereedschap moet echter ook regelmatig van nieuwe smeerolie worden voorzien zodat de draaiende delen van het gereedschap goed blijven functioneren en de wrijving wordt vermindert.

Goed onderhoud van gereedschap is belangrijk voor de levensduur van het gereedschap. Als er bijvoorbeeld veel wrijving optreed bij de draaiende delen van het gereedschap zal het gereedschap sneller slijten of zelfs vastlopen. Daarnaast wordt het werk voor de werknemer ook zwaarder als het gereedschap in een ondeugdelijke staat van onderhoud is. De werknemer hanteert gereedschap juist om de werkzaamheden te vereenvoudigen en te verlichten. Als het gereedschap niet goed onderhouden is zal de werknemer in de praktijk vaak proberen het gebrek met eigen fysieke middelen te compenseren. Dit zorgt er voor dat het werk zwaarder en gevaarlijker kan worden.

Werknemers moeten zelf gereedschap leren onderhouden
Werknemers die gereedschap op de werkvloer hanteren moeten zelf leren hoe ze het gereedschap moeten onderhouden. Bij verschillende bedrijven in de techniek is het personeel verantwoordelijk voor hun eigen gereedschap. Op de bouw hebben elektromonteurs en installatiemonteurs vaak een eigen gereedschapskoffer met de naam van de werknemer er op. Deze monteurs weten vaak precies hoe ze hun handgereedschap moeten onderhouden. Ook het eenvoudige onderhoud aan elektrisch gereedschap kunnen werknemers vaak goed uitvoeren. Het keuren van gereedschap wordt meestal door een expert gedaan van een externe keuringsinstantie. Sommige bedrijven hebben hiervoor ook zelf specialisten in dienst. Afkeur van gereedschap kan echter worden voorkomen als werknemers zelf het gereedschap goed hebben behandelt en goed hebben onderhouden. Een werkgever kan indien nodig aan werknemers trainingen verstrekken met betrekking tot het onderhouden en gebruiken van bepaalde gereedschappen. Deze trainingen kunnen de veiligheid op de werkvloer vergroten en bevorderen daarnaast de levensduur van het gereedschap voor een bedrijf. Op den duur kan een training met betrekking tot omgaan met gereedschap voor een bedrijf een kostenbesparing opleveren.

Wat zijn arbeidsmiddelen en wie is hiervoor verantwoordelijk?

Arbeidsmiddelen is een verzamelnaam voor alle gereedschappen, apparaten, machines en installaties die op de arbeidsplaats worden gebruikt door werknemers bij het verrichten van werkzaamheden. Arbeidsmiddelen hebben tot doel het werk van de werknemer te vereenvoudigen, te verlichten, te versnellen of de kwaliteit daarvan te verhogen. Verder kunnen arbeidsmiddelen zoals klimmaterialen ook de veiligheid van de werknemer op de werkplek bevorderen. Hijsmiddelen en transportmiddelen worden gebruikt om het werk van de werknemer te verlichten. Handgereedschappen zorgen er voor dat een werknemer technische werkzaamheden nauwkeuriger en sneller kan uitvoeren. Machines en elektrische gereedschappen bevorderen de snelheid en de accuratesse van de werkzaamheden van de werknemer.

Zorgvuldig omgaan met arbeidsmiddelen
Alle arbeidsmiddelen dragen op een bepaalde manier bij aan het verlagen van de belasting van het lichaam van de werknemer die de arbeidsmiddelen gebruikt. Uiteraard dient de werknemer het desbetreffende arbeidsmiddel zorgvuldig te gebruiken en goed te onderhouden. Sommige arbeidsmiddelen moeten regelmatig gekeurd worden zodat de werknemer er zeker van kan zijn dat het arbeidsmiddel veilig gebruikt kan worden. De werkgever is verplicht om voor deugdelijke arbeidsmiddelen te zorgen die veilig kunnen worden gebruikt door werknemers. De gezondheid en veiligheid van de werknemer mogen niet in gevaar komen.

Arbeidsmiddelen onderhouden en keuren
Het Arbobesluit is een belangrijk document voor werkgevers en werknemers. Hierin staan onder andere richtlijnen met betrekking tot de inrichting van de werkplek. De doelstelling van het Arbobesluit in de veiligheid en gezondheid van de werknemers in Nederland te beschermen. Ook arbeidsmiddelen horen bij de werkplek van de werknemers. Het Arbobesluit besteed aandacht aan arbeidsmiddelen en benoemt dat alle machines, apparaten, gereedschappen en installaties die op de werkplek worden gebruikt door de werknemer of in de nabijheid van de werknemer geen gevaar mogen opleveren voor de werknemers en overige aanwezigen op de werkvloer. Werknemers die over voldoende kennis van de arbeidsmiddelen beschikken kunnen zelf verantwoordelijk worden gesteld voor het onderhoud van de arbeidsmiddelen. Echter, de daadwerkelijke keuring van de arbeidsmiddelen moet door een erkende instantie worden gedaan. Het is echter ook mogelijk dat eigen werknemers worden ingezet voor het keuren van arbeidsmiddelen. Hiervoor dient de desbetreffende werknemer over de juiste papieren te beschikken.

Behoren houten klompen ook tot veiligheidsschoenen?

Houten klompen worden door sommige technische medewerkers als veiligheidsschoeisel gedragen. Op de bouw en in verschillende technische bedrijven kan hierover discussie ontstaan. Werknemers die graag op houten klompen lopen doen dat om duidelijke redenen. Houten klompen zijn gemaakt van natuurlijk materiaal (hout) en dat bevordert het draagcomfort. Het dragen van klompen is tegen transpiratie van de voeten (zweetvoeten) omdat hout ventileert . Houten klompen zijn relatief goedkoop in aanschaf en daarnaast kan de drager ze makkelijk aan en uit doen. Hout isoleert waardoor klompen warm zijn in de winter en relatief koel in de zomer.

Houten klompen zijn bovendien duurzaam en milieuvriendelijk omdat ze biologisch afbreekbaar zijn. Ondanks deze voordelen worden klompen in de praktijk nauwelijks gedragen op de werkvloer. Verschillende bedrijven en leidinggevenden bewerken (vaak ten onrechte) dat houten klompen geen veilig schoeisel zijn voor werknemers. Dit zorgde er een aantal jaren geleden voor dat veel klompenmakers minder houten klompen verkochten. De klompenmakers waren verontwaardigd over deze gang van zaken en lieten onderzoek doen naar de veiligheid van klompen.

Onderzoek naar de veiligheid van klompen
Klompenmakers zijn enthousiast over hun product. Ze willen graag dat zoveel mogelijk mensen klompen gaan dragen maar de veiligheid op de werkvloer moet daardoor niet in het geding komen. Om die reden zijn een aantal klompenmakers in Nederland op onderzoek gegaan naar de veiligheid van houten klompen. Een klompenfabriek deed een test met een klomp door er een steen van 50 kilo op te laten vallen. Na de eerste keer dat de steen er op werd laten vallen ontstond er slechts een klein scheurtje in de houten klomp. De tweede keer dat dezelfde steen werd laten vallen brak er een klein stukje hout van de klomp. Door dit eenvoudige onderzoek werd aangetoond dat de voeten van iemand die klompen draagt goed worden beschermd tegen zware vallende objecten. In 1997 werden klompen erkend als veiligheidsschoeisel. Verschillende klompenmakers konden later ook het CE keurmerk voor hun klompen verkrijgen.

Zijn houten klompen veilig op de werkvloer?
Uiteindelijk draait het natuurlijk om de vraag of houten klompen veilig zijn op de werkvloer. Dat is echter van een aantal factoren afhankelijk. Klompen zijn veilig in een omgeving waarop stenen of kleine metalen objecten op de voet kunnen vallen. Hout geleid ook geen elektriciteit en is daardoor ook veilig als iemand met elektrische bedrading werkt. Echter bij vochtig weer kunnen klompen wel glad worden en bovendien sneller slijten als men over betonnen vloeren heen loopt. Ook in de winter als het vriest zijn klompen gevaarlijk glad. Of houtenklompen op een werkvloer als veiligheidsschoenen gedragen mogen worden is afhankelijk van de werkgever of opdrachtgever in de werkomgeving. Veiligheidsfunctionarissen en de arbeidsinspectie kunnen ook richtlijnen geven voor veiligheidsschoeisel. Als een werknemer graag houten klompen wil dragen op de werkvloer zal hij of zij bij deze bevoegde personen navraag moeten doen alvorens hij of zij de klompen daadwerkelijk als werkschoenen gaat dragen.

Welke soorten gehoorbeschermers kunnen door werknemers worden gebruikt?

De veiligheid en de gezondheid van werknemers wordt in Nederland zoveel mogelijk beschermd. De Arbowet ziet er op toe dat een werkgever er alles aan doet om de werknemer tegen letsel te beschermen. Het gaat hierbij om zowel fysiek letsel als lichamelijk letsel. Gehoorbeschadiging is een vorm van lichamelijk letsel. Het beschadigen van gehoor in de vorm van lawaaislechthorendheid kan gebeuren bij geluiden rond 80 dB(A). Een werkgever is verplicht aan werknemers gehoorbescherming te verstrekken als de werknemers in een omgeving werken met geluiden van 80 dB(A). Uiteraard dient gehoorbescherming ook beschikbaar te worden gesteld bij geluiden boven de 80 dB(A). Een werknemer is pas verplicht om gehoorbescherming te dragen als het geluidsniveau gemiddeld hoger is dan 85 dB(A).

Gehoorbescherming en arbeidshygiënische strategie
Elk bedrijf dat personeel in dienst heeft is verplicht om een risico-inventarisatie & -evaluatie (RI&E) te houden. Hierbij wordt nagegaan aan welke (gezondheid)risico’s de werknemers tijdens het uitoefenen van het werk worden blootgesteld. Als werknemers bijvoorbeeld regelmatig moeten werken in een omgeving met harde geluiden moet worden nagegaan of dit noodzakelijk is of dat men machines kan vervangen voor stillere machines. De oorzaken van gehoorbeschadiging dienen zoveel mogelijk bij de bron te worden aangepakt. Dit valt onder de arbeidshygiënische strategie. De kern is het voorkomen van harde geluiden zodat werknemers daar niet aan blootgesteld kunnen worden. Ook de ondernemingsraad van het bedrijf moet beoordelen of er mogelijkheden zijn om het geluid bij de bron te bestrijden. Als het geluid niet gereduceerd kan worden tot onder de 80 dB (A) zal een bedrijf gehoorbescherming beschikbaar moeten stellen aan de werknemers. Een bedrijf zal echter ook in de toekomst regelmatig de risico-inventarisatie & -evaluatie moeten herzien omdat er steeds meer nieuwe voorzieningen en machines worden ontwikkelt waarmee het geluidsniveau op de werkvloer kan worden verlaagd.

Welke soorten gehoorbeschermers zijn er?
Er worden verschillende soorten gehoorbescherming gefabriceerd door verschillende fabrieken en andere bedrijven. Gehoorbeschermers kunnen op verschillende manieren worden ingedeeld. De volgende indeling kan worden gehanteerd.

  • Oorkleppen of gehoorkappen zijn varianten van gehoorbescherming die duidelijk zichtbaar zijn op de werkvloer. Gehoorkappen bestaan uit twee kleppen die aan elkaar verbonden zijn doormiddel van een kunststof of metalen beugel. De gehoorkap wordt als een koptelefoon gedragen. De gehoorkap moet goed dicht tegen het oor worden gedragen. In de gehoorkap zit kunststofmateriaal dat geluid isoleert. Naast het isoleren van geluid is het materiaal ook isolerend voor temperatuur. De gehoorkappen kunnen door deze isolerende werking voor verhitting van de oren zorgen. De demping die gehoorkappen bieden is ongeveer 30 dB(A). Dan moeten de gehoorkappen echter wel goed sluiten rondom de oren.
  • Oorpluggen, oordoppen of stopjes worden door veel bedrijven aangeboden als gehoorbescherming. Deze gehoorbescherming is over het algemeen goedkoop en niet heel duurzaam. Op den duur worden oordopjes vies of beschadigen ze waardoor ze niet goed meer passen in het hoorkanaal. Oordopjes die door vuil onhygiënisch zijn geworden kunnen daarnaast voor gezondheidsklachten zorgen als ze nog steeds worden gebruikt. Het grote probleem met oordopjes is dat ze niet altijd goed worden ingebracht in het hoorkanaal. Als er ruimte aanwezig is tussen het oordopje en de opening in het hoorkanaal is de beschermende werking van het oordopje minimaal.
  • Otoplastieken zijn oordoppen die op maat worden gemaakt. Als deze oordoppen goed zijn aangemeten kan de bescherming oplopen tot 30 dB(A). Daarmee bieden ze evenveel demping als de eerder genoemde gehoorkappen. Het draagcomfort van otoplastieken is echter veel groter. De otoplastieken kunnen daarnaast worden afgestemd op de geluidsdemping die noodzakelijk wordt geacht op de werkplek. Hierdoor kunnen de otoplastieken precies voldoende geluid dempen en niet te veel. Otoplastieken moeten per persoon worden aangemeten en zijn daardoor wel kostbaar in aanschaf. Daarnaast zijn deze gehoorbeschermers ook niet onderling uit te wisselen. Dit is wel het geval bij gehoorkappen. De oren van mensen kunnen veranderen of vervormen daarom kunnen otoplastieken op den duur niet meer passen. Otoplastieken dienen daarnaast jaarlijks gecontroleerd te worden op de dempende eigenschappen. Daarbij wordt eveneens gecontroleerd of er geen ‘lekkage’ optreed. Hiermee wordt bedoelt dat er geen ruimten aanwezig zijn waardoor geluid door de otoplastieken of om de otoplastieken heen het hoorkanaal kan binnen dringen.

Wanneer moet een werknemer verplicht gehoorbescherming dragen?

Een werkgever is volgens de Arbowet verplicht om de veiligheid en gezondheid van de werknemer zo goed als mogelijk te waarborgen. Bij het waarborgen van de gezondheid bedoelt men het bieden van voorzieningen en persoonlijke beschermingsmiddelen waardoor fysiek en mentaal letsel kan worden voorkomen of zoveel mogelijk kan worden beperkt. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan werkschoenen en werkkleding. Naast deze persoonlijke beschermingsmiddelen behoort gehoorbescherming echter ook tot de veiligheidsuitrusting van een werknemer. Echter, niet elke werknemer werkt in een ruimte met veel lawaai. De Arbowet geeft in Nederland duidelijke voorschriften over het verstrekken en gebruiken van gehoorbescherming. Hieronder zijn de richtlijnen van de Arbowet weergegeven over het dragen en beschikbaar stellen van gehoorbescherming.

Wanneer moet de werkgever gehoorbescherming aanbieden?
Bij geluiden rond de 80 dB(A) begint het gevaar voor lawaaislechthorendheid bij mensen. Daarom zijn werkgevers volgens de Arbowet verplicht om aan werknemers die werken in een omgeving met geluiden rond en boven de  80 dB(A) gehoorbescherming te bieden. Daarnaast moet ook de noodzaak van dit volume op de werkplek worden opgenomen in de risico-inventarisatie & -evaluatie (RI&E). De risico-inventarisatie & -evaluatie moet verplicht door bedrijven met personeel in dienst worden uitgevoerd.

Hierbij wordt doormiddel van een onderzoek nagegaan welke aspecten van het werk gevaar voor of schade kunnen veroorzaken voor de gezondheid en veiligheid van de werknemers. Een werkgever moet kunnen aantonen dat het geluid op de werkvloer noodzakelijk is voor het bedrijfsproces en niet kan worden beperkt door bepaalde voorzieningen. De werkgever is verplicht om maatregelen te treffen als het geluid wel kan worden beperkt. De werknemer is bij geluid rond de 80 dB(A) nog niet volgens de wet verplicht om gehoorbescherming te dragen.

Maximaal 4 uur zonder gehoorbescherming bij 83 dB(A)
Werknemers die werken of aanwezig zijn in een omgeving met een geluidsvolume van 83 dB(A) mogen maximaal vier uur zonder gehoorbescherming met dit geluidsvolume in contact komen. Er mag daarbij geen onacceptabel grote kans op gehoorschade op gehoorschade zijn. Werknemers die vier uur in contact zijn geweest met een geluidsniveau van 83 dB(A) mogen in de overige vier uren niet in contact komen met een hoog geluidsniveau. Uiteraard dient voor de werknemer die in een omgeving werkt met een geluidsniveau van 83 dB(A) gehoorbescherming aanwezig te zijn. De werknemer doet er verstandig aan om deze gehoorbescherming te gebruiken maar is het officieel nog niet verplicht.

Wanneer moet een werknemer verplicht gehoorbescherming dragen?
Een werkgever is verplicht om gehoorbescherming te bieden bij geluiden op de werkvloer rond de 80 dB(A). Een werknemer is echter pas verplicht om gehoorbescherming te dragen als de dagdosis van het geluid gemiddeld hoger is dan 85 dB(A). Er zijn verschillende soorten gehoorbescherming die een werknemer kan dragen. Het is belangrijk dat de gehoorbescherming over een goede kwaliteit beschikt en dat de gehoorbescherming op de juiste manier wordt gedragen.

Wat is een veiligheidshelm en waar wordt deze gebruikt?

Veiligheidshelmen behoren tegenwoordig op veel bouwplaatsen tot de verplichte uitrusting van het bouwpersoneel. Deze helmen worden van verschillende materialen vervaardigd. Een veiligheidshelm kan bijvoorbeeld worden gemaakt van een kunststof zoals PVC. Daarnaast zijn er ook nog veiligheidshelmen die gemaakt zijn van aluminium of composieten. De meeste veiligheidshelmen die in Nederland worden gedragen zijn echter van een kunststof vervaardigd.

Persoonlijk beschermingsmiddel
Een veiligheidshelm is een uitrustingsstuk waarmee de gezondheid en veiligheid van de desbetreffende persoon kan worden beschermd en bevordert. Veiligheidshelmen beschermen de drager tegen hoofdletsel. Deze helmen worden gebruikt op werkplekken en andere locaties waar mogelijk voorwerpen naar beneden kunnen vallen. De veiligheidshelm beschermd de drager tegen letsel ten gevolge van deze vallende voorwerpen. Als voorwerpen echter te groot of te zwaar zijn biedt ook een veiligheidshelm slechts een geringe bescherming aan de drager van de helm.

Een veiligheidshelm wordt ook gedragen als beschermingsmiddel tegen het stoten van het hoofd tegen harde en scherpe objecten. Mensen die in lage ruimtes werken kunnen bijvoorbeeld veel baat hebben bij een veiligheidshelm omdat men in lage ruimtes makkelijk het hoofd kan stoten. Omdat een veiligheidshelm alleen de drager persoonlijk beschermd wordt een veiligheidshelm een persoonlijk beschermingsmiddel genoemd. De benaming ‘persoonlijk beschermingsmiddel’ wordt ook wel afgekort met pbm. De weerstand van de helm tegen klappen en stoten is afhankelijk van het materiaal en de constructie van de helm.

Vormgeving van veiligheidshelmen
De vormgeving van veiligheidshelmen moet aan een aantal eisen voldoen. Tussen de buitenkant van de helm en de bovenkant van het hoofd moet een bepaalde afstand aanwezig zijn. Deze afstand is nodig om een eventuele klap op te vangen. De buitenkant of helmschaal van een veiligheidshelm zit ruim om het hoofd van de drager en wordt doormiddel van een binnenwerk met beugels op een bepaalde afstand boven het hoofd gehouden. De buitenkant van de veiligheidshelm is niet verstelbaar en is vast van vorm. Dit zorgt voor een optimale stevigheid. De hoofdomvang van mensen verschilt echter daarom zijn veiligheidshelmen meestal goed verstelbaar door een verstelbare hoofdband.

Een veiligheidshelm is aan rond van vorm en heeft geen scherpe punten of uitsteeksels. Daarnaast hebben de meeste veiligheidshelmen een aantal ribbels die als versteviging dienen van de helm. Verder hebben sommige veiligheidshelmen ontluchtingsgaatjes of verluchtingsgaatjes. Om er voor te zorgen dat een veiligheidshelm goed blijft zitten kunnen elastische riempjes worden vastgemaakt die onder de kin kunnen worden gedragen. Verder is het bij sommige veiligheidshelmen mogelijk om gehoorbescherming in de vorm van oorkleppen aan de veiligheidshelm te bevestigen.

Zichtbaarheid is een belangrijk aspect van de veiligheid op een werklocatie. Werknemers en andere mensen die op een bouwlocatie, project of in een technische omgeving werken of om een andere reden aanwezig zijn dienen meestal opvallende kleding te dragen. Om die reden worden veiligheidshelmen in de praktijk ook vaak gekleurd. De kleur van de veiligheidshelm kan daarnaast ook onderscheid maken in de functie van de drager. Zo kan bijvoorbeeld een leidinggevende op de bouw een blauwe veiligheidshelm dragen en een ondergeschikte of bezoeker op de bouw een witte of gele veiligheidshelm.

Arbowetgeving en VCA
De veiligheid van werknemers is van groot belang. Bedrijven dienen er volgens de wet alles aan te doen om een zo veilig mogelijke werkplek te realiseren voor werknemers. Daarbij wordt niet alleen gelet op de inrichting van de werkplek en de aanwezige machines, ook de uitrusting en de persoonlijke beschermingsmiddelen zijn een belangrijk aspect van de veiligheid van de werknemer. De Arbowet schrijft in bepaalde situaties voor om veiligheidshelmen te dragen. Het dragen van veiligheidsschoenen, gehoorbescherming en veiligheidshandschoenen kan eveneens verplicht worden gesteld.

Het verstrekken van persoonlijke beschermingsmiddelen is echter lang niet altijd voldoende. Werknemers moeten ook weten hoe ze de beschermingsmiddelen moeten gebruiken. Daarvoor kunnen ze trainingen krijgen op de werkplek. Ook algemene trainingen met betrekking tot de veiligheid zoals basis VCA of VCA voor leidinggevenden kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan het vergroten van het verantwoordelijkheidsgevoel van de werknemer of leidinggevende op de werkplek.  Om die redenen wordt een VCA certificaat bij veel bedrijven of projectlocaties verplicht gesteld.

Waar worden veiligheidshelmen gedragen?
Veiligheidshelmen worden op verschillende locaties en bij verschillende bedrijven gedragen. Over het algemeen worden deze helmen gedragen in een technische omgeving. Hierbij kan gedacht worden aan de bouw. Op de bouw worden veiligheidshelmen ook wel bouwhelmen genoemd. Ook bij sluizen en havendokken kunnen bouwhelmen tot de vaste persoonlijke beschermingsmiddelen behoren van aanwezigen. Offshore worden op boorplatforms, booreilanden en zeeschepen ook vaak veiligheidshelmen gedragen. Verder worden deze helmen ook wel in de bosbouw gedragen en in bepaalde fabrieken.

Wat is passieve veiligheid bij voertuigen en machines?

Passieve veiligheid is een verzamelnaam voor alle constructieve en technische voorzieningen die er op gericht zijn om de gevolgen van een ongeval te beperken. Over het algemeen wordt de term passieve veiligheid gebruikt in de voertuigenindustrie maar de term komt ook voor in de machinebouw. Passieve veiligheid is met name gericht op het beperken van de schadelijke gevolgen van een ongeval terwijl actieve veiligheid gericht is op het voorkomen van ongevallen.

Voorbeelden van passieve veiligheid
Passieve veiligheid bestaat meestal uit technische aanpassingen aan machines en voertuigen. Auto’s kunnen bijvoorbeeld worden voorzien van een kreukelzone die de klap van een botsing grotendeels opvangt. Ook een zacht dashboard kan de kans op letsel voor inzittenden van een auto beperken. Veiligheidsgordels behoren ook tot passieve veiligheid evenals airbags en een vervormbare stuurkolom. Auto’s kunnen ook een kooiconstructie hebben ter bescherming van de inzittenden bij een botsing. De effectiviteit van deze veiligheidsmiddelen wordt pas aantoonbaar na een ongeval.

Ook beschermende kleding kan een vorm zijn van passieve veiligheid. Hierbij kan gedacht worden aan de beschermende kleding voor motorrijders. Ook de helmen die motorrijders en scooterrijders dragen vallen onder de passieve veiligheid omdat deze de schadelijke gevolgen van een ongeval moeten beperken voor de drager van deze beschermingsmiddelen.

Wat is het verschil tussen veiligheidsschoenen s1 tot en met s5?

Veiligheidsschoenen zijn stevige schoenen met specifieke eigenschappen waardoor de voeten van de drager beschermd zijn tegen schadelijke invloeden van buitenaf. In veel technische beroepen zijn veiligheidsschoenen verplicht. Hierbij kan onder andere gedacht worden aan de beroepen in de bouw en de werktuigbouwkunde. Ook in de petrochemie zijn veiligheidsschoenen en/of veiligheidslaarzen verplicht.

Veiligheidsschoenen voldoen aan verschillende eisen. Deze eisen zijn gebonden aan de sector waar de schoenen gedragen moeten worden. Veiligheidsschoenen zijn voorzien van een stalen neus of een neus van verhard plastic. Daarnaast zijn er veiligheidsschoenen met een harde tussenzool die de onderkant van de voet moet beschermen tegen scherpe objecten waar de drager van de schoen tijdens het uitvoeren van werkzaamheden op kan gaan staan.

Normen van veiligheidsschoenen
In Nederland worden met name in de bouw en de industrie veiligheidsschoenen verplicht gesteld die aan de S3-norm voldoen. Deze schoenen zijn ook verplicht in de theater- en de evenementenindustrie. De normen voor veiligheidsschoenen zijn gebaseerd op de werkzaamheden die moeten worden uitgevoerd en het gevaar waaraan de drager van de werkschoenen wordt blootgesteld. De normen voor veiligheidsschoenen geven onder andere aan hoeveel druk op de veiligheidsschoen kan worden uitgeoefend. Er zijn normen voor de waterdichtheid van veiligheidsschoeisel. Daarnaast zijn er normen die gericht zijn op de hittebestendigheid of juist de bescherming tegen kou. Ook zijn er normen op het gebied van antistatische bescherming van veiligheidsschoenen.

Europese normen voor veiligheidsschoenen
In Europa wordt veel aandacht besteed aan de veiligheid op de werkplek. Verschillende instanties zien er op toe dat bedrijven er alles aan doen om ongelukken en letsel bij hun werknemers te voorkomen. Daarvoor kunnen bedrijven verschillende certificeringen halen. Waaronder bijvoorbeeld het VCA certificaat. Er zijn echter ook algemene regels met betrekking tot persoonlijke beschermingsmiddelen. Veiligheidsschoenen behoren tot de persoonlijke beschermingsmiddelen. De kwaliteit van veiligheidsschoenen verschilt echter. Om er zeker van te zijn dat de juiste kwaliteit wordt geleverd vallen veiligheidsschoenen ook onder normering. In Europa is deze normering de EN ISO 20345:2011 (CE EN-345) norm. Volgens deze norm zijn er vijf verschillende niveaus waarin veiligheidsschoenen kunnen worden ingedeeld.

Vijf verschillende niveaus van veiligheidsschoenen
Veiligheidsschoenen moeten bescherming bieden aan de drager van deze schoenen. Soms is zeer veel bescherming vereist en soms kan men met minder bescherming de werkzaamheden veilig uitvoeren. De bescherming van de veiligheidsschoenen wordt in vijf verschillende niveaus aangegeven. Deze niveaus zijn gebaseerd op de indeling van de EN ISO 20345:2011 (CE EN-345) norm. Elke schoen die echter onder deze norm valt heeft een verharde neus. Deze verharde neus moet 200J kinetische energie kunnen verdragen. De hoogte die overblijft van de neus moet na de uitwerking van deze kinetische energie minimaal 144 millimeter zijn. De vijf verschillende niveaus van veiligheidsschoenen voldoen allemaal aan deze eis.

Hieronder zijn de specifieke eisen weergegeven van de verschillende niveaus. Hierbij staat de letter ‘S’ voor een bepaalde klasse.

  • S1 Antistatische veiligheidsschoen. Deze neemt energie op in de hiel.
  • S2 Hetzelfde als hierboven maar dan met een verhoogde waterdichtheid of water resistentie
  • S3 De hierboven genoemde eigenschappen met daarbij een verharde tussenzool en antislipprofiel.
  • S4 alles wat hierboven staat, alleen zijn de schoenen geheel van kunststoffen vervaardigd en compleet waterdicht.
  • S5 Al het hiervoor in S4 genoemde alleen dan met een harde tussenzool en antislipprofiel.