Vloer isoleren met PUR

Polyurethaan (PUR) is een schuimvormige kunststof die bestaat uit de componenten polyol en isocyanaat en kan als vloerisolatie worden aangebracht doormiddel van spuiten. De polyol en isocyanaat worden met elkaar vermengd tijdens het spuiten en gaan daardoor een reactie met elkaar aan. Door deze reactie ontstaat een schuim dat opgevuld is met cellen die lucht bevatten. De cellen die gevuld zijn met lucht zorgen voor de isolerende werking van PUR. De cellen van het PUR kunnen bestaan uit open cellen en dichte cellen. Als er sprake is van open cellen spreekt men van zacht schuim en bij dichte cellen spreekt men van hard schuim. De blaasmethode en het soort blaasmiddel dat wordt gebruikt tijdens het aanbrengen van PUR-schuim is bepalend voor de soort schuimsubstantie.

PUR als vloerisolatie
PUR schuim is een materiaal dat breed wordt toegepast. Een bekende toepassing van het materiaal is vloerisolatie. Door de luchtcellen heeft PUR een gunstige isolerende werking. Het aanbrengen van PUR gebeurd doormiddel van een grote spuit waar de twee componenten gezamenlijk met elkaar vermengd uit worden gespoten. Dit is werk dat door een specialistisch bedrijf moet gebeuren. Ook de persoon die de spuit bedient moet over voldoende kennis beschikken en moet veilig werken. Tijdens het spuiten komen namelijk schadelijke dampen vrij. De PUR vloerisolatie wordt aan de bovenkant van een kruipruimte aangebracht. Dat is dus rechtstreeks onder de vloer van de begane grond. Om dat goed te kunnen uitvoeren moet de kruipruimte een minimale hoogte hebben van 50 centimeter.

Eigenschappen van PUR vloerisolatie
Omdat PUR onderkant van de vloer gespoten wordt vaak ook een deel van de funderingsmuren in de kruipruimte geïsoleerd met PUR. Ook de aanwezige leidingen, buizen en andere objecten in de kruipruimte zullen door een laag PUR worden bedekt. Kieren en gaten worden eveneens door PUR gedicht. Dit is over het algemeen geen probleem. Op die manier worden constructiedelen beschermd tegen vocht en wordt tocht uit kieren voorkomen. Ook is de PUR laag luchtdicht waardoor de isolerende werking wordt verhoogd. Die isolerende werking van PUR wordt verhoogd naar mate de PUR laag dikker wordt. Het materiaal heeft een lambdawaarde van 0,026 W/m*K en dat is zeer hoog. Een groot nadeel van PUR is dat het materiaal niet milieuvriendelijk is. Het materiaal bevat HFK’s of HFO’s, dit zijn chemische gassen die slecht zijn voor het milieu. Er worden echter steeds meer PUR-varianten ontwikkelt die deze schadelijke stoffen niet bevatten.

Verschil tussen een pelletketel of een pelletkachel

Een pelletkachel is een verwarmingsbron die wordt gebruikt om een vertrekt te verwarmen door biomassapellets te verbranden. Er is een groot verschil tussen een pelletketel en een pelletkachel. Een pelletketel kan worden vergeleken met een centraleverwarmingsketel oftewel een cv-ketel. Het verschil is echter dat een pelletketel geen aardgas verstookt maar houten pellets of biomassa.

Vanuit dat aspect lijkt een pelletketel op een pelletkachel. Er wordt namelijk dezelfde soort brandstof verstookt. Alleen verstookt een pelletketel veel meer houtpellets dan een pelletkachel. Dat komt omdat een pelletketel water verwarmd voor meerdere radiatoren en andere warmteafgiftesystemen vanuit een centrale bron.

Een pelletkachel kan het beste worden vergeleken met een houtkachel. Alleen is een pelletkachel een effectievere verwarmingsbron dan een houtkachel. In een pelletkachel worden ook houtpellets verbrand alleen is de warmteafgifte direct aan de omgeving in plaats van dat er een geleidingsmiddel wordt gebruikt in de vorm van cv-leidingwater. Een pelletkachel wordt daarom gebruikt om één vertrek te verwarmen. De overige vertrekken zullen daarom moeten verwarmt met een andere verwarmingsbron.

Beste woningisolatie zorgt voor 80 procent minder gasgebruik

Aardgas zal de komende jaren alleen maar duurder worden. Daarom zullen steeds meer woningeigenaren en verhuurders nadenken over maatregelen die het aardgasverbruik zullen verminderen. Helemaal van het aardgas af is voor veel woningeigenaren bijna niet mogelijk. Dan zouden ze een warmtepomp, pelletketel of een waterstofketel moeten laten installeren. Deze nieuwe verwarmingsbronnen zijn echter nog niet heel bekend en kunnen ook niet in elke woning worden toegepast. Ook is het nog niet met zekerheid te zeggen dat een pelletketel of een waterstofketel wel echt duurzaam zijn.

Een oplossing die meer voor de hand ligt is het aanbrengen van betere woningisolatie. Dat zorgt er voor dat er minder warmte uit de woning verdwijnt en het aardgasverbruik aanzienlijk wordt verlaagd. Het isoleren van woningen kan op verschillende manieren gebeuren. Bekende methodes zijn het aanbrengen van vloerisolatie of bodemisolatie. Ook het isoleren van de spouw in de spouwmuren wordt veel toegepast. Daarnaast kiezen mensen er voor om het dak of de zoldervloer te isoleren. Al deze methodes zorgen er voor dat een deel van de warmte beter wordt binnen gehouden. Dit effect wordt groter als mensen bepaalde vormen van isolatie gaan combineren. In dat geval wordt de isolatie van een woning vaak aanzienlijk verbetert en kan de woning zelfs een hoger energielabel krijgen.

Het isoleren van woningen kan duizenden euro’s kosten. Gelukkig zijn er vaak subsidiemogelijkheden. Die zorgen er voor dat een deel van de kosten van woningisolatie worden gedrukt. Volgens Milieu Centraal kan het aanbrengen van optimale woningisolatie bijna 2.000 euro per jaar schelen. Dat is echter berekend onder de oude belastingtarieven die in 2019 van toepassing waren. Nu de belasting op aardgas maar ook de tarieven voor aardgas alleen maar omhoog lijken te gaan worden de voordelen allen maar groter als mensen besluiten om een woning te isoleren.

Wat is een spouwmuur?

Een spouwmuur is een muur die bestaat uit twee delen, een binnenmuur en een buitenmuur, waartussen een open ruimte aanwezig is die ook wel de spouw wordt genoemd. Spouwmuren worden in Nederland sinds 1918 toegepast in woningen en ook in bedrijfspanden. Vanaf 1920 gebeurde dat op grote schaal. Daarom hebben de meeste woningen die voor 1920 zijn gebouwd geen spouwmuur. Doordat er sprake is van een binnenmuur en een buitenmuur ontstaan er ook minder vochtproblemen in het gebouw. De vochtdoorslag wordt door de spouw voorkomen.

Tegen vocht en voor isolatie
Als er vocht in de gevel trekt zal dit vocht gaan verdampen in de spouw. Daardoor wordt vochtdoorslag voorkomen en wordt het binnenklimaat van de woning of het gebouw behaaglijker. Daarvoor moeten er wel kleine roostertjes worden aangebracht in de spouw. Die zorgen er voor dat de damp kan verdwijnen en er geen vocht achterblijft in de spouwruimte. In plaats van roostertjes gebruikt men voor de spouw ook wel open stootvoegen. Dit zijn verticale voegen die in het buitenblad zijn aangebracht.

Spouwmuurisolatie
De binnenmuur van een spouwmuur wordt ook wel het binnenblad genoemd en de buitenmuur het buitenblad. Naast een vochtwerende functie heeft een spouwmuur ook een isolerende functie. De binnenmuur staat namelijk niet direct in contact met de buitentemperatuur. In plaats daarvan is in de spouw lucht aanwezig wat een isolerende werking heeft. Tegenwoordig brengt men in spouwmuren regelmatig extra isolatiemateriaal aan. Dat heeft grote voordelen met betrekking tot de isolerende werking van de spouw. Toch moet men ook rekening houden met vochtdoorslag. Het is daarom vaak verstandig om het isoleren van spouwmuren aan specialisten over te laten.

Soorten spouwmuurisolatie

Er zijn verschillende soorten spouwmuurisolatie. Zo wordt steenwol en glaswol gebruikt maar ook piepschuim korreltjes die ook wel EPS parels worden genoemd. Deze korrels worden in de spouwmuur gespoten en hebben verschillende namen. Zo zijn er varianten die HR++ PS schuimparels worden genoemd. De isolatiewaarde en eigenschappen van deze parels kunnen verschillen. Verder kunnen ook tempex platen worden gebruikt en andere isolatiematerialen zoals PUR schuim. Alle materialen die hiervoor genoemd zijn hebben voordelen en nadelen in het gebruik. Daarom is het belangrijk dat men van te voren goed nagaat of er al isolatiemateriaal aanwezig is in de spouw en of er nog meer materiaal of ander materiaal aan toegevoegd moet worden.

Wat is vloerisolatie?

Vloerisolatie is isolatiemateriaal dat aan de onderkant van de vloer van een woning of ander gebouw in de kruipruimte is aangebracht om de isolatie te bevorderen en het warmteverlies via de vloer te beperken. Er zijn verschillende soorten vloerisolatie die allemaal unieke eigenschappen hebben die er voor zorgen dat ze juist wel of niet toegepast kunnen worden in een specifieke situatie. Hieronder kun je een aantal aspecten lezen waarop je moet letten bij de keuze voor een bepaalde vloerisolatie.

Soorten vloerisolatie
Vloerisolatie wordt in verschillende vormen op de markt gebracht. Zo worden piepschuimplaten aangebracht onder de vloer. Maar er kan ook gebruik worden gemaakt van aluminium folies zoals de Tonzon isolatieoplossingen waarbij gebruik wordt gemaakt van folies waartussen luchtzakken aanwezig zijn. Lucht heeft namelijk een goede isolerende werking. Verder wordt ook gebruik gemaakt van PUR dat onder de vloer wordt gespoten. Zelfs schapenwol wordt gebruikt als isolatiemateriaal evenals steenwol en glaswol. De eigenschappen van deze isolatiematerialen is wisselend. Andere factoren die een rol spelen zijn milieu en de kosten van vloerisolatie. Doormiddel van subsidies kunnen de kosten van vloerisolatie worden gedrukt. Op het gebied van milieuaspecten kan veel informatie op internet gevonden worden bij milieuorganisaties die onderzoek hebben gedaan naar de schadelijke effecten van bepaalde isolatiematerialen.

Deskundig advies
Er is voor het isoleren van vloeren vaak deskundig advies nodig omdat elke vloer en situatie weer verschillend is. De afmeting van de kruipruimte speelt bijvoorbeeld een rol maar ook de mogelijkheden om materiaal te bevestigen. Is er sprake van een betonnen vloer of een houten vloer? Verder is ook de vochtigheid in de kruipruimte een factor die meegenomen moet worden in het besluit om een bepaald isolatiemateriaal juist wel of juist niet te gebruiken om een vloer te isoleren.

Vloerisolatie of bodemisolatie?
Naast vloerisolatie wordt ook wel bodemisolatie aangebracht. Bodemisolatie verschilt van vloerisolatie omdat bodemisolatie rechtstreeks op de bodem van de kruipruimte wordt aangebracht. Vloerisolatie wordt rechtstreeks onder de vloer aangebracht. In feite zo men kunnen zeggen dat vloerisolatie op het plafond van de kruipruimte wordt geplaatst en bodemisolatie op de vloer van de kruipruimte. Dat heeft voordelen en nadelen. Bodemisolatie is bijvoorbeeld heel effectief tegen vocht maar vloerisolatie is bijvoorbeeld een veel effectievere vorm van isolatie waarbij minder warmte via de vloer verdwijnt.

Wat is bodemisolatie?

Bodemisolatie is het isoleren van de bodem van de kruipruimte met isolatiemateriaal zodat er minder warmte verloren gaat en eventuele vochtproblemen kunnen worden beperkt of opgelost. Ten opzichte van vloerisolatie biedt bodemisolatie minder rendement. Toch heeft bodemisolatie een aantal voordelen ten opzicht van vloerisolatie. Bodemisolatie is namelijk bij uitstek geschikt om vochtproblemen op te lossen op vloeren en muren. Daarnaast kan bodemisolatie er ook voor zorgen dat vloerbalken gaan rotten en kan deze vorm van isolatie de luchtvochtigheid in een woning verlagen.

Hoe ziet bodemisolatie er uit?
Bodemisolatie wordt in verschillende vormen op de markt gebracht. Een materiaal dat veel wordt toegepast is EPS. Dit materiaal wordt in de vorm van korrels op de bodem gebracht. Deze kunststofkorrels worden ook wel EPS parels genoemd en in de volksmond piepschuimkorrels of tempex. Naast EPS parels worden ook zogenaamde isolatiechips gebruikt. Dit materiaal wordt ook wel isochips genoemd en deze chips zijn ook gemaakt van polystyreen oftewel piepschuim. it materiaal treft men ook wel aan als piepschuim verpakking korrels in dozen. aast deze kunststof isolatiematerialen worden ook schelpen of isolatieschelpen gebruikt als isolatiemateriaal en oplossing tegen vochtproblemen. Dit zijn gewoon schelpen uit de zee en hebben een aanzienlijk hoger gewicht dan de kunststof korrels en kunststof chips die hiervoor zijn genoemd.

Wat is effectiever bodemisolatie of vloerisolatie?
De berichten over de effectiviteit van bodemisolatie als isolatiemateriaal zijn op internet wisselend. Sommige bedrijven geven aan dat bodemisolatie een perfecte oplossing is voor het isoleren van een woning andere organisaties zijn sceptisch op dit gebied. Vergeet niet dat door bodemisolatie aan te brengen nog steeds de gehele kruipruimte van bovenaf warmte ontvangt. De omvang van de kruipruimte speelt een belangrijke rol bij de keuze voor bodemisolatie of vloerisolatie. Als een kruipruimte hoger is dan 50 centimeter dan kan via de kruipruimte veel warmte verdwijnen vanaf de vloer. In dat geval is het verstandiger om vloerisolatie aan te brengen. Vloerisolatie is het aanbrengen van isolatiemateriaal aan de onderkant van de vloer. Er zijn echter ook situaties waarin bodemisolatie de voorkeur heeft. Dit is het geval wanneer er sprake is van vocht in de kruipruimte.

Bodemisolatie is effectiever tegen vocht
Bodemisolatie is niet alleen een isolatiemiddel maar ook een middel om optrekkend vocht te remmen en schimmelproblemen op te lossen. Vocht komt namelijk vanuit de bodem omhoog. Door deze bodem te isoleren worden vochtproblemen aangepakt voordat deze problemen zich uitbreiden in de woning. Het is belangrijk dat het juiste isolatiemateriaal wordt aangebracht. Mochten hier twijfels of vragen over zijn dan kan men zich wenden tot één van de vele specialistische bedrijven op dit gebied.

Werking van een warmtepomp ten opzichte van een cv-ketel

Een warmtepomp heeft een andere werking dan een aardgasgestookte cv-ketel. In een cv-ketel wordt aardgas verbrand waarbij veel hitte vrij komt. Deze hitte wordt gebruikt om het leidingwater van de centrale verwarming op een hogere temperatuur te brengen. Het verwarmde water wordt door cv-leidingen getransporteerd naar de radiatoren waar de warmte wordt afgeven aan de omgeving. Wanneer men de cv-ketel zou vervangen door een waterstofketel is de werking van de installatie grotendeels hetzelfde ondanks het feit dat er een ander brandbaar gas wordt gebruikt. Als men echter een warmtepomp installeert is de werking wel geheel anders.

Drukveranderingen in plaats van hittebron

Een warmtepomp maakt namelijk niet gebruik van een hittebron maar van drukveranderingen. Een warmtepomp bevat dus geen verbrandingsketel waarin aardgas of waterstof wordt verbrand. In plaats daarvan wordt een leidingensysteem geïnstalleerd binnen de woning maar ook daar buiten. Aan de buitenkant van de woning is de druk laag, waardoor vloeistof verdampt en de buizen afkoelen. Aan de binnenkant is de druk hoog waardoor vloeistof condenseert en warmte vrijkomt. Deze warmte kan vervolgens worden afgegeven door radiatoren maar ook via vloerverwarming. Omdat er niet veel warmte vrijkomt spreekt men wel van lagetemperatuurverwarming (LTV).

Lagetemperatuurverwarming
Lagetemperatuurverwarming is milieuvriendelijker dan verwarming doormiddel van een cv-installatie die op aardgas of waterstof is gestookt. Er komt namelijk niet direct CO2 vrij in de atmosfeer. Op een indirecte manier kan er wel CO2 worden uitgestoten. Er wordt namelijk gebruik gemaakt van een elektrische pomp om het water rond te pompen. Voor het maken van de drukveranderingen is namelijk elektrische stroom nodig. Deze elektrische stroom kan ook doormiddel van zonnepanelen worden opgewekt waardoor het systeem nog duurzamer wordt. De warmtepompen werken doormiddel van drukverschillen. Het realiseren van de drukverschillen gebeurd in de compressor. De compressor zorgt voor overdruk. Naast een compressor en een pomp heeft de warmtepomp ook een condensor en warmwatertank.

Dak of zoldervloer isoleren?

Isolatie is een belangrijk onderdeel van het energiezuinig of energieneutraal maken van een woning of ander gebouw. Hoewel de kosten van het aanbrengen van isolatie duizenden euro’s kunnen bedragen kan de terugverdientijd erg gunstig zijn. Een belangrijke vorm van isolatie is het aanbrengen van dakisolatie. Warmte stijgt namelijk op en verdwijnt uiteindelijk voor een groot deel via het dak van de woning. Daarom is het belangrijk om na te gaan of het dak beter geïsoleerd kan worden.

Dak van de zolder isoleren of zoldervloer?
Als men het dak wil isoleren moet men zich eerst afvragen welk deel van het dak echt geïsoleerd moet worden. Het isoleren van een zolder bijvoorbeeld is een behoorlijke klus waarbij vaak voornamelijk schuine wanden moeten worden geïsoleerd. Dat kost veel tijd en veel geld. De oppervlakte is namelijk door de schuine wanden ook behoorlijk groot. Het isoleren van een zolder heeft eigenlijk alleen echt nut als de zolder regelmatig wordt gebruikt als bijvoorbeeld hobbykamer of slaapkamer. Als de zolder alleen maar als opslagruimte dient kan men er ook voor kiezen om alleen de zoldervloer te isoleren.

Het isoleren van een zoldervloer is meestal goedkoper dan het isoleren van de schuine wanden van de zolder. Voor het isoleren van de zoldervloer kan men verschillende materialen gebruiken. Hierbij kan je denken aan glaswol, rotswol, cellulose, polyurethaanpanelen of PIR (polyisocyanuraat)-isolatieplaten. De laatste is extra gunstig omdat ze stevig zijn en beloopbaar. Bovendien is PIR net als een aantal andere isolatiematerialen brandwerend en gemakkelijk te verwerken.

Voor het isoleren van schuine wanden wordt meestal glaswol of steenwol gebruikt. Ook speciale folies van bijvoorbeeld het merk TONZON kunnen worden gebruikt voor het isoleren van schuine wanden. Elk isolatiemateriaal heeft unieke eigenschappen die er voor zorgen dat het geschikt of juist ongeschikt is voor bepaalde toepassingen. Daarnaast spelen ook andere factoren een rol zoals bouwkundige aspecten, financiële situatie en de verwerkbaarheid. Het is daarom altijd belangrijk op van te voren goed na te gaan welke eigen er aan de dakisolatie worden gesteld en eventueel een adviseur in te schakelen.

Wat is een stroominfarct?

Een stroominfarct is een verschil in vraag en aanbod aan elektriciteit in het elektriciteitsnet waarbij de vraag het aanbod zo sterk overstijgt dat het elektriciteitsnet geheel of gedeeltelijk wordt uitgeschakeld. De term stoominfarct wordt onder andere door de Technische Universiteit van Delft gebruikt om de ernst en gevolgen van een groot tekort aan elektrische stroom te illustreren.

Vraag en aanbod elektriciteit
Een stroominfarct is een realistisch probleem wanneer het aanbod aan elektrische stroom onzekerder wordt en de vraag naar elektrische stroom toeneemt. Dat is een ontwikkeling die op dit moment gaande is. Vanwege de energietransitie zijn veel installaties en voertuigen meer elektriciteit gaan verbruiken in plaats van fossiele brandstoffen zoals aardgas, steenkool maar ook benzine en diesel.

Elektrische energie

Elektrische stroom kan men op verschillende manieren verkrijgen. De steenkolencentrales en aardgascentrales worden beschouwd als niet duurzaam omdat deze draaien op fossiele brandstoffen. Wel is de elektrische stroom die in deze centrales wordt opgewekt constant en controleerbaar. Men kan immers berekenen hoeveel steenkool men nodig heeft om in een bepaalde elektrische energiebehoefte te voorzien.

Weersafhankelijk

Lastiger wordt het wanneer men de elektrische energiebehoefte laat afhangen van weersomstandigheden. Dit is het geval bij energie-installaties die draaien op windkracht zoals windturbines of op zonlicht zoals zonnepanelen. Deze installaties zijn afhankelijk van weersomstandigheden die kunnen veranderen. Als er weinig wind staat en de zon onvoldoende kracht heeft kan er een tekort aan elektrische stroom ontstaan. Er wordt dan minder elektriciteit uit duurzame bronnen opgewekt waardoor er een stroominfarct kan ontstaan. De Technische Universiteit van Delft (TU Delft) zoekt naar oplossingen voor deze situatie.

Wat is een warmtepompboiler?

Een warmtepompboiler is een boiler die doormiddel van een warmtepomp op temperatuur wordt gebracht en gehouden. Warmtepompboilers zijn een duurzamer milieuvriendelijker alternatief voor de boilers die op aardgasgestookte cv-ketels zijn aangesloten. Een boiler wordt gebruikt voor zogenaamd sanitair water. Dit is in feite het water dat uit de kraan of douche komt. Een boiler maakt een bepaalde hoeveelheid water warm en houdt dit water warm totdat het water wordt afgetapt omdat men bijvoorbeeld warm water voor de douche of het bad gebruikt. Als er water uit de boiler is afgetapt zal er nieuw water in de boiler worden gepompt zodat dit water ook weer op temperatuur kan worden gebracht en gehouden.

Er zijn verschillende boilers. Een bekende duurzame milieuvriendelijke boiler is bijvoorbeeld de zonneboiler. Het water van een zonneboiler wordt doormiddel van zonnepanelen op temperatuur gebracht. Daarom hoeft er geen of nauwelijks aardgas te worden verstookt. Een zonneboiler is dus een duurzame installatie voor warm water. Een minder bekend duurzaam alternatief is de warmtepompboiler. Deze boiler bevat een lucht-water warmtepomp. Deze warmtepomp wordt gebruikt om warmte uit de omgevingslucht te onttrekken. Om die reden staan warmtepompboilers vaak in wat warmere ruimtes. Dan kan er eenvoudiger warmte uit de lucht worden onttrokken.

Een warmtepompboiler kan de temperatuur van het water maar tot een bepaald niveau verwarmen. Een elektrische weerstand zorgt er voor dat de temperatuur van het water verder verhoogd kan worden. omdat de warmtepompboiler ook elektrische stroom verbruikt is het apparaat pas echt volledig duurzaam als deze elektrische stroom ook nog door zonnepanelen wordt opgewekt. Het is echter mogelijk om een warmtepompboiler aan te sluiten op zonnepanelen. Daardoor is deze warmwaterinstallatie volledig duurzaam.

Wat zijn TONZON Thermoskussens?

TONZON is een merknaam voor een speciale variant van vloerisolatiefolie die bestaat uit verschillende lagen met daar tussen een soort luchtzakken waardoor gebruik wordt gemaakt van de isolatiewaarde van lucht. Het isoleren van vloeren is een effectieve methode om minder warmte te verliezen via de vloer. De warmte die in een woning aanwezig is kan namelijk op verschillende manieren verdwijnen, via de muren, de ramen, het dak of de vloer. Als men de warmte in de woning zo lang mogelijk binnen wil houden zal men de woning moeten isoleren. Thermoskussens van TONZON zijn hiervoor geschikt.

TONZON loerisolatie
Deze vloerisolatie is gemaakt van een sterke maar dunne aluminium folie en is zilverachtig van kleur. De fabrikant geeft tien jaar garantie op de TONZON vloerisolatie. Deze vorm van vloerisolatie kan door een monteur worden aangebracht maar een ervaren doe-het-zelver kan het ook zelfstandig doen. Omdat er sprake is van een hele dunne folie kan een monteur in de praktijk de folie gemakkelijk door het kruipluik de kruipruimte inbrengen. In de kruipruimte wordt de TONZON isolatiefolie uitgerold en tegen de bovenkant van de kruipruimte aangebracht. Dat is dus feitelijk de onderkant van de vloer van de woning. TONZON vloerisolatie is voor verschillende soorten vloeren geschikt. Toch is het verstandig om van te voren advies in te winnen.

TONZON is een duurzaam materiaal en is DUBOKEUR gecertificeerd. Dit keurmerk maakt inzichelijk dat Tonzon een duurzaam materiaal is. Het materiaal is volgens de fabrikant TONZON honderd procent recyclebaar. Dat is een groot voordeel ten opzichte van PUR en andere materialen.

Hybride warmtepompen: een warmtepomp en een cv-installatie gecombineerd

Hybride warmtepompen zijn een vorm van hybride verwarmingstechniek. Meestal denkt men bij hybride aan een gecombineerd systeem waarbij een duurzame technologie en een minder duurzame technologie worden samengevoegd. Dat is ook het geval met hybride warmtepompen. Een hybride warmtepomp wordt namelijk verbonden aan een centrale verwarmingsinstallatie met een cv-ketel. Dat betekent dat een hybride warmtepomp kan worden toegepast in woningen die op aardgas zijn aangesloten en met aardgas worden verwarmd. Het probleem met aardgas is echter dat aardgas een fossiele brandstof is die op kan raken en bovendien komt bij het verbranden van aardgas ook CO2 en andere uitstoot vrij.

Een warmtepomp heeft deze nadelen niet omdat een warmtepomp warmte uit de lucht haalt en eventueel ook uit de aardbodem. Uit de lucht en aardbodem kan echter niet heel veel warmte worden gewonnen. Daarvoor is de temperatuur in de lucht en de aardbodem te laag. Een warmtepomp wordt daarom gebruikt als lagetemperatuurverwarming. Een aardgasgestookte cv-installatie kan echter wel hoge temperaturen produceren. Een conventionele cv-ketel kan het cv-leidingwater wel opstoken tot 80 graden Celsius terwijl een warmtepomp gemiddeld een aanvoerwarmte van 30 tot 35 graden Celsius kan produceren, al zijn er warmtepompen die ook tien graden hoger kunnen produceren.

Een hybrideverwarming in de vorm van een hybride warmtepomp en een hybride ketel combineert te voordelen van de warmtepomp met de voordelen van een aardgasgestookte cv-installatie. In eerste instantie wordt de warmtepomp aangesproken om de basiswarmte te leveren. Bij een piekvraag wanneer het bijvoorbeeld erg koud is en de installatie hoger wordt gezet zal de cv-ketel aardgas gaan verstoken. Dat is ook het geval als men warm water aftapt. Omdat in de meeste gevallen niet hele hoge temperaturen zijn vereist is de warmtepomp als eerste verwarmingsinstallatie voldoende.

Doordat de warmtepomp als eerste wordt aangeslagen zal de CO2 emissie aanzienlijk verlaagd worden. Voor een optimaal rendement is het echter wel van belang dat de woning of het pand goed geïsoleerd is anders gaat er alsnog veel warmte verloren. Met name bij de lagetemperatuursverwarming is een goede isolatie van belang omdat anders alsnog extra moet worden bijgestookt de woning op de gewenste temperatuur te brengen.

Wat is een lucht/ water warmtepomp?

Een lucht/water warmtepomp is een verwarmingssysteem waarbij een elektrisch aangedreven warmtepomp water verwarmt en rondpompt door een leidingen, vloerverwarming en radiatoren. In de radiatoren zit dus water dat is opgewarmd door de warmtepomp. Deze warmtepompen worden gerekend tot de duurzame verwarmingssystemen omdat er geen aardgas wordt verstookt maar in plaats daarvan warmte uit de lucht wordt onttrokken. Daarbij komt 75 procent van de warmte / energie uit de buitenlucht en wordt 25 procent uit het elektriciteitsnet onttrokken. Dat is dus een verhouding waarbij voor elke 4 kW warmte die een lucht/water warmtepomp produceert er 1 kW elektriciteit nodig is.

Luchtwarmtepompen worden in de praktijk gebruikt als centrale verwarmingssystemen en aangesloten op radiatoren en vloerverwarming. Het probleem is echter dat luchtwarmtepompen niet een grote hitte kunnen produceren zoals een aardgasgestookte cv-ketel dat wel kan. Een luchtwarmtepomp levert bijvoorbeeld een warmte van ongeveer 30 tot 35 graden Celsius terwijl een cv-installatie die op aardgas draait een aanvoerwarmte heeft tot wel 80 graden Celsius. Dat betekent dat de componenten van een installatie die draait op een luchtwarmtepomp ook moeten worden aangepast. Men heeft het ook wel over lagetemperatuurverwarming. Daarvoor zijn dus ook lagetemperatuurconvectoren en lagetemperatuurradiatoren nodig. Voordat daadwerkelijk een luchtwarmtepomp worden geinstalleerd dient een goede berekening te worden gemaakt over de energiezuinigheid en isolatie van de woning. Een goed geïsoleerde woning kan met een luchtwarmtepomp worden verwarmd.

Lagetemperatuurconvectoren in plaats van conventionele cv-radiatoren

Lagetemperatuurverwarming is in opkomst in Nederland. Door het gebruik van warmtepompen ontstaan nieuwe toepassingen in de verwarmingstechniek. Veel woningen in Nederland zijn nog aardgasgestookt. Dat betekent dat deze woningen op het aardgasleidingnetwerk zijn aangesloten en dat de woningen aardgas verstoken in de centraleverwarmingsinstallaties oftewel de cv-installaties. Vanaf de cv-ketel gaat het opgewarmde water naar de radiatoren die de warmte afgeven aan de ruimtes waarin deze geplaatst zijn. Op zich een prima systeem alleen het is niet milieuvriendelijk want er wordt nogal wat aardgas verstookt tijdens koude periodes in Nederland.

Een andere oplossing die kan worden ingezet voor de verwarming van woningen is een warmtepomp. Dit kan een aardwarmtepomp zijn gebaseerd op geothermie of een luchtwarmtepomp. Deze beide systemen kunnen warmte winnen en zetten deze warmte doormiddel van een elektrisch aangedreven pomp door naar maximaal ongeveer 55 graden Celsius. Dat is meteen het belangrijkste nadeel van warmtepompen, ze kunnen namelijk niet hele hoge temperaturen bereiken. Bij een aardgasgestookte cv-installatie is dat wel mogelijk. De radiatoren van de conventionele cv-installaties zijn gebouwd om cv-leidingwater met een temperatuur tot ongeveer 80 graden Celsius te verwerken. Daardoor kunnen de conventionele radiatoren in korte tijd enorm veel warmte afgeven.

De conventionele radiatoren zijn echter niet geschikt om aangesloten te worden op een warmtepomp. Daarvoor geven de radiatoren te weinig warmte af. Om die reden moeten lagetemperatuurradiatoren of lagetemperatuurconvectoren gekoppeld aan het leidingsysteem dat naar de warmtepomp gaat. Deze radiatoren zijn speciaal ontwikkeld om leidingwater met een temperatuur van ongeveer 30 tot 35°Celsidus te ontvangen en verwerken. Er zijn echter ook warmtepompen en lagetemperatuurradiatoren die werken met een aanvoertemperatuur van 40 tot ongeveer 45 graden Celsius. Er wordt nog veel ontwikkelt op dit gebied. De conventionele radiator zal echter op den duur uit de woningen moeten. Daarvoor in de plaats kan vloerverwarming worden aangebracht maar op de bovenverdieping van woningen kiest men meestal voor radiatoren. Daarom zullen in de toekomst steeds vaker gecombineerde systemen worden geplaatst met vloerverwarming en lagetemperatuurradiatoren.

Wat is lagetemperatuurverwarming of LTV?

Lagetemperatuurverwarming is een verwarmingstechnologie waarbij de aanvoertemperatuur niet hoger is dan 55 graden Celsius. Daarmee verschilt lagetemperatuurverwarming van bijvoorbeeld een aardgasgestookte centrale verwarming. Cv-installaties die op aardgas draaien hebben een aanvoertemperatuur van 80 graden Celsius of zelfs hogere temperaturen. Het verkrijgen van een dergelijk hoge temperatuur vereist meer energie en dus meer verbranding dan het verkrijgen van een temperatuur van 55 graden Celsius. Daarom is lagetemperatuurverwarming energiezuiniger.

Vloerverwarming of radiatoren
Lagetemperatuurverwarming wordt meestal gekoppeld aan vloerverwarming omdat vloerverwarming in vrij lage temperatuur heeft. Toch is lagetemperatuurverwarming oftewel LTV ook gebruikt worden in combinatie met radiatoren. Dan is er sprake van wandverwarming eventueel in combinatie met vloerverwarming. Voor lagetemperatuurverwarming kan men een aardgasgestookte cv-installatie gebruiken maar een warmtepomp of een hybrideketel is een veel betere en vooral veel duurzamere oplossing. LTV zorgt voor een gelijkmatige verwarming van de woning.

Gelijkmatige verwarming
Dat betekent dat er minder pieken en dalen zijn in de verwarming. Om die reden moet de nachtverlaging worden geminimaliseerd. In plaats van het veel lager zetten van de LTV-installatie in de nacht laat men deze installatie voortdurend op een bepaald niveau aanstaan. Doordat er geen pieken en dalen in de warmtevraag zitten wordt er veel minder energie verbruikt. Daarnaast werkt de verwarmingstechniek veel effectiever omdat de temperatuur constanter is. Een nadeel van LTV is dat het over het algemeen langer duurt voordat de woning een hogere binnentemperatuur krijgt. Men kan niet eenvoudig de ‘kachel’ omhoog draaien om vervolgens binnen korte tijd de vertrekken aanzienlijk te verwarmen. Veel mensen met een aardgasgestookte cv-installatie zijn dat wel gewend. De cv-installatie gaat dan vervolgens ‘loeien’ en wordt veel aardgas verstookt en CO2 uitgestoten. Bij een LTV werkt dit principe niet maar wordt ook veel minder CO2 uitgestoten.

LTV en verwarmingssystemen
LTV kan men combineren met vrijwel alle verwarmingsinstallaties. Zo kan men LTV combineren met HR-ketels maar ook met een warmtepomp. De combinatie met de warmtepomp is in de praktijk het meest natuurvriendelijk. Er zijn verschillende warmtepompen. Zo zijn er warmtepompen die warmte onttrekken uit de aardbodem (aardwarmte) en uit de buitenlucht of ventilatielucht. Uit de aardbodem en de lucht kan wel warmte worden gewonnen maar deze warmte is niet voldoende om een woning echt te verwarmen. Daarom wordt de temperatuur verhoogd door de elektrische warmtepomp.

Elektrische warmtepomp

De elektrische warmtepomp zorgt er voor dat de temperatuur van het cv-leidingwater wordt verhoogd. Er is een duidelijk verband tussen het energieverbruik van de warmtepomp en de temperatuur van de aardbodem en lucht. Als deze aardbodem en lucht een hoge temperatuur hebben hoeft de warmtepomp minder elektriciteit te verbruiken om de gewenste warmte te krijgen. Andersom werkt natuurlijk ook, als men bijvoorbeeld de verwarming laag zet hoeft er ook minder warm water te worden geproduceerd door de warmtepomp. Dat is energiezuiniger. Bij een LTV is de warmtevraag, zoals eerder genoemd, lager waardoor er minder elektrische energie hoeft te worden verbruikt.

Wat is verthuizen?

Verthuizen is een term die wordt gebruikt voor het compleet herinrichten en verbouwen van een interieur van een woning zonder dat men daadwerkelijk verhuist. Verthuizen is in feite een soort thuis verhuizen. Het is een nieuwe modeterm die onder andere door Brancheorganisatie INretail werd gesignaleerd. Deze organisatie herkend de trend verthuizen en koppelt deze ontwikkeling aan een omzetgroei van de woonbranche in 2019.

Woningmarkt en verthuizen
In 2019 worden minder woningen in Nederland verkocht. De prijzen zijn te hoog maar ook het aanbod is beperkt. Kortom de woningmarkt zit op slot maar ook de mensen die graag een andere woning zouden willen bewonen komen klem te zitten. Gelukkig is er voor vindingrijke mensen altijd een oplossing. Door anders naar je woning te kijken of een interieuradviseur in te schakelen kan de huidige woning compleet anders en moderner worden ingericht. Door dit te doen kan een woning worden vernieuwd en gemoderniseerd en kan men hetzelfde gevoel ervaren als men een compleet nieuwe woning gaat bewonen. Verthuizen is populair en dat merken bedrijven in de woonbranche in Nederland in 2019

Woonwinkels
Verthuizen zorgt er namelijk voor dat men weer naar woonwinkels gaat en meer geld gaat uitgeven aan meubels, vloerbedekking, gordijnen en meubelstoffering. Veel bedrijven in de woonbranche beschouwen zichzelf afhankelijk van de woningmarkt. Als er veel woningen worden verkocht verwachten woonwinkels meer omzet te kunnen draaien. Als er weinig woningen worden verkocht verwacht men een daling in de omzet. De praktijk leert echter dat mensen creatief zijn en het zichzelf zo aangenaam mogelijk willen maken.

Thuisverhuizers
Als verhuizen niet mogelijk is zal men doormiddel van verthuizen nieuwe oplossingen bedenken voor de huidige woning. De mensen die hier hulp bij nodig hebben kunnen rekenen op de ondersteuning van woonadviseurs maar ook op vele websites blogs, facebook en andere kanalen kan men veel informatie vinden en tips om een woning aan te passen aan nieuwe wensen. De mensen die kiezen voor verthuizen worden ook wel thuisverhuizers genoemd. Door thuis te verhuizen kan men veel geld besparen want men hoeft namelijk geen nieuwe woning te kopen.

Verduurzamen
Ook kan men verthuizen duurzaam doen door gebruik te maken van duurzame materialen en energiezuinige verlichting en installaties. Zo kan verthuizen ook een duurzaamheidsinhaalslag betekenen voor de woning en het interieur. De isolatie van de woning kan tijdens het verthuizen eveneens worden aangepakt. Doormiddel van domotica en internet of things kan het woongenot bovendien worden bevorderd.

Wat is het Programma Aanpak Stikstof (PAS)?

Het Programma Aanpak Stikstof wordt afgekort met PAS en is een programma dat in 2015 door de overheid is gestart om de emissie van stikstof terug te dringen in Nederland. Het programma werd daarnaast gebruikt om vergunningen te verstrekken aan bedrijven die stikstof produceren in de nabijheid van natuurgebieden. In Nederland wordt al geruime tijd veel stikstof uitgestoten. De uitstoot van stikstof vind onder andere plaats in de agrarische sector waarbij meststoffen vrij komen maar ook in het verkeer komt stikstof vrij in de atmosfeer. Stikstof wordt scheikundig aangeduid met N2) en is schadelijk voor ecosystemen en de kwaliteit van het milieu. Om die reden heeft de overheid besloten om doormiddel van het Programma Aanpak Stikstof de uitstoot van stikstof terug te dringen.

PAS is in eerste instantie ingevoerd om het milieu oftewel de natuur te beschermen. Als er meer stikstof wordt uitgestoten verdwijnen bepaalde kwetsbare soorten in de natuur en dat moet voorkomen worden. Anders gaat namelijk de diversiteit achteruit en kunnen ecosystemen verdwijnen. Natuur, milieu en de bouwsector moeten doormiddel van het PAS op elkaar worden afgestemd. Als men wil bouwen in de buurt van kwetsbare natuurgebieden dan zal men zich aan regels moeten houden. De overheid deelt daarom in het kader van het Programma Aanpak Stikstof specifieke vergunningen uit voor het bouwen in en rond natuurgebieden die als kwetsbaar worden aangemerkt. Uiteindelijk wordt bij het verstrekken van vergunningen voor bouwprojecten rekening gehouden met een reductie van stikstof voor de toekomst.

De Raad van State heeft aangegeven dat het Nederlandse programma om stikstof terug te dringen onvoldoende effect heeft. Het oordeel van de Raad van State over het PAS is duidelijk. Het Programma Aanpak Stikstof beschermd de natuur in Nederland onvoldoende tegen de uitstoot van stikstof in de bouwplannen. Er zou nauwelijks zekerheid worden geboden door het PAS als het gaat om de hoeveelheid stikstof die vrij komt door de bouw van snelwegen, stallen, industrie en andere bouwprojecten waarbij een toename van stikstof kan worden verwacht. Op 29 mei 2019 heeft de Raad van State geoordeeld dat het PAS niet als basis voor toestemming voor bouwactiviteiten mag worden gebruikt. Dat kan gevolgen de vergunningen die zijn verstrekt voor bepaalde bouwprojecten.

CO2-heffing voor vervuilende bedrijven

Een CO2 heffing is een specifieke belasting die moet worden betaald door bedrijven die CO2 uitstoten en is opgenomen in het klimaatakkoord van Nederland in 2019. Bedrijven die veel CO2 uitstoten moesten hierover al belasting betalen via het Europese emissiehandelssysteem (ETS). Via het ETS moeten bedrijven ongeveer twintig euro betalen per ton CO2 die ze uitstoten. Daar komt de komende jaren een CO2 heffing bovenop. Deze CO2 heffing is alleen van toepassing op elke ton CO2 die wordt uitgestoten boven de ETS-grens die in Europa is vastgelegd. Volgens de overheid zorgt deze CO2 heffing er voor dat klimaatdoelstellingen beter gehaald kunnen worden.

Vervuilende bedrijven moeten vanaf 2021 door de CO2 heffing meer gaan betalen voor hun broeikasgassen. Daarnaast worden bedrijven verplicht om minder CO2 uit te stoten. Zo moeten bedrijven hun CO2 emissie verlagen met ongeveer tien procent. De emissiegrens voor CO2 wordt verlaagd. Als bedrijven de nieuwe lagere grens toch overschrijden dan moeten ze vanaf 2021 per ton CO2 minimaal 30 euro betalen tot maximaal 150 euro per ton CO2 in 2030. De CO2 heffing is van toepassing op bijna alle bedrijven en in bijna elke sector van het Nederlandse bedrijfsleven.

Door de overheid worden alleen de scheepvaart en de luchtvaartsector ontzien. Die zijn namelijk niet meegenomen in het Klimaatakkoord en dragen daardoor niet bij. Ook is er een verschil tussen de activiteiten van bedrijven. Op dit moment staat in het Klimaatakkoord dat de 300 grootste bedrijven in Nederland de heffing gaan betalen als zij de heffingsvrije grens overschrijden. Deze groep van 300 bedrijven is verantwoordelijk voor ongeveer tachtig procent van de uitstoot aan broeikasgassen in de Nederlandse industrie.

Wat zijn PV panelen?

PV panelen zijn zonnepanelen en worden gebruikt om elektrische stroom op te wekken door het omzetten van zonlicht in elektriciteit met zonnecellen. De afkorting PV staat voor ‘Photo Voltaic’. Deze term bestaat uit twee woorden die als volgt vertaald kunnen worden ‘Photo’ staat voor licht dus ook voor zonlicht en ‘Voltaic’ staat voor elektrische stroom. Een PV paneel bevat zogenaamde fotovoltaïsche cellen dit zijn zonnecellen in het Engels photovoltaic cell. Het opwekken van elektrische energie uitzonlicht wordt ook wel zon-PV genoemd.

Hernieuwbare energiebron
PV betekent dus in feite licht en stroom. Dat maakt duidelijk dat PV panelen worden gebruikt om elektrische stroom op te wekken uit licht, in dit geval zonlicht. Zonlicht is een duurzame hernieuwbare energiebron. Zonlicht kan in feite niet opraken tenzij de zon verdwijnt. Daarom zijn zonnepanelen een effectief middel om duurzame elektriciteit op te wekken. Geen worden dat veel particulieren kiezen voor zonnepanelen op de daken van woningen en utiliteit.

Soorten PV systemen
Systemen voor zonnepanelen kunnen in twee grote groepen worden ingedeeld, namelijk de Netgekoppelde PV systemen en de Off grid PV systemen. De meest bekende van deze twee zijn de Netgekoppelde PV systemen. Deze worden aangesloten op het elektriciteitsnet dat ook wel het lichtnet wordt genoemd. daarbij wordt gebruik gemaakt van een installatie die een omvormer bevat. PV panelen maken namelijk gebruik van gelijkstroom en de elektrische stroom netwerken van bedrijven en woningen bevatten wisselstroom. Zonnepanelen wekken niet voortdurend dezelfde hoeveelheid elektrische energie op.

Daarom is er ook regelmatig extra elektrische stroom nodig vanuit het lichtnet. Soms leveren zonnepanelen echter ook meer elektrische energie op dan wordt verbruikt. In dat geval wordt er elektriciteit terug geleverd op het net. Daarom wordt ook gesproken van netgekoppelde PV systemen. Doormiddel van een zogenaamde slimme meter kan worden bekeken hoeveel elektrische energie is opgewekt uit de zonnepanelen en is tevens inzichtelijk hoeveel elektrische energie is teruggeleverd aan het lichtnet.

‘Off grid’ PV systemen zijn niet aangesloten op het elektriciteitsnet. Dat betekent dat deze systemen los van een netwerk functioneren. Ook bij Off grid systemen wordt er elektrische stroom opgewekt uit zonnepanelen alleen wordt deze elektrische stroom opgeslagen in een accu en dus niet via een netwerk getransporteerd. Off grid installaties voor zonnepanelen worden gebruikt in bijvoorbeeld een tiny home, een stacaravan, een auto, een drone, een tuinhuisje of een boot. De elektrische stroom die wordt opgewekt kan vanuit de accu weer worden gebruikt. Off grid PV systemen worden niet gebruikt voor enorme afnemers maar vaak voor kleine stroomafnemers.

Soorten PV panelen
Naast verschillende PV systemen zijn er ook verschillende soorten PV panelen. PV panelen zijn er in drie varianten: de monokristallijne PV panelen, de poly kristallijne PV panelen en de dunne film PV panelen die ook wel amorf worden genoemd omdat ze geen kristallen bevatten maar poeder. Hieronder worden deze verschillende soorten PV panelen verder toegelicht in een aantal alinea’s.

Monokristallijne PV panelen
De zonnecellen in een monokristallijn zonnepaneel bestaan uit één kristal. Deze zonnepanelen hebben het hoogste rendement. De monokristallijne zonnecellen hebben geordende elektroden en zijn egaal zwart. Monokristallijne zonnepanelen zijn duurder in aanschaf dan polykristallijne zonnepanelen en hebben enkele procenten meer opbrengst per oppervlakte. Vooral als er weinig ruimte is om PV panelen te plaatsen is een serie van monokristallijne zonnepanelen een goede oplossing om toch behoorlijk wat elektrische energie uit zonlicht op te wekken.

Polykristallijn PV panelen
Een polykristallijn zonnepaneel bevat zonnecellen die uit meerdere grove kristallen bestaan. Het patroon van een polykristallijne zonnecel lijkt op het patroon van gebroken scherven. Deze zonnepanelen hebben minder opbrengst per oppervlakte dan monokristallijne zonnepanelen. De polykristallijne zonnepanelen zijn echter wel gunstig geprijsd en bieden desondanks een redelijk hoog rendement ten opzichte van de dunne filmzonnepanelen. Wanneer er een grote oppervlakte beschikbaar is wordt er over het algemeen voor polykristallijn zonnepanelen gekozen.

Dunne filmzonnepanelen amorfe PV panelen
De dunnefilmzonnepanlen bevatten een soort poeder, dat maakt de dunne-filmzonnepanelen heel vervormbaar. In deze zonnepanelen wordt gebruik gemaakt van amorf silicium. Hoewel de amorfe zonnepanelen zeer vervormbaar zijn kiezen de meeste mensen niet voor deze zonnepanelen. Dat heeft te maken met het lage rendement. Ten opzichte van de hiervoor genoemde PV panelen zijn de amorfe dunne-filmzonnepanelen het minst effectief. De prijs van deze zonnepanelen is echter ook lager.

Groenestroomcertificaten uit het buitenland

Nederlandse energiebedrijven kunnen groene stroom uit het buitenland kopen. Dit gaat doormiddel van groenestroomcertificaten. Deze certificaten kopen energiebedrijven voor een paar euro uit voornamelijk Noorwegen. In dit Scandinavische land wordt bijna alle elektrische stroom duurzaam opgewekt door bijvoorbeeld gebruik te maken van waterkrachtcentrales. Deze energiecentrales bevatten grote schoepenraden die doormiddel van water in beweging worden gebracht. De druk van het water brengt een schoepenrad in beweging zoals een propellers van een windturbine door de kracht van wind in beweging wordt gebracht. Noorwegen wekt veel duurzame energie op en kan daardoor ook groene stroom exporteren naar andere landen die minder groene stroom opwekken.

Dat gebeurd onder andere doormiddel van groenestroomcertificaten die door energieproducenten worden aangekocht. Deze energieproducenten gebruiken de aankoop van groene stroom vervolgens in hun campagnes naar afnemers. De handel in groenstroomcertificaten is niet heel transparant waardoor er zogenaamde ‘sjoemelstroom’ wordt aangeboden. Dit is in feite grijze stroom of gedeeltelijk grijze stroom die toch als groene stroom op de markt wordt verkocht. Verschillende energieleveranciers zouden zich volgens de Klimaatstichting schuldig maken aan het verkopen van sjoemelstroom. De Klimaatstichting wil meer transparantie op de energiemarkt en wil dat alleen echte groene stroom van Nederlandse bodem (of zee) wordt aangeboden als groene stroom aan consumenten en bedrijven.