Technisch Werken

Veiligheidsrichtlijnen voor werken met metaalbewerkingsmachines

In de metaalbewerking wordt gebruikt gemaakt van specifieke machines. Metaal is een ander materiaal dan hout en steen en daardoor zijn de machines die in de metaaltechniek worden gebruikt in de praktijk ook anders dan bijvoorbeeld houtbewerkingsmachines. Een aantal machines in de metaal komen echter overeen met machines die in andere sectoren worden gebruikt zoals cirkelzagen, kolomboormachines, draaibanken en freesbanken. Andere machines worden echter specifiek in de metaalindustrie gebruikt zoals kantbanken, zetbanken, ponsnibbelmachines  en knabbelscharen. Daarnaast zijn er nog verschillende soorten lasapparatuur die worden gebruikt voor de lasprocessen die in de metaalsector plaatsvinden (bijvoorbeeld TIG, BMBE, MIG/MAG en OP-lassen).

Algemene risico’s
Het werken in de metaalsector brengt risico’s met zich mee. Met name machines die hydraulisch, elektrisch en pneumatisch worden aangedreven zorgen voor risico’s omdat grote krachten worden overgebracht en zeer hoge rotatiesnelheden kunnen worden gerealiseerd. Denk hierbij aan cirkelzagen en afkortzagen. Echter zogen ook snijmachines en slijpmachines zoals haakse slijpers voor grote risico’s. daarom dienen al deze machines gekeurd te zijn en technisch in goede staat voordat men er mee gaat werken. Bovendien dienen werknemers duidelijke instructies van direct leidinggevenden te ontvangen met betrekking tot het veilig bedienen van de machines. Daarnaast zijn er nog een aantal zaken waar werknemers op moeten letten.

Veilig werken met metaalbewerkingsmachines
Werken met machines moet veilig gebeuren. Daarom moeten een aantal veiligheidsrichtlijnen in acht worden genomen. De volgende richtlijnen zijn daarvan voorbeelden.

  • Zorg dat je duidelijke (veiligheids-) instructies krijgt voordat je met de betaalbewerkingsmachine werkt.
  • Zorg er voor dat je de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen krijgt en gebruikt deze op de juiste manier.
  • Draag geen lang loshangend haar zodat dit niet in de machine getrokken kan worden.
  • Draag geen kettingen, armbanden of ringen.
  • Draag geen kleding met wijde mouwen als je in de buurt (kunt) komen van draaiende machinedelen.
  • Draag geen sjaal en draag geen stropdas.
  • Gebruikt een duwhout om metaal onder de zaagschijf van een zaagmachine door te duwen.
  • Zorg dat er een noodstop op de machine gemonteerd is zodat de machine kan worden uitgeschakeld in geval van nood.
  • Machines moeten worden uitgerust met een nulspanningsschakelaar die er voor zorgt dat de machine zichzelf niet meer inschakelt na een stroomonderbreking.
  • Zorg voor een goed onderhoud van de metaalbewerkingsmachines.
  • Haal nooit de beveiliging van de machines af om sneller te kunnen werken.

Veilig lassen
Voor lassen geleden specifieke veiligheidsrichtlijnen. Bij lassen bestaat bijvoorbeeld de kans op brand of lasogen in verband met het UV-licht dat bij veel lasprocessen vrij komt. We noemen een aantal belangrijke voorbeelden van veiligheidsaspecten die van belang zijn als men wil gaan lassen:

  • Is de ruimte waar gelast moet worden vrij van brandbare en explosieve stoffen?
  • Beschikt men over de juiste kennis om een goede lasverbinding te maken.
  • Ligt er geen rommel op de vloer.
  • Kan men veilig staan, dus niet bovenop een ladder?
  • Is het lasapparaat en de stekker en snoer van het onbeschadigd?
  • Heeft men een vlamvertragende of brandvertragende overal?
  • Heeft men een lashelm die voldoende beschermd tegen UV-licht van het lasproces.
  • Heeft men de juiste lashandschoenen ontvangen?

Risico Inventarisatie en Evaluatie
In een Risico Inventarisatie en Evaluatie brengen metaalbedrijven de risico’s op de werkplek in kaart. Dit gebeurd in een evaluatie. Daarbij wordt de werkplek bekeken en de daar aanwezige machines, voorwerpen en werktuigen die voor risico’s kunnen zorgen. In een plan van aanpak wordt weergegeven hoe de risico’s op de werkplek bestreden kunnen worden. Brandbestrijding is het beste, als men veilige machines heeft is de kans op ongelukken ook kleiner. Echter is het vaak onmogelijk om geheel veilige machines te gebruiken. Er is altijd een bepaalde vorm van risico(s) aanwezig en dat moet een bedrijf zien te beheersen. Daarvoor worden beheersmaatregelen genomen. Persoonlijke beschermingsmiddelen zijn voorbeelden beheersmaatregelen. Uiteraard dienen werknemers ook voldoende opgeleid, getraind en geïnstrueerd te zijn om veilig met machines te kunnen werken.

Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Veiligheidsrichtlijnen voor werken met houtbewerkingsmachines

Houtbewerkingsmachines worden onder andere in de bouw, timmerfabrieken en in de meubelindustrie gebruikt. Deze machines worden onder andere gebruikt voor boren, zagen, slijpen, draaien en frezen. Het aantal houtbewerkingsmachines is heel divers, we noemen er een aantal:

  • Vlakbanken
  • Pennenbanken
  • Tafelfreesmachines
  • Vandiktebanken
  • Cirkelzaagmachines

Dit is slechts een bescheiden opsomming van de enorme hoeveelheid verschillende houtbewerkingsmachines. Denk ook eens aan alle elektrische handgereedschappen die in de houtbewerking worden gebruikt zoals boormachines, handschuurmachines, decoupeerzagen en reciprozagen. De diversiteit aan machines groot in de houtbewerking maar het gevaar en de risico’s voor het personeel dat werkt met deze machines ook. Men kan bij onjuist gebruikt van de machines zichzelf verwonden doordat men zichzelf snijd. Ook kan men bekneld raken of geraakt worden door spanen en stukjes hout. Ook kan men door een slechte stofafzuiging allemaal stof binnen krijgen in de longen.

Daarom dienen de machines veilig en goed onderhouden te worden. Werknemers moeten goed worden geïnstrueerd en de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen ontvangen. Daarnaast zijn er nog andere algemene aspecten waarop moet worden gelet bij het werken met houtbewerkingsmachines.

Veilig werken met houtbewerkingsmachines
Een aantal zaken zijn belangrijk als men werkt met houtbewerkingsmachines. De volgende punten zullen de veiligheid bevorderen als men deze in acht neemt:

  • Zorg dat je duidelijke (veiligheids-) instructies krijgt voordat je met de houtwerkingsmachine werkt.
  • Zorg er voor dat je de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen krijgt en gebruikt deze op de juiste manier.
  • Draag geen lang loshangend haar.
  • Draag geen kettingen, armbanden of ringen.
  • Draag geen kleding met wijde mouwen als je in de buurt (kunt) komen van draaiende machinedelen.
  • Draag geen sjaal en draag geen stropdas.
  • Gebruikt een duwhout om hout onder de zaagschijf door te duwen.
  • Zorg dat er een noodstop op de machine gemonteerd is zodat de machine kan worden uitgeschakeld in geval van nood.
  • Machines moeten worden uitgerust met een nulspanningsschakelaar die er voor zorgt dat de machine zichzelf niet meer inschakelt na een stroomonderbreking.
  • Zorg voor een goed onderhoud van de zaagmachine.
  • Plaats het zaagblad van de zaagmachine altijd in de goede draairichting en met een passend spouwmes.
  • De breedte van het spouwmes dient kleiner te zijn dan de breedte van het zaagblad.
Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Wat is een dodemansknop?

Dodemansknop is een benaming voor een speciale knop of schakelaar die op een machine, werktuig, gereedschap, vaartuig of transportmiddel is bevestigd en zorgt er voor dat deze automatisch wordt uitgeschakeld als de machinebediener, monteur, chauffeur of gebruiker wegvalt. De dodemansknop is een technische voorziening waarmee het veilig werken met de hiervoor genoemde machines en werktuigen kan worden bevorderd. Er worden door de mens nogal wat verschillende machines gebruikt. Uiteraard dient de veiligheid van de gebruiker van de machine en zijn of haar omgeving niet in gevaar te komen. Hieronder is in een aantal alinea’s het belang van veilig werken met machines uitgelegd en het nut van een dodemansknop.

Verschillende werktuigen en machines
De meeste machines, werktuigen en vervoersmiddelen en transportmiddelen worden door mensen bedient. Door automatisering nemen veel machines het werk van mensen over. Ook zijn zelfrijdende auto’s en andere zelfrijdende voertuigen zoals vrachtauto’s steeds vaker op de weg te vinden. Hoewel de automatisering grote stappen maakt is veel werk nog mensenwerk. Mensen maken echter gebruik van elektrisch, pneumatisch en hydraulisch aangedreven middelen om hun werk sneller, efficiënter en kwalitatief beter uit te voeren.

Veel machines boren, schroeven, draaien, maken een zaagbeweging of knipbeweging. Ook zijn er haakse slijpers en andere slijpmachines  die door werknemers worden gebruikt en weer specifieke risico’s met zich meebrengen. Daarnaast zijn er nog een heleboel voertuigen zoals motoren, heftrucks en zelfs boten waarbij het verstandig of verplicht zou moeten zijn om een extra veiligheidsvoorziening te treffen mocht de gebruiker of bestuurder het bewustzijn verliezen of gestorven zijn. Een dergelijke veiligheidsvoorziening is de dodemansknop.

Varianten van dodemansknop
Een dodemansknop is een vrij algemene benaming voor verschillende systemen en schakelaars de er voor zorgen dat een machine of transportmiddel uitgeschakeld wordt als de mens de machine niet meer actief bediend. Een dodemansknop kan bestaan uit een daadwerkelijke knop maar kan ook bestaan uit een koordje dat aan een schakelsysteem is bevestigd. Dit koordje kan worden vastgemaakt aan de hand van de persoon die het voertuig bestuurd of de machine bediend. Een dergelijk koordje met een dodemansknop wordt gebruikt bij motoren en motorboten.  Zodra de bestuurder ten val komt zal het koord worden aangetrokken en de schakelaar het voertuig of machine uitschakelen. Dit is echter een voorbeeld van een dodemansknop een haakse slijper kan ook worden voorzien van een dodemansknop dit is volgens de norm EN 60745-2-3:2011/A11 verplicht.

Een andere variant van de dodemansknop treft men aan in de cabine van treinen of metro’s. In deze voertuigen is een knop of pedaal aangebracht die door de machinist moet worden ingedrukt of ingetrapt. Als de machinist onvoldoende kracht heeft om de knop of het pedaal in te drukken zal de knop of pedaal ontspannen en zal de schakeling van deze dodemansknop in werking treden. Dit houdt in dat het voertuig tot stilstand komt. Pedalen worden echter niet vaak meer gebruikt als dodemansknop omdat het wel eens is gebeurd dat een machinist die een hartinfarct kreeg toch met zijn voet op het pedaal bleef en het voertuig daardoor niet tot stilstand kwam.

Ook een dodemansknop in de vorm van een hefboom van oude treintoestellen bleek niet ideaal. Hier kon de machinist handig zijn tas aan hangen, waardoor de veilige werking van de dodemansknop weer ongedaan werd gemaakt. Daarom gebruikt men tegenwoordig de “intermitterende dodemansknop”. Bij deze variant van de dodemansknop zal de treinbestuurder regelmatig de dodemansknop moeten loslaten. Als dat niet gebeurd zal er een automatische snelle rem in werking treden.

Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Veiligheidsrichtlijnen handslijpmachine en doorslijpschijven en afbraamschijven

Slijpen is een bewerking die veelvuldig wordt gebruikt in de techniek. Naast een vaste elektrische slijpmachine met slijpstenen of een tafelslijpmachine zijn er ook handslijpmachines. Deze handslijpmachines zijn eveneens elektrisch aangedreven en zijn bovendien veel flexibeler inzetbaar op een werkplaats. Dat komt omdat de handslijpmachines niet aan een vaste opstelling zijn gemonteerd. Een handslijpmachine zoals een haakse slijper wordt doormiddel van een snoer en een stekker aangesloten op netstroom. De netstroom zorgt voor de voeding van de haakse slijper. Dat brengt extra risico’s met zich mee. Op een haakse slijper dient tegenwoordig een dodemansknop bevestigd te zijn. Deze dodemansknop en de functie daarvan wordt in de volgende alinea uitgelegd. In de daaropvolgende alinea’s wordt meer informatie weergeven over het werken met haakse slijpers en de veiligheidsinstructies die daarbij horen.

Dodemansknop
Een dodemansknop is een veiligheidsschakelaar en zorgt er voor dat de machine automatisch wordt uitgeschakeld en tot stilstand wordt gebracht zodra de gebruiker onwel wordt of om een andere reden niet meer in staat is om de machine te hanteren. In het kort is een dodemansknop een schakelaar die de machine uitschakelt als de gebruiker uitvalt. Dodemansknoppen worden aangebracht op machines en toestellen die vereisen dan de bediener aanwezig is en zijn of haar aandacht bij het werk moet houden. In de norm EN 60745-2-3:2011/A11 is vastgelegd dat haakse slijpers met een schijfdiameter kleiner dan 155 mm moeten worden voorzien van een dodemansfunctie of een zogenaamde herstartbeveiliging.

Doorslijpschijven, afbraamschijven en afbraamschijven
Handslijpmachines zoals een haakse slijper kunnen worden voorzien van verschillende slijpschijven. De volgende slijpschijven zijn de hoofdgroepen waar slijpschijven onder vallen:

  • Doorslijpschijven. Met doorslijpschijven kan men een snede maken in een werkstuk, plaat, profiel, staaf of ander deel van een werkstuk, halffabricaat of materiaal. Bij doorslijpschijven gebruikt men de rand van de slijpschijf om met een draaiende beweging door het werkstuk heen te slijpen.
  • Afbraamschijven. Met afbraamschijven kan men werkstukken bewerken door de bramen er af te slijpen. Hierdoor gaan de scherpe randen van het werkstuk af. De bramen worden met een afbraamschijf afgeschuurd met de onderkant van de slijpschijf. De afbraamschijf is veel dikker dan de doorslijpschijf.

Belangrijk: gebruik nooit een doorslijpschijf om af te bramen. Doorslijpschijven zijn hiervoor niet gemaakt en kunnen kapot knappen als men er mee gaat afbramen.

Soort slijpschijven
Het is belangrijk dat de juiste slijpschijf wordt gebruikt. Fabrikanten zijn wettelijk verplicht om op de etiketten van slijpschijven de volgende informatie neer te zetten.

  • Afmeting van de slijpschijf
  • Structuur
  • Korrelgrootte van het slijpmiddel
  • Soobindmiddel
  • Hardheid
  • Maximaal toelaatbaar toerental
  • Uiterste gebruiksdatum, aangeduid in jaar en kwartaal
  • Naam van de fabrikant.

Risico’s met het werken met handslijpmachines
Er zijn specifieke risico’s voor het werken met handslijpmachines. De volgende aspecten dienen in acht te worden genomen.

  • Controleer voor de aanvang van de werkzaamheden of de schijf goed vast zit.
  • Controleer of de slijpschijf heel is.
  • Controleer of de juiste slijpschijf voor de juiste werkzaamheden is aangebracht.
  • Draag geen loshangende kleding in de buurt van de roterende slijpschijf.
  • Bedien de machine met twee handen, een handslijper moet voorzien zijn van een zijhandvat.
  • Zorg dat er nooit een hand of ander lichaamsdeel tegen de slijpschijf aankomt.
  • Bescherm je ogen door oogbescherming zoals een degelijke veiligheidsbril. Een slijpkap is echter een nog veel betere bescherming omdat die het gehele gezicht beschermt tegen los vliegende deeltjes van de slijpschijf en het werkstuk.
  • Een stoffiltermasker is ook een persoonlijk beschermingsmiddel dat veel gebruikt wordt bij het werken met een haakse slijper.
  • De vonkenregen die ontstaat bij slijpwerkzaamheden kan brand veroorzaken. Ga daarom nooit slijpen in een omgeving met explosieve mengsels.

Zorg dat werknemers duidelijke instructies krijgen over hoe ze moeten werken met handslijpmachines. Als iemand bijvoorbeeld te veel kracht zet op de slijpmachine kan deze wegschieten en dat kan voor gevaarlijke situaties zorgen.

Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Veiligheidsrichtlijnen voor werken met een elektrische slijpmachine

Elektrische slijpmachines zijn apparaten die worden gebruikt om metalen plaatmateriaal af te bramen en gereedschappen te slijpen zodat ze weer scherp worden. Deze slijpmachines bevatten een slijpsteen of meerdere slijpstenen die hard ronddraaien. Deze slijpstenen worden aangedreven door een elektromotor met een hoog toerental. Door deze aandrijving gaan de slijpstenen hard rond draaien en kan men met een stuk metaal tegen de steen aandrukken waardoor de steen kleine stukjes van het metaal afschuurt. Meestal wordt een elektrische slijpmachine op een werkbank gemonteerd ondanks dat spreekt men ook wel van een tafelslijpmachine. Elektrische slijpmachines worden daarnaast ook wel op een kolom geplaatst of op een console aan de muur vastgemaakt.

Werken met elektrische slijpmachines
Slijpmachines treft men in verschillende bedrijven aan. Veel bedrijven in de metaaltechniek en werktuigbouwkunde hebben een vaste elektrische slijpmachine met slijpstenen. Deze slijpmachines worden onder andere gebruikt voor het afbramen van metalen producten. Het slijpen met een slijpmachine is vaak een extra bewerking die wordt gedaan naast een hoofdbewerking. Daardoor wordt er soms minder aandacht besteed aan de specifieke eigenschappen en gevaren van het werken met elektrische slijpmachines. Er zijn echter wel degelijk gevaren en risico’s waar men rekening mee dient te houden als men met deze machines werkt.

Risico’s bij het werken met elektrische slijpmachines
Een hoog toerental is noodzakelijk om een goed slijpend effect te krijgen van de slijpsteen. Dit brengt ook het grootste risico van deze machines met zich mee. Door het hoge toerental kunnen ook stukjes van de slijpsteen met hoge snelheid worden rondgeslingerd als deze van de slijpsteen afbreken. Daarnaast kan ook rondvliegend slijpsel van het product een gevaar vormen wanneer dit slijpsel bijvoorbeeld in contact komt met de ogen van de werknemer. In de volgende alinea zijn een aantal richtlijnen verwerkt die er voor kunnen zorgen dat het werken met een elektrische slijpmachine veiliger kan worden uitgevoerd.

Veilig werken met elektrische slijpmachines
Een aantal veiligheidsinstructies kunnen er voor zorgen dat men veiliger kan werken met elektrische slijpmachines. De volgende veiligheidsinstructies dragen in belangrijke mate bij aan het veilig werken met deze machines:

  • Controleer of de slijpstenen goed vast zitten in de machine. De as van de slijpmachine is aan de linkerzijde voorzien van linkse schroefdraad en aan de rechterzijde met rechtse schroefdraad. Op die manier wordt voorkomen dat de moeren tijdens het slijpen lostrillen.
  • Controleer of de slijpstenen niet beschadigd zijn. Als de slijpsteen niet meer rond is of als de slijpstenen niet meer vlak zijn aan de zijkant kunnen er stukjes van de slijpsteen afspringen tijdens het slijpen en op die manier een risico vormen.
  • Draag oogbescherming zodat losspringende deeltjes van het werkstuk en de slijpschijf niet in de ogen kunnen schieten.
  • Draag gehoorbescherming.
  • Raak de slijpstenen nooit aan wanneer deze ronddraaien.
  • Zorg er voor dat de slijpmachine goed wordt onderhouden door professionele monteurs.
Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Veiligheidsrichtlijnen voor werken met een kolomboormachine

Kolomboormachines zijn boortoestellen die een kolom bevatten waarop de boorhouder is gemonteerd. De boor wordt doormiddel van een hefboom omlaag gebracht richting het werkstuk en als men klaar is met boren brengt men de boor met dezelfde hefboom weer omhoog. Kolomboormachines worden gebruikt om gaten te boren in materiaal. Afhankelijk van het materiaal (zowel soort als dikte) kiest men de juist boor uit en plaatst men deze in de boorhouder.

Voor elk materiaal zijn in de loop der tijd specifieke boren ontwikkeld. Zo zijn er boren die specifiek voor zacht hout zijn en er zijn boren die worden gebruikt voor staal. Voor kunststoffen worden weer andere boren gebruikt. Ook de snelheid waarmee men boort kan men aanpassen op het materiaal. Het werken met een kolomboormachine is niet zonder gevaar. Daarom is in deze tekst aandacht besteed aan een aantal tips waarmee men veiliger kan werken met een kolomboormachine.

Veiligheidsaspecten voor werken met een kolomboor
Een kolomboor, bevat een boorhouder met een boor en deze draait met meestal een hoge snelheid. Een boor is scherp en kan daardoor ernstige verwondingen veroorzaken wanneer men in contact komt met de boor. Daarnaast kunnen losvliegende spanen en slijpsel letsel en beschadigingen veroorzaken.

Door de kracht van de kolomboor kan een werkstuk ook worden losgerukt en heel snel gaan ronddraaien of worden weggeslingerd. Daarom moet een werkstuk altijd stevig worden vastgeklemd. Men moet het werkstuk niet vast houden met de hand omdat een boor kan vastslaan in het werkstuk waardoor de volledige rotatiekracht van de ronddraaiende boor rechtstreeks wordt overgebracht op het werkstuk. Het werkstuk gaat daardoor met dezelfde snelheid als de boor ronddraaien en kan daardoor mensen ernstig verwonden. Verder dient men de volgende aspecten in acht te nemen:

  • Gebruik de juiste boor.
  • Zet de boor goed vast in de boorhouder.
  • Draag passende werkkleding.
  • Draag oogbescherming in de vorm van een degelijke veiligheidsbril…
  • Veeg geen boorsel weg met de hand, gebruik daarvoor een borsteltje en bescherm je ogen als je het boorsel wegveegt.
  • Bescherm je ogen ook tegen de boorolie die wordt gebruikt als smeermiddel voor de boor.
  • Draag geen werkkleding met wijde mouwen.
  • Draag geen werkkleding met gescheurde stof.
  • Draag geen werkkleding met loshangende draden.
  • Draag geen handschoenen want ook die kunnen gegrepen worden door de machine.
  • Draag geen stropdas of sjaal.
  • Lange haren moeten bij elkaar gebonden worden en/of onder een pet worden gedragen.
  • Draag geen armbanden.
  • Draag geen kettingen.
  • Draag geen ringen.
Getagd met , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Veiligheidsrichtlijnen voor werkkleding voor werkzaamheden met machines

Werkkleding vormt een belangrijk onderdeel van de persoonlijke beschermingsmiddelen van werknemers. Werkkleding beschermd de huid van de werknemer tegen schadelijke invloeden zoals splinters, Uv-licht en bepaalde stoffen met een irriterende werking. Ook kan werkkleding vlamvertragend of brandvertragend zijn indien de kleding op een speciale manier is behandeld. Goede werkkleding is belangrijk maar moet ook afgestemd zijn op de werkzaamheden. Als men werkt met machines die draaiende delen bevatten zal men op een aantal specifieke veiligheidsaspecten moeten letten. Deze staan hieronder genoteerd.

Veiligheidsaspecten voor werkkleding
Machines die draaiende delen bevatten zoals een kolomboor of een cirkelzaag. Brengen specifieke risico’s met zich mee. De draaiende delen kunnen namelijk delen van kleding ‘grijpen’. Dit houdt in dat een deel van de kleding gegrepen kan worden en met een zeer hoge snelheid rondom het draaiende deel van de machine kan worden gewikkeld. Daardoor kan een persoon met een eveneens hoge snelheid richting het draaiende deel van de machine worden getrokken zodat ledematen in de machine kunnen worden getrokken of kunnen worden afgekneld. Dit zijn ernstige risico’s daarom moet men de volgende veiligheidsrichtlijnen voor werkkleding in acht nemen als men werkt met machines die draaiende delen bevatten:

  • Zorg voor goed passende werkkleding.
  • Draag geen werkkleding met wijde mouwen.
  • Draag geen werkkleding met gescheurde stof.
  • Draag geen werkkleding met loshangende draden.
  • Draag geen handschoenen want ook die kunnen gegrepen worden door de machine.
  • Draag geen stropdas of sjaal.
  • Lange haren moeten bij elkaar gebonden worden en/of onder een pet worden gedragen.
  • Draag geen armbanden.
  • Draag geen kettingen.
  • Draag geen ringen.

Neem deze veiligheidsrichtlijnen goed door en vraag een direct leidinggevende of er nog meer veiligheidsaspecten zijn waarmee rekening gehouden moet worden. Zo kan gehoorbescherming bijvoorbeeld ook een verplichting zijn. Ook het bedienen van een machine zorgt voor risico’s. Een elektrische zaag en een kolomboor brengen beide risico’s met zich mee alleen verschilt het risico wel. Ook is er een verschil in het bedienen van de machine. Daarom dient een werknemer van zijn direct leidinggevende duidelijke instructies te ontvangen over het bedienen van de machine en de veiligheidsrichtlijnen die hierbij opgevolgd dienen te worden.

Risico Inventarisatie & Evaluatie
In een Risico Inventarisatie & Evaluatie dienen bedrijven duidelijk te omschrijven wat de risico’s op de werkvloer zijn. De risico’s omtrent machines die draaiende delen bevatten dienen ook te zijn omschreven. Doormiddel van een plan van aanpak zal een bedrijf de risico’s op de werkvloer effectief moeten reduceren. Daarvoor zal een bedrijf eerst moeten kijken naar bronmaatregelen en technische maatregelen waarbij het gevaar op de werkvloer geheel zal moeten worden verwijderd door bijvoorbeeld andere machines te gebruiken waarbij de werknemer in het geheel niet in contact kan komen met de draaiende delen van de machine. Wanneer deze maatregelen echter niet mogelijk zijn wordt naar beheersmaatregelen gekeken waarmee het risico beheersbaar gemaakt kan worden. Het verstrekken en gebruiken van de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen is daar een belangrijk voorbeeld van.

Getagd met , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Wat betekend de afkorting VCA van een VCA certificaat?

VCA is een term die veel wordt gebruikt op de bouw en in andere technische sectoren. Met VCA doelt men op een algemeen veiligheidscertificaat die veel werknemers in bezit moeten hebben voordat ze de werkzaamheden op bijvoorbeeld een bouwlocatie mogen uitvoeren. De term VCA is inmiddels zo bekend dat men vaak niet eens weet waar de afkorting VCA voor staat. De afkorting VCA betekend het volgende

  • De V staat voor VGM. Deze afkorting staat voor Veiligheid, Gezondheid en Milieu
  • De C staat voor Checklist. Met een checklist wordt een vragenlijst bedoelt die is uitgewerkt in een screeningsysteem en doorlichtingssysteem.
  • De A staat voor Aannemers. Bedrijven die onder de aannemers vallen zijn bedrijven die werkzaamheden uitvoeren voor opdrachtgevers. Ze nemen dus het werk aan. Deze werkzaamheden worden vrijwel altijd op andere locaties dan de vestigingslocatie van het bedrijf. Hierbij kan men denken aan bouwlocaties.

Doel van VCA
VCA staat dus voor VGM, Checklist voor Aannemers. Het belangrijkste doel van VCA-certificering is het vorderen van de kennis met betrekking tot veilig werken voor werknemers (basis VCA) en leidinggevenden  VCA VOL) zodat het aantal ongelukken op de werkplek afneemt en de veiligheid en gezondheid van werknemers beter wordt beschermd door het beheersen van de activiteiten op de werkvloer.

VCA opleiding
VCA is een korte opleiding die op verschillende manieren kan worden gevolgd bijvoorbeeld door een digitale cursus of een klassikale opleiding. Het is ook mogelijk om VCA via een cursusboek te volgen. Het examen wordt meestal achter een computer uitgevoerd. Een SSVV erkende exameninstelling mag het VCA examen afnemen. Als het VCA examen wordt behaald ontvang de geexamineerde een VCA certificaat en een meestal ook een VCA pas in creditkaart formaat. Deze VCA pas zal de werknemer mee moeten nemen naar de werklocatie waar VCA is vereist.

Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Wat zijn steekflenzen?

Steekflenzen zijn flenzen die worden gebruikt als extra afsluitingsmiddel van een leiding of leidingsystemen zodat men veilig aan de andere zijde van de leiding kan werken. De andere zijde van de leiding kan bijvoorbeeld een besloten ruimte zijn. Er wordt uiteraard gewerkt met bestaande systeemafsluiters. Deze sluiten de leidingen die gevaarlijke stoffen transporteren af zodat de gevaarlijke stoffen niet in de buurt van de werknemers en werkzaamheden kunnen komen. Echter kan het gebeuren dat de systeemafsluiters door een fout of door onachtzaamheid weer open worden gezet. In dat geval is de steekflens een extra veiligheidsmiddel dat daadwerkelijk levens kan redden.

Plaatsen van een steekflens
Uiteraard dient de steekflens door een ervaren werknemer, die voldoende kennis heeft van het plaatsen van steekflenzen, te worden aangebracht. Steekflenzen worden zo dicht mogelijk bij de ruimte waar de werknemers werkzaam zijn geplaatst. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat de steekflens dicht bij de besloten ruimte wordt geplaatst in een leiding als in de besloten ruimte werknemers werkzaam zijn. De steekflens bevind zich dan voor de duidelijkheid tussen de laatste afsluiter en de werkplek van de werknemers. Als de afsluiter open wordt gezet zal de steekflens er voor zorgen dat de (giftige, brandbare of explosiegevoelige ) gassen en vloeistoffen de werknemers niet kunnen bereiken.

RI&E en TRA
In een Risico Inventarisatie en Evaluatie kan het plaatsen van steekflenzen aan de orde komen evenals in het plan van aanpak dat gebaseerd is op deze RI&E. Daarnaast kan ook het plaatsen van een steekflens voorgeschreven zijn in een Taak Risico Analyse (TRA). Ook wordt in een werkvergunning vaak de toepassing van een steekflens voorgeschreven indien men werkt in een besloten ruimte waar leidingen op aangesloten zitten waar gevaarlijke stoffen doorheen (kunnen) worden getransporteerd.

Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Persoonlijke beschermingsmiddelen voor besloten ruimten

Werken in besloten ruimten is meestal niet zonder gevaar. Een besloten ruimte is een vaak kleine ruimte die doormiddel van een nauwe doorgang zoals een mangat kan worden bereikt. Over het algemeen is een besloten ruimte slecht geventileerd. Dat zorgt er voor dat de lucht van een besloten ruimte niet voortdurend wordt ververst tenzij er speciale voorzieningen worden getroffen zoals mechanische ventilatie. Omdat men niet precies weet wat de samenstelling is van de lucht in een besloten ruimte zal men metingen moeten verrichten en persoonlijke beschermingsmiddelen moeten dragen. Er zijn echter verschillende soorten persoonlijke beschermingsmiddelen die in besloten ruimten gedragen kunnen worden. Dit is voor een deel afhankelijk van de arbeidsomstandigheden in de besloten ruimte maar ook voor een deel afhankelijk van de werkzaamheden die daar uitgevoerd moeten worden. Hieronder staan een aantal voorbeelden van persoonlijke beschermingsmiddelen die in een besloten ruimte gedragen kunnen worden:

Algemene persoonlijke beschermingsmiddelen
Een aantal persoonlijke beschermingsmiddelen zijn niet direct verbonden aan het werken in besloten ruimten maar zijn juist algemene persoonlijke beschermingsmiddelen. Hierbij kan men denken aan werkschoenen (S3) of werklaarzen.

Brandgevaar
Als er gevaar is voor brand zal de werknemer werkkleding moeten dragen die vlam vertragend is. Ook kan onafhankelijke adembescherming nodig zijn voor het geval er brand ontstaat en er te weinig zuurstof aanwezig is door de rookontwikkeling en het feit dat vuur het zuurstof in een ruimte opbrand.

Verstikkingsgevaar
De hoeveelheid zuurstof in de atmosfeer is 21 procent. Als er minder zuurstof aanwezig is zal dat gevolgen hebben voor het menselijke lichaam. Bij een ernstig tekort aan zuurstof is de situatie levensbedreigend. Daarom zal men de hoeveelheid zuurstof in een besloten ruimte moeten meten. Als deze te laag is zal men adembescherming moeten bieden met extra toegevoegde zuurstof. Daarnaast kan men ook een persoonlijke monitor laten dragen door de werknemer zodat deze metingen kan doen in de lucht er omheen. Als er een schadelijk mengsel ontstaat zal er een alarm worden gehoord en/of gevoeld (trilfunctie). Dan dient de werknemer zo snel mogelijk zichzelf en collega’s in veiligheid te brengen.

Vergiftigingsgevaar
Als er gevaar bestaat voor vergiftiging zal men rekening moeten houden met het soort gif. Voor bepaalde gifsoorten heeft men adembescherming nodig terwijl men voor andere gifsoorten juist beschermende kleding moet dragen of een combinatie van adembescherming en beschermende kleding.

Explosiegevaar
In besloten ruimten kunnen verschillende gassen en dampen voor een explosief mengsel zorgen. Een explosief mengsel is niet of nauwelijks door het reukorgaan van een mens waar te nemen daarom gebruikt men een persoonlijke monitor of explosiemeter om de luchtmengsels te meten. Als dit mengsel gevaarlijk wordt dan zal een alarm afgaan en moet iedereen zich in veiligheid brengen. Bij explosieve mengsels speelt de LEL waarde en de UEL waarde een rol. De LEL waarde is de Lower Explosion Level en de UEL waarde is de Upper Explosion Level. De LEL is de laagste concentratie van een stof die nodig is om een explosie mogelijk te maken en de UEL is de bovenste grens oftewel de maximale hoeveelheid die van een stof in een mengsel aanwezig moet zijn om een explosie mogelijk te maken. Boven de UEL is er bijvoorbeeld te weinig zuurstof aanwezig om het mengsel tot ontploffing te brengen. LEL en UEL worden in een percentage aangegeven. Als het percentage van een bepaalde stof tussen de LEL en de UEL is spreekt men van een explosief mengsel.

Gehoorschade
Geluid kan in een kleine ruimte niet of nauwelijks wegkomen. Daarom zal gehoorbescherming bij bepaalde werkzaamheden in lawaaiige besloten ruimten verplicht moeten zijn. Bij 80 dB(A) wordt het ten zeerste aangeraden om gehoorbescherming te dragen om gehoorschade te voorkomen. Boven de 80 dB(A) bestaat de kans op langdurige gehoorschade en bij 85 dB(A) is het verplicht om gehoorbescherming te dragen. Bedrijven zijn dan ook uiteraard verplicht om de gehoorbescherming te verstrekken. Overigens dienen bedrijven ook bij 80 dB(A) gehoorbescherming beschikbaar te stellen. Er zijn verschillende soorten gehoorbescherming. Zo kan men gehoorkappen gebruiken of gehoorbescherming op maat zoals otoplastieken. Het type gehoorbescherming is afhankelijk van het geluid en ook van de werkzaamheden.

Risico Inventarisatie en Evaluatie
In een Risico Inventarisatie en Evaluatie zal een bedrijf de gevaren en risico’s in besloten ruimten ook moeten verwerken evenals alle andere gevaren en risico’s die binnen het bedrijf op de werkvloer aanwezig zijn of kunnen ontstaan. Vervolgens dienen bedrijven indien mogelijk bronmaatregelen te nemen om het gevaar weg te nemen. Als dat niet kan zal het gevaar moeten worden gereduceerd en beheerst. Dit kan onder andere door het bieden van persoonlijke beschermingsmiddelen maar ook door technische maatregelen in de vorm van mechanische ventilatie en meetinstrumenten om de luchtsamenstelling te meten. Deze maatregelen zullen in de Risico Inventarisatie en Evaluatie ven een bedrijf moeten worden opgenomen.

Mangatwacht
Een mangatwacht wordt in de praktijk vaak ingezet als een extra veiligheidsmiddel. Een mangatwacht zal dicht in de buurt van het mangat of een andere toegang tot een besloten ruimte aanwezig moeten zijn en blijven. De mangatwacht houdt contact met de werknemers in de besloten ruimte achter het mangat. Een mangatwacht mag echter zelf de besloten ruimte niet betreden en dient dus te communiceren op afstand. Daarnaast macht de mangatwacht nooit zijn of haar positie verlaten. Als er gevaar is of gevaar dreigt zal de mangatwacht in actie moeten komen en tijdig de juiste hulpdiensten moeten inschakelen. Een mangatwacht kan ook als brandwacht functioneren en is dan bevoegd en uitgerust om kleine beginnende branden te blussen om zo de veiligheid te waarborgen.

Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Wat is een mangat?

Een mangat is een nauwe toegang tot een besloten ruimte waar een volwassen man  doorheen past. De term mangat wordt onder andere gebruikt in de technische sector en maritieme wereld. Zo spreekt men van een mangat als men het heeft over de opening van een stoomketel waardoor de monteur of installateur naar binnen kan om reparaties te verrichten. Ook een opening van een riool of besloten technische ruimte wordt mangat genoemd. Hieronder zijn een aantal sectoren in alinea’s benoemd waar mangaten aanwezig (kunnen) zijn.

Mangaten in de techniek
In de industrie wordt veel gebruik gemaakt van mangaten om technische ruimten te bereiken. Dit kunnen bijvoorbeeld ook de gedeelten zijn waar leidingen zijn aangebracht of de installaties voor de verwarming. Eveneens kunnen procestechnische installaties zijn vaak verstopt achter mangaten. Deze besloten ruimten kunnen gevaar opleveren omdat in de (chemische) industrie gevaarlijke stoffen vrij kunnen komen. Een besloten ruimte achter een mangat wordt vaak nauwelijks geventileerd en dat zorgt er voor dat er naast gevaarlijke stoffen ook nauwelijks zuurstof aanwezig kan zijn.

Daarom moeten werknemers die een besloten ruimte binnentreden belangrijke veiligheidsmaatregelen nemen en specifieke persoonlijke beschermingsmiddelen dragen. Dit kan adembescherming zijn maar ook een persoonlijke monitor en persoonlijke explosiemeter waarmee gevaarlijke explosieve mengsels tijdig kunnen worden opgespoord in de atmosfeer van de besloten ruimte. Tot slot dient er meestal een mangatwacht aanwezig te zijn als er werkzaamheden in een besloten ruimte worden uitgevoerd. De mangatwacht dient voortdurend contact te houden met de werknemers die in een besloten ruimte werken maar mag zelf de besloten ruimte niet naar binnen treden. De mangatwacht dient snel en effectief op te treden wanneer de veiligheid en gezondheid van de werknemers in de besloten ruimte in gevaar dreigt te komen.

Mangaten in de maritieme sector
Mangaten treft men ook aan op zeeschepen en marineschepen. Deze worden bijvoorbeeld gebruikt om van het ene dek naar het andere dek toe te gaan. De dekken van schepen kunnen doormiddel van stalen trappen worden bereikt. Deze stalen trappen komen uit bij mangaten. Er zijn verschillende mangaten aan boord op schepen. De zogenaamde bovendekse mangaten bevatten meestal geen deksel waarmee het mangat kunnen worden afgesloten. Onderdekse mangaten kunnen vaak wel worden afgesloten met mangatdeksels. Vooral dieper gelegen besloten ruimten in machinekamers kunnen vaak hermetisch afgesloten worden met handpalklemmen of een wielhengsel.

De reden waarom men mangatdeksels gebruikt is om de ruimten af te sluiten wanneer er calamiteiten plaatsvinden. Op die manier kan men compartimenten afsluiten als gedeelten van het schip vol water lopen of als er branden ontstaan. Het afsluiten van een mangatdeksel mag pas gebeuren als de laatste persoon de ruimte heeft verlaten.  

Ook kunnen schepen of duikboten een mangat bevatten aan de buitenzijde van het vaartuig. Hiermee kan men dus via een mangat het schip of de duikboot verlaten. Ze worden gemonteerd in een onderzeeverblijf waar men via het mangat het verblijf kan bereiken of verlaten.

Mangaten in vliegtuigen
Ook vliegtuigen kunnen mangaten bevatten. Deze worden gebruikt door personeel om via ladders naar andere compartimenten te gaan. Zo kan men ook technische ruimten in vliegtuigen bereiken door via een mangat en een ladder te klimmen.

Bij diepzeeonderzoekingen kunnen duikers, via een mangat, uit of in het diepzeecompartiment van een duikklok of onderzeeverblijf zwemmen. Deze onderzeese mangaten kunnen, natuurlijk voor de veiligheid, afgegrendeld worden.

Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Wat is een mangatwacht of buitenwacht?

Een mangatwacht of buitenwacht is een werknemer die belast is met het houden van toezicht op werknemers, werkzaamheden en veiligheidsaspecten met betrekking tot besloten ruimtes. Een mangatwacht bevind zich zo dicht mogelijk in de buurt van de opening (gat) van een besloten ruimte. In deze tekst is informatie weergegeven over wat een mangat is en wat een mangatwacht doet. Omdat voor deze functie verschillende synoniemen worden gebruikt zijn de verschillende benamingen voor een mangatwacht eveneens in deze tekst verwerkt.

Wat is een mangat?
Een mangat is een opening in bijvoorbeeld een stoomketel, riool of besloten ruimte waar een man door heen past. Een mangat is vaak aangebracht om er voor te zorgen dat monteurs en lassers bij een deel van een besloten ruimte kunnen komen om daar werkzaamheden te kunnen verrichten. Over het algemeen kan een mangat afgesloten worden met een luik. Onder dit luik kan een vast gemonteerde trap aanwezig zijn zodat de werknemer naar boven of naar beneden kan klimmen. Het is echter belangrijk te weten dat men niet zonder toestemming een mangat kan binnentreden.

Werken in ene mangat brengt gevaren mee
In de besloten ruimte achter een mangat kunnen namelijk gevaarlijke stoffen aanwezig zijn of te weinig zuurstof waardoor het leven van de werknemer in gevaar kan komen. Het percentage zuurstof dient in ieder geval 21 procent te zijn van het totale luchtmengsel. Daarnaast moet het resterende deel van het luchtmengsel niet bestaan uit brandbare stoffen omdat anders een groot risico op brand aanwezig is. Bovendien kan een explosief mengsel aanwezig zijn. De hoeveelheid brandbare dampen en explosieve stoffen dient 10 procent lel (lower explosion level) te zijn.

In een Risico Inventarisatie en Evaluatie dient een bedrijf aandacht te hebben besteed aan de gevaren van de besloten ruimten binnen het bedrijf. In de Risico Inventarisatie en Evaluatie dient daarnaast te worden aangegeven hoe de risico’s doormiddel van een plan van aanpak worden verholpen. Vaak moeten werknemers die in een besloten ruimte werken speciale persoonlijke beschermingsmiddelen dragen en voorzien worden van een persoonlijke explosiemeter en een persoonlijke monitor waarmee de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen en explosieve luchtmengsels tijdig kunnen worden gemeten. Deze meetinstrumenten dienen bovenop de kleding van de werknemer te worden gedragen zodat de metingen van het meetinstrument goed kunnen worden gedaan en het alarm goed hoorbaar is wanneer schadelijke en gevaarlijke concentraties worden gemeten.

Synoniemen voor mangatwacht
Een mangat vormt over het algemeen de toegang tot een besloten ruimte daarom noemt men een werknemer die hier de wacht houdt een mangat wacht. Omdat deze toezichthoudende werknemer buiten de besloten ruimte de wacht houdt spreekt men ook wel van een buitenwacht. De term veiligheidswacht wordt echter ook gebruikt omdat deze wacht er voornamelijk is voor de veiligheid van de werknemers die in de besloten ruimte echter het mangat werken.

Werkvergunning
In de alinea’s hiervoor is duidelijk gemaakt wat een mangat is en welke risico’s aan het werken in een besloten ruimte achter een mangat verbonden zijn. Deze risico’s zijn niet gering en daarom moet er alles aan gedaan worden om de risico’s weg te nemen, te beperken en te beheersen. Daar moet aandacht aan worden besteed in een Risico Inventarisatie en Evaluatie maar ook in de praktijk. Als een werknemer aan het werk gaat in een besloten ruimte dan zal hij of zij daarvoor toestemming moeten krijgen van de verantwoordelijke leidinggevende. Dikwijls is een werkvergunning vereist voor werken in besloten ruimten. Daarnaast zijn specifieke veiligheidsregels vastgelegd voor personen die in een besloten ruimte werken maar ook voor de mangatwacht.

Wat doet een mangatwacht?
Het belangrijkste dat een mangatwacht moet doen is er voor zorgen dat de veiligheid van zijn collega’s (die in de besloten ruimte werken) en zichzelf niet in gevaar wordt gebracht. Een belangrijk aspect hierbij is de communicatie. Er dient tussen de mangatwacht en de werknemer(s) in de besloten ruimte een goede communicatie te zijn. Doormiddel van een veiligheidstouw en een portofoon kan de communicatie tussen de mangatwacht en de werknemers tot stand worden gebracht. Er kan ook gebruik worden gemaakt van andere communicatieapparatuur. Naast communicatie tussen de mangatwacht en de werknemers dient er ook communicatie te zijn met de hulpdiensten van het bedrijf wanneer er een noodgeval plaatsvind of dreigt plaats te vinden.

Een mangatwacht moet bij het mangat blijven en mag hier niet vandaan gaan. Ook mag de mangatwacht de besloten ruimte achter het mangat niet betreden. De mangat moet dus altijd buiten het mangat blijven. Hoewel het werk van een mangatwacht op het eerste oog passief lijkt is dit in de praktijk zeker niet het geval. De mangatwacht dient actief contact te houden met het personeel in de besloten ruimte en daarnaast kan de mangatwacht ook als brandwacht optreden. Er kunnen preventieve controles worden verricht op het gebied van brandveiligheid. Als de mangatwacht tevens een brandwacht is heeft hij ook de taak en vaardigheden om een beginnende brand onder controle te krijgen.

De taken en verantwoordelijkheden van een mangatwacht zijn divers en zijn afhankelijk van de specifieke factoren op de werksituatie. Op basis van een Taak Risico Analyse kunnen de gevaren van een besloten ruimte in kaart worden gebracht. Vaak staat in een werkinstructie nauw omschreven wat men wel en niet mag doen in en rondom een besloten ruimte. Een mangatwacht krijgt vaak een nauwkeurige omschrijving van de taken en verantwoordelijkheden waarvoor hij of zij is opgesteld.

Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Wat is werken in besloten ruimten?

Werken in besloten ruimten is: het uitvoeren van werkzaamheden in een kleine ruimte die moeilijk toegankelijk is, slecht geventileerd kan worden en waar mogelijk gevaarlijke stoffen aanwezig zijn. Werken in besloten ruimten is een vrij breed begrip omdat er heel veel verschillende besloten ruimten zijn en diverse werkzaamheden uitgevoerd kunnen worden. Een belangrijk aspect dat alle werkzaamheden in besloten ruimten met elkaar gemeen hebben is dat ze in meer en mindere mate risico’s met zich meebrengen voor de veiligheid en gezondheid van de werknemers.

Werken in besloten ruimte en risico’s
Werken in een besloten ruimte is geen ideale werkplek voor werknemers vanwege de risico’s maar ook voor de fysieke belasting. Werknemers die werken in besloten ruimten kunnen vaak nauwelijks vrij bewegen en moeten zich bijvoorbeeld kruipend verplaatsen wat weer een extra belasting oplevert voor de knieën schouders en nek. De nauwe ruimten zorgen er tevens voor dat een werknemer bij een gevaar niet snel de werkplek kan verlaten.

Risico Inventarisatie en Evaluatie
Het is duidelijk dat werken in besloten ruimten extra risicovol is en daarom dient een bedrijf met deze risico’s rekening te houden in een Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) dat onderdeel vormt van een arbobeleid van een organisatie. In de Risico Inventarisatie en Evaluatie dient het bedrijf ook aandacht te besteden aan de aanwezigheid van gevaarlijke gassen en de mogelijke afwezigheid van zuurstof in besloten ruimten. Deze factoren brengen aanzienlijk hoge risico’s met zich mee. Voorkomen is beter dan genezen. Daarom moeten bedrijven in een plan van aanpak aangeven wat ze gaan doen om de risico’s op de werkplek weg te nemen.

Bronbestrijding
Bronbestrijding is de beste manier om risico’s te bestrijden. Brandbestrijding houdt in dat de gevaarlijke stoffen worden verwijderd of dat de besloten ruimten open worden gemaakt en beter worden geventileerd zodat er geen sprake meer is van een besloten ruimte. Gevaren worden bij de bron bestreden wanneer dat mogelijk is. Als bronbestrijding en technische maatregelen niet mogelijk zijn zullen bedrijven er alles aan moeten doen om de risico’s te beheersen.

Beheersen van risico’s
Dit houdt in dat de werknemers duidelijke veiligheidsinstructies krijgen, persoonlijke beschermingsmiddelen en een persoonlijke monitor of persoonlijke explosiemeter. Met de persoonlijke monitor en de explosiemeter kunnen gevaarlijke (explosieve) mengsels in de lucht van een besloten ruimte worden opgemerkt en wordt doormiddel van alarmsignalen de werknemer gewaarschuwd. De werknemer zal zichzelf en anderen dan zo snel een goed mogelijk in veiligheid moeten brengen.

Overigens kan ademhalingsapparatuur nodig zijn wanneer er schadelijke stoffen in de lucht van de besloten ruimte aanwezig zijn. De ademhalingsapparatuur in combinatie met beschermende kleding kan wel voor zorgen dat de werknemer zich nog moeilijker kan bewegen. Dit moet er echter niet voor zorgen dat de werknemer de beschermingsmiddelen niet gaat dragen want dan kunnen levensgevaarlijke situaties ontstaan! Werknemers moeten door de werkgever gewezen worden op de aanwezige gevaren in een besloten ruimte en de mogelijke gevaren die kunnen ontstaan tijdens het uitvoeren van werkzaamheden. Er kunnen namelijk ook tijdens werkzaamheden gevaarlijke stoffen vrijkomen. We noemen hieronder een aantal specifieke gevaren die in besloten ruimten aanwezig kunnen zijn. Deze gevaren kunnen ook in andere arbeidsomstandigheden aanwezig zijn maar zorgen vaak in besloten ruimten voor extra gevaar.

Zuurstoftekort in besloten ruimte
Een besloten ruimte is een kleine ruimte. Zoals eerder genoemd kan deze ruimte te weinig zuurstof bevatten. De lucht in de atmosfeer bestaat voor ongeveer 79 procent uit stikstof en ongeveer 21 procent zuurstof. Wanneer dit zuurstofpercentage omlaag gaat wordt het gevaarlijk voor levende wezens waaronder mensen. Een tekort aan zuurstof kan een mens echter niet waarnemen met zijn zintuigen. Wanneer er bijvoorbeeld slechts 12 procent zuurstof in de ruimte aanwezig is zal de persoon bewusteloos raken en binnen korte tijd de controle verliezen over de spieren, ademhaling en hersenen. Dan is het echter te laat. Daarom moet men altijd zeker zijn van voldoende zuurstof in een besloten ruimte of men moet ademhalingsapparatuur dragen waarmee zuurstof wordt toegevoegd.

Brand en explosiegevaar
Besloten ruimten zijn klein en er kan daardoor naast een gebrek aan zuurstof ook een overvloed aan schadelijke gassen aanwezig zijn waardoor een explosief mengsel kan ontstaan. Voor brand is echter altijd zuurstof nodig maar door het ontstaan van brand kan wel de zuurstof in de ruimte worden verbruikt door het vuur en kan men alsnog verstikken door een te kort aan zuurstof en/of door de rook. Bovendien worden de LEL waarde eerder bereikt. LEL staat voor Lower Explosion Level, dit is de onderste explosiegrens van een mengsel. Als de LEL wordt overschreden ontstaat er een groot gevaar op explosies die al bij een kleine vonk kunnen ontstaan.

Vergiftiging
Uiteraard is er door de mogelijke aanwezigheid van schadelijke stoffen ook de kans op vergiftiging. Mensen kunnen de schadelijke stoffen inademen en daardoor acute maar ook chronische vergiftiging oplopen. Dit is afhankelijk van de stoffen die ze binnen krijgen waarbij zowel de hoeveelheid als het soort giftige stof een rol speelt. Bij de hoeveelheid speelt de grenswaarde een rol. De grenswaarde werd in het verleden wel aangeduid met de MAC waarde.  De MAC waarde is de Maximaal Aanvaarde Concentratie die van een stof aanwezig kan zijn zonder gevaar op te leveren voor de gezondheid (van een jonge gezonde werknemer). De grenswaarde of MAC- waarde wordt echter sneller bereikt in een kleine slecht geventileerde ruimte.  Daarom is de kans op vergiftiging groter in kleine besloten ruimten.

Elektrocutie
Kleine besloten ruimten kunnen ook gevaarlijk zijn in verband met elektrocutie. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer men in vochtige besloten ruimten werkt die gemaakt zijn van materiaal dat goed elektriciteit geleid. Als er een defect aanwezig is in een elektrische installatie bijvoorbeeld een kapotte isolatie rondom een elektriciteitskabel die onder spanning staat dan kan dat er voor zorgen dat een metalen behuizing of metalen ruimte ook onder spanning komt te staan. Om die reden zal men altijd trachten gebruik te maken van een veilige wisselspanning van maximaal 50 volt of een gelijkspanning van 120 volt. hoewel deze elektrische spanning voor mensen niet direct gevaar oplevert kan deze elektrische spanning wel een explosief mengsel tot ontploffing brengen.

Combinatie van gevaren
Uit de laatste regel van de vorige alinea wordt duidelijk dat er een combinatie van gevaren aanwezig kan zijn. Het ene gevaar kan het andere gevaar veroorzaken en andersom. Door een brand kan de zuurstof opraken en kan men stikken. Door een kortsluiting kan een explosief mengsel tot ontploffing worden gebracht. Ook kan de kans op vergiftiging toenemen wanneer luchtmengsels wijzigen. Daarom dient men tijdens een risico inventarisatie en evaluatie veel aandacht te besteden aan de bestaande gevaren maar ook de nieuwe gevaren die kunnen ontstaan indien factoren in een besloten ruimte veranderen. Voor het werken in een besloten ruimte heeft men daarom dikwijls een werkvergunning nodig. Een werkvergunning is niet wettelijk verplicht maar kan wel verplicht worden door een opdrachtgever die tevens de vergunningverstrekker is.

Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Aanvragen werkvergunning (veiligheid)

Een werkvergunning voor het uitvoeren van werk in een risicovolle omgeving is niet wettelijk verplicht. In de praktijk komt het echter vaak voor dat organisaties in de petrochemie, chemie en andere risicovolle omgevingen een werkvergunning vereisen. Bedrijven die onder toezicht van deze organisaties specifieke werkzaamheden gaan uitvoeren zullen hiervoor een werkvergunning moeten aanvragen. Dan komen de volgende vragen natuurlijk naar voren: ‘hoe vraag ik een werkvergunning aan?’ en: ‘waar vraag ik een werkvergunning aan?’. Deze vragen worden in onderstaande tekst beantwoord.

Wie kan een werkvergunning aanvragen?
Allereerst heeft niet iedereen een werkvergunning nodig. Alleen werknemers en bedrijven die werkzaamheden (willen) verrichten voor een organisatie die werkvergunningen verplicht stelt zullen ook daadwerkelijk in bezit moeten zijn van een werkvergunning voor de werkzaamheden die ze willen uitvoeren. Echter zullen bedrijven die werkvergunningen hanteren niet voor alle werkzaamheden een werkvergunning vereisen. Meestal gaat het om risicovolle werkzaamheden en/of werkzaamheden in een risicovolle omgeving.

Als risicovolle werkzaamheden worden uitgevoerd in een risicovolle omgeving kan zelfs een aanvullende werkvergunning vereist zijn. Alleen bedrijven die capabel genoeg zijn om de aangegeven werkzaamheden uit te kunnen voeren kunnen een aanvraag voor een werkvergunning indienen bij een opdrachtgever. Deze bedrijven dienen over medewerkers te beschikken die voldoende onderricht zijn en over de juiste certificaten beschikken. Voor het uitvoeren van werkzaamheden in een risicovolle omgeving is het namelijk belangrijk dat de werknemers weten wat ze moeten doen en hoe ze dat moeten doen. Dit draait voor een groot deel om kennis en ervaring. De aanvrager van een werkvergunning moet vakdeskundig zijn en wordt daarom ook wel de vakdeskundige genoemd daarnaast moet de aanvrager

Hoe vraag ik een werkvergunning aan?
Voor het aanvragen van een werkvergunning dient iemand vakdeskundig te zijn. Bovendien zal men toestemming moeten hebben van het bedrijf om een aanvraag voor een werkvergunning in te dienen. Het moet duidelijk zijn wie toestemming heeft om als aanvrager voor een werkgunning op te treden.

Verder moet er voor de aanvraag voor een werkvergunning duidelijk worden aangegeven wat de werkzaamheden zijn die uitgevoerd zullen moeten worden. Daarnaast moeten ook de maatregelen worden benoemd die de werkvergunninghouder moet nemen om de werkzaamheden conform de veiligheidsvoorschriften uit te voeren.

De aanvrager van de werkvergunning zal ook een risicocategorie aan moeten geven. Deze risicocategorie kan hoog of laag zijn. Daarbij kan een Taak Risico Analyse oftewel een TRA worden vereist door de vergunningverlener. Door het zetten van een handtekening op het aanvraagformulier van de werkvergunning geeft de vergunningaanvrager aan dat hij of zij de vergunningsaanvraag juist en naar waarheid heeft ingevuld.

Een aanvraag voor een werkvergunning wordt een bepaalde periode voor de daadwerkelijke startdatum van de werkzaamheden ingediend. Deze periode kan echter verschillen per opdrachtgever. Daarom zal voor de aanvraag van de werkvergunning duidelijk moeten zijn wanneer de aanvraag voor de werkvergunning bij de vergunningverstrekker binnen moet zijn. Uiteraard dient men ook te weten waar de behandeling voor de werkvergunning zal moeten worden ingediend.

Waar vraag ik een werkvergunning aan?
Een aanvrager voor een werkvergunning zal de vergunningsaanvraag moeten indienen bij de verstrekker van de werkvergunning. De verstrekker is meestal de leidinggevende op de werkplek of de leidinggevende van de afdeling waar de werkzaamheden zullen moeten worden uitgevoerd. De vergunningverstrekker zal de aanvraag moeten beoordelen. Daarbij wordt onder andere gekeken of de vergunningaanvrager de juiste veiligheidsmaatregelen zal nemen tijdens de uitvoering van de werkzaamheden. Indien nodig zullen er extra eisen met betrekking tot de veiligheid worden opgelegd. Er worden daarnaast specifieke operationele aandachtspunten gegeven. Ook dient de vergunningverstrekker goed te beoordelen of er andere werkzaamheden en factoren invloed hebben op het werk waarvoor de werkvergunning wordt aangevraagd.

De verstrekker van de werkvergunning is eindverantwoordelijke. Deze moet dus beoordelen of de aanvraag duidelijk is en of de juiste maatregelen zijn genomen door de verstrekker (dit is hij of zij zelf). De verstrekker is ook verantwoordelijk voor de controle of de vergunninghouder (degene die de werkvergunning heeft ontvangen) de inhoud van de werkvergunning begrijpt evenals de instructies die er bij worden gegeven.

Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Wat is een werkvergunning (veiligheid)?

Werkvergunning is een benaming voor een bindend middel die een nauwkeurige, vastgelegde omschrijving bevat van werkmethoden, activiteiten en werkzaamheden die een werkvergunninghouder wel en niet mag uitvoeren op een bepaalde werkplek zodat de efficiëntie en veiligheid op de werkplek zo goed mogelijk worden gewaarborgd. Kort samengevat bevat een werkvergunning informatie over:

  • welke persoon,
  • onder omschreven omstandigheden,
  • in een bepaalde periode,
  • duidelijk omschreven werkzaamheden,
  • onder duidelijk omschreven voorwaarden, mag uitvoeren.


Er zijn in de praktijk verschillende soorten werkvergunningen in de omloop. Een van de bekendste is de Deltalinqs” werkvergunning. Daarom wordt in deze tekst als voorbeeld aandacht besteed aan de opbouw van deze werkvergunning. In onderstaande tekst is verder informatie gegeven over de doelstelling van werkvergunningen, de toepassing, de begrippen vergunningverlener en vergunninghouder, instructie over de werkvergunning, de inhoud, onderdelen en verschillende soorten werkvergunningen.

Wat is de doelstelling van werkvergunningen?
Uit bovenstaande omschrijving komt naar voren dat het uiteindelijke doel is dat de veiligheid wordt gewaarborgd. Het hoofddoel van de werkvergunning is daarom ook de veiligheid op de werkplek bevorderen. Dit doel kan met de werkvergunning op een aantal manieren worden bereikt. De volgende aspecten van een werkvergunning kunnen er voor zorgen dat het hoofddoel kan worden behaald:

  • De bedrijfsregels dienen stapsgewijs te worden uitgevoerd en vastgelegd.
  • De verantwoordelijkheden moeten duidelijk worden vastgelegd.
  • Duidelijk vastleggen onder welke omstandigheden werk mag worden uitgevoerd.
  • Omschrijving in de vorm van een eenduidige uitleg van werkmethoden en activiteiten.

De werkvergunning moet zorgvuldig worden opgesteld zodat werknemers die zich houden aan de werkvergunning geen gevaar of schade kunnen veroorzaken aan mensen, milieu, installaties, machines, werktuigen, gebouwen en constructies.

Waar worden werkvergunningen gebruikt?
Werkvergunningen worden over het algemeen in procedures opgenomen van bedrijven met een verhoogd veiligheidsrisico. In een kantooromgeving zal men niet snel werken met werkvergunningen maar bij bedrijven in de petrochemie is een werkvergunning een bekend begrip. Voor risicovolle werkzaamheden of werkzaamheden aan installaties die een gevaar kunnen opleveren voor mens en milieu worden werkvergunningen gemaakt om duidelijk aan te geven wat een werknemer wel en niet mag doen. Opdrachtgevers kunnen een werkvergunning eisen. Het is echter niet wettelijk verplicht om werkvergunningen te gebruiken. Om die reden worden niet overal werkvergunningen gebruikt. In de praktijk worden werkvergunningen vaak wel gebruikt voor werkzaamheden aan of bij elektriciteitscentrales, gaswinninginstallaties, aardoliebedrijven en bedrijven in de chemische industrie.

Vergunningverlener en vergunninghouder
De installatiedeskundige zal optreden als de vergunningverlener en de uitvoeringsdeskundige is de vergunninghouder. Men heeft het ook wel over de verstrekker van de werkvergunning en de houder van de werkvergunning. Voor de verduidelijking is de verstrekker de toezichthoudende afdeling en is de houder van de werkvergunning het bedrijf of de persoon die het werk daadwerkelijk gaat uitvoeren. In de werkvergunning staan duidelijke afspraken en voorwaarden opgesteld die er voor moeten zorgen dat de werkzaamheden veilig worden uitgevoerd. Een werkvergunning bevat bindende afspraken tussen de vergunningverlener en de vergunninghouder en bevat een checklist van veiligheidspunten die de vergunninghouder moet naleven.

Instructie over werkvergunningen
Werknemers die in de praktijk te maken krijgen met werkvergunningen zullen daarvoor een instructie moeten volgen. Ze moeten weten wat het belang is van de werkvergunning en waarom deze is opgesteld. Veiligheid draait voor een groot deel om bewustwording. Onveilige handelingen vormen één van de grootste oorzaken van ongevallen. Daarom dienen werknemers gewezen te worden op het belang van het naleven van de veiligheidsregels. De werkvergunning bevat ook regels en afspraken die de veiligheid bevorderen. Daarom is de werkvergunning geen symbolisch document maar een belangrijk document dat kaders biedt waarbinnen een werknemer zijn of haar werkzaamheden kan en mag uitvoeren.

Inhoud werkvergunning
De werkvergunning bevat informatie over welke maatregelen genomen moeten worden voor de aanvang van de werkzaamheden. Deze maatregelen zijn voorzorgsmaatregelen en kunnen verband houden met het aanmelden op het terrein bij een bepaald persoon.

Daarnaast is er informatie weergegeven die gehanteerd moet worden tijdens het uitvoeren van de werkzaamheden. Hierin staat wat een werkvergunninghouder wel en niet mag doen op de werkplek. Ook is aangegeven op welke locatie de werkzaamheden uitgevoerd moeten worden. De meeste werkvergunningen zijn gebonden aan een bepaalde locatie op een werkterrein. Daarbuiten mag een werknemer zich niet bevinden en al helemaal geen werkzaamheden uitvoeren.

Een werkvergunning bevat daarnaast algemene veiligheidsregels en protocollen waaraan een vergunningshouder zich dient te houden. Deze staan ook in het handboek bedrijfsprocedures. In dit handboek is ook beschreven wat de bevoegdheid van bepaalde functionarissen voor het verstrekken van werkvergunningen.

Waaruit bestaat een werkvergunning?
Werkvergunningen zijn, zoals eerder genoemd, geen wettelijke verplichting. Daarom is ook niet wettelijk voorgeschreven hoe een werkvergunning moet zijn opgebouwd en wat de inhoud van een werkvergunning precies moet zijn. Daarom hanteren we in deze alinea de opbouw van een gangbare werkvergunning namelijk de Deltalinqs werkvergunning. Zoals in de inleiding is benoemd is de Deltalinqs werkvergunning een veel voorkomende werkvergunning. Deltalinqs is overigens een ondernemersvereniging die bestaat uit verschillende bedrijven in de Rotterdamse haven en het industriegebied dat daaromheen is gebouwd. Omdat in dit grote havengebied veel chemische bedrijven actief zijn kan men spreken van een gebied met een verhoogd risico. Daarom hanteert Deltalinqs werkvergunningen om de veiligheid te bevorderen. De opbouw van een Deltalinqs werkvergunning is als volgt:

  • De aanvraag van de werkzaamheden waarin staat om welke taken en werkzaamheden het precies gaat. Dit deel kan ook een Taak Risico Analyse (TRA) bevatten.
  • De maatregelen die genomen moeten worden door de verstrekker van de werkvergunning dit is de toezichthoudende afdeling die in de praktijk de vergunningverstrekker of vergunningverlener is. Deze maatregelen hebben te maken met het creeeren van een zo veilig mogelijke werkplek voor de werknemers (dus ook de vergunninghouders).
  • De maatregelen die genomen dienen te worden door de vergunninghouder. Dit is het bedrijf of de werknemer die de werkzaamheden daadwerkelijk gaat uitvoeren. In dit deel zijn de taken beschreven die de vergunninghouder heeft.
  • De bekrachtiging van de werkvergunning. Dit wordt gedaan door de vergunningverlener. Met de bekrachtiging wordt de geldigheid van de werkvergunning duidelijk gemaakt. Ook de taken van de verstrekker op het gebied van de controle op de naleving van de voorzorgsmaatregelen en het dagelijks vrijgeven van de werkvergunning bij ongewijzigde omstandigheden hoort bij de bekrachtiging van de werkvergunning door de vergunningverlener.

Verschillende soorten werkvergunningen
Er kunnen in de praktijk verschillende soorten werkvergunningen worden aangevraagd en verstrekt. Het verschil van de werkvergunningen heeft onder andere te maken met specifieke risico’s. Zo kunnen er werkvergunningen worden verstrekt voor het uitvoeren van graafwerkzaamheden (in de buurt van gasleidingen). Ook kunnen werkvergunningen worden verstrekt voor het saneren van asbest door deskundige gecertificeerde asbestsaneerders. Er zijn ook werkvergunningen die specifiek worden verstrekt aan werknemers en bedrijven die werkprocessen uitvoeren waarbij veel hitte vrijkomt. Hierbij kan men denken aan TIG-lassen van leidingen. Een vergunningverlener kan hiervoor een specifieke heetwerkvergunning verstrekken.

Aanvullende werkvergunningen
Een werkvergunning kan tevens een aanvullende werkvergunning bevatten. Een vergunningverlener kan een aanvullende werkvergunning opstellen indien er in een bepaald risicovol werkgebied ook extra risicovolle werkzaamheden moeten worden uitgevoerd. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer werknemers op grote hoogte moeten werken in een risicovolle omgeving of juist in besloten ruimten. Ook voor specifieke graafwerkzaamheden in de buurt van leidingen waar gas of olie doorheen wordt getransporteerd kan een aanvullende werkvergunning worden vereist. Dit wordt echter door de vergunningverlener vereist. Dit is de opdrachtgever. Ook bij risicovolle werkzaamheden is er geen wettelijke verplichting voor werkvergunningen.

Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Wat zijn kleine blusmiddelen?

Kleine blusmiddelen zijn blusmiddelen die bedoeld zijn om een kleine branden of beginnende branden te blussen. Kleine blusmiddelen zijn over het algemeen compacte blusmiddelen. Hierbij kan men denken aan een blusdeken, een poederblusser of een sproeischuimblusser. Dit zijn handzame blusmiddelen die over het algemeen eenvoudig kunnen worden gebruikt na een korte instructie.

Ook brandslanghaspels die op de waterleiding zijn aangesloten worden tot de kleine blusmiddelen gerekend. Deze brandslangen zijn opgerold en leveren onbeperkt water maar de actieradius van dit blusmiddel is afhankelijk van de lengte van de brandslag. Dit kan 20 meter, 25 meter of 30 meter zijn. Tot slot worden ook automatische installaties en stationaire installaties tot de kleine blusmiddelen gerekend. Hierbij kan men denken aan de sprinklerinstallaties die feitelijk niet door mensen worden bedient maar in werking treden als een smeltzekering bij een bepaalde temperatuur stuk springt en daardoor het water door de sprinkler kan sproeien.

Verschillende soorten branden
Uit de hiervoor genoemde voorbeelden voorbeelden blijkt hoeveel kleine blusmiddelen er zijn. Het is niet verwonderlijk dat er zoveel verschillende blusmiddelen bestaan. Er zijn namelijk ook verschillende soorten branden. Zo kunnen vaste stoffen in brand vliegen maar ook gassen en vloeistoffen. Niet elk blusmiddel is geschikt om elke brand te blussen. Sommige brandblusmiddelen zijn geschikt om branden van vaste stoffen te doven. Weer andere blusmiddelen zijn geschikt om brandbare olie te blussen. Dit heeft alles te maken met de voorwaarden die nodig zijn om een brand te laten ontstaan en om een brand in gang te houden. Deze voorwaarden worden duidelijk als men kijkt naar de branddriehoek.

Wat is de branddriehoek?
De branddriehoek is een ideaal voorbeeld of een ideale uitleg om de voorwaarden van een brand mee duidelijk te maken. Voor een brand zijn namelijk drie factoren noodzakelijk:

  • Een brandbare stof, gas of vloeistof.
  • Een bepaalde hoeveelheid zuurstof.
  • Warmte of een ontstekingstemperatuur.

Zuurstof is een factor waarover men in de regel weinig uitleg nodig heeft. Ook een ontstekingstemperatuur is duidelijk. Deze temperatuur verschilt echter wel per brandbare stof. Juist dat laatste is een factor die men gebruikt als belangrijk aspect voor het indelen van branden in verschillende klassen. Daarover kun je in de volgende alinea meer lezen.

Indeling van branden
Omdat er verschillende soorten branden kunnen ontstaan zijn de branden ingedeeld in verschillende klassen, dit zijn zogenaamde brandklassen. De indeling in brandklassen zorgt er voor dat ook de brandblusmiddelen in klassen kunnen worden ingedeeld. Omdat de brandklassen zo belangrijk zijn voor de keuze van het blusmiddel wordt hieronder een overzicht weergegeven van de verschillende brandklassen en de (kleine) brandblusmiddelen die gebruikt kunnen worden om de branden te doven.

Brandklassen van A tot F
De brandklassen lopen van de letter A tot de letter F en worden aangegeven met een pictogram en een letter. Dit pictogram en deze letter verschijnen ook op het blusmiddel dat wordt gebruikt om de brand te doven.

Brandklasse A: branden van vaste stoffen zoals hout, steenkool, bruinkool en karton.

  • Blusmiddelen: water uit bijvoorbeeld een brandslag of sprinklerinstallatie, schuimblusser en sproeischuimblusser.

Brandklasse B: branden van vloeistoffen zoals aardolie, benzine en kerosine.

  • Blusmiddelen: sproeischuimblussers, Light water, CO² blussers of poederblussers.

Brandklasse C: branden van gasvormige stoffen zoals propaan, butaan en aardgas.

  • De gastoevoer moet indien mogelijk zo snel mogelijk worden afgesloten in verband met explosiegevaar.
  • Blusmiddel: bluspoeder.

Brandklasse D: branden van metalen zoals natrium, magnesium, aluminium

  • Blusmiddel: speciale blusmiddelen voor het blussen van metalen aangeduid met Klasse D.

Brandklasse E: is elektriciteitsbrand (deze is vervallen omdat elektriciteit niet brand)

  • Blusmiddel: CO2 poederblussers worden gebruikt om branden in elektrische installaties te blussen omdat dit blusmiddel het minste schade toebrengt aan elektriciteit, elektronica en mechatronica.

Brandklasse F: branden van zeer hete olie en vet bijvoorbeeld frituurvet

  • Blusmiddel: sproeischuimblussers (op chemische basis) daarnaast zijn er speciale blussers die geschikt zijn voor het blussen van zeer hete vetten.

Bij de verschillende brandklassen zijn al veel soorten kleine blusmiddelen benoemd. Op de kleine blusmiddelen staan de brandklasse(n) waarvoor het blusmiddel geschikt is. Ook de letter van de brandklasse is aangegeven. Als het blusmiddel voor meerdere brandklassen geschikt is staan er dus meerdere letters op het blusmiddel weergegeven.

Water
Dat water een bekend blusmiddel is zal voor niemand een verassing zijn. Water is een effectief blusmiddel omdat het zorgt voor verkoeling van het vuur en het verdampte water zorgt er tevens voor dat zuurstof wordt verdreven geen wonder dat water veel gebruikt wordt. Bovendien is water ook nog eens goedkoop en makkelijk verkrijgbaar. We gaan niet verder in op brandslanghaspels en sprinklerinstallaties omdat de werking daarvan al in het begin van deze tekst kort aan de orde is gekomen. In plaats daarvan behandelen we in onderstaande alinea’s een aantal andere kleine brandblusmiddelen.

Brandblusdeken
Blusdekens worden gebruikt om de zuurstoftoevoer tot de brand af te sluiten. Er zijn verschillende blusdekens, ze kunnen gemaakt zijn van drie verschillende materialen:

  • 100% wol (zwart blusdeken),
  • glasvezel (wit blusdeken),
  • kevlar (donkergroen-bruin blusdeken).

Blusdekens kunnen worden gebruikt voor verschillende soorten branden. In de praktijk worden blusdekens vaak gebruikt voor vlam in de pan of een kleine brand in een emmer of prullenbak. Daarnaast worden blusdekens ook effectief gebruikt voor kleding en personen die in brand staan. Men kan voor blusdekens moeilijk een brandklasse aangeven. Dit komt omdat een blusdeken allen geschikt is als de deken groot genoeg is om de brand geheel voor zuurstof af te sluiten. Het object dat in brand staat moet geheel kunnen worden bedekt met de deken. Daarom is een blusdeken bijvoorbeeld geschikt voor het blussen van kleine vaste stoffen. Hoe groter de blusdeken hoe meer men er mee kan blussen. Het is belangrijk om een blusdeken aan te schaffen van minimaal 120 cm bij 120 cm omdat men dan in ieder geval een (klein) persoon kan blussen. Daarvoor worden branddekens in de praktijk vaak gebruikt.

Poederblusser en bluspoeder
Bluspoeders zijn droge blusmiddelen die geschikt zijn om zuurstof af te sluiten. Bluspoeders hebben een aantal voordelen: de werking is snel en ze zijn niet gevoelig voor vorst. Bovendien zijn bluspoeders niet elektriciteit-geleidend waardoor ze eventueel ook gebruikt kunnen worden om branden in elektrische installaties te blussen. Dit is echter niet ideaal wat de schade aan de elektrische installaties zullen enorm zijn. Bluspoeders zijn over het algemeen goedkoop en worden verkocht is cilindrische verpakkingen en bussen met daarop een spuitmond aan een korte slang die men met de hand kan vast houden. Spuit echter beetje bij beetje richting de brand. Hou er rekening mee dat een poederblusser snel leeg is. Kijk goed op de verpakking van de poederblusser hoeveel er in zit. Met een poederblusser met een inhoud van bijvoorbeeld 2 liter zal men ongeveer 15 seconden kunnen spuiten. Deze poederblusser is dan alleen geschikt voor het blussen van kleine brandjes.

Poederblussers  worden gebruikt voor brandklassen A, B en C. Daarnaast kunnen ook voor metaalbranden (brandklasse D) speciale metaalpoederblussers worden gebruikt.

CO2 blusser of Koolstofdioxide blusser
Een koolstofdioxide blusser of CO2 blusser bestaat uit een drukhouder die gemaakt is van staal. Daaraan zit een slang bevestigd met een meestal brede spuitmond. In de drukhouder zit CO2 opgeslagen dat tot vloeistof is verdicht. CO2 is onbrandbaar en kan daarnaast worden opgelost in water. CO2 verdringt zuurstof en zorgt er daarom voor dat 1 van de noodzakelijke factoren voor een brand wordt geëlimineerd (zie branddriehoek). Echter zijn levende wezens ook afhankelijk van zuurstof waardoor men de CO2 blusser niet moet gebruiken in kleine ruimtes omdat dan de voor mensen noodzakelijke verhouding tussen zuurstof en koolstofdioxide in gevaar kan brengen.

CO2 blussers zijn geschikt voor verschillende brandklassen maar zijn bijzonder geschikt voor klasse E branden oftewel branden in elektrische apparatuur, mechatronica en elektronica.

Sproeischuimblusser
Sproeischuimblussers bestaan uit een fles met een mengsel van water en een vloeibaar schuimvormend middel. Het mengsel is al in de fabriek goed gemengd zodat een sproeischuimblusser klaar is voor gebruik. Sproeischuimblussers zijn geschikt voor verschillende soorten branden namelijk branden die vallen onder brandklasse A en brandklasse B. Men zou ook personen kunnen blussen met sproeischuim. Omdat sproeischuim niet elektrisch geleidend is zou men ook branden in elektrische installaties kunnen blussen (voorheen klasse E). De schade van het schuim aan de elektrische installatie zal echter wel desastreus zijn. Sta niet te dicht op een brand als je met een sproeischuimblusser werkt en hou er rekening mee dat een sproeischuimblusser snel op raakt. Twee liter sproeischuim kan binnen 15 seconden opraken. Let bij de aanschaf van een sproeischuimblusser goed op het etiket en de inhoud en of de sproeischuimblusser bestand is tegen vorst.

Slotwoord over kleine blusmiddelen
Er zijn verschillende soorten kleine blusmiddelen daarnaast zijn er verschillende soorten brandklassen. De blusmiddelen die men aanschaft moeten geschikt zijn voor de mogelijke branden die kunnen ontstaan. In een Risico Inventarisatie en Evaluatie van een bedrijf dient inzichtelijk te worden gemaakt welke brandbare stoffen aanwezig zijn en welke soorten branden kunnen ontstaan. Dit bepaald in belangrijke mate de preventieve maatregelen tegen brand oftewel de brandpreventie. Verder is er nog de keuze voor effectieve blusmiddelen. Bovendien zullen bedrijven er voor moeten zorgen dat personeel weet om te gaan met de aanwezige blusmiddelen. Een poederblusser of een sproeischuimblusser van 2 liter is binnen 15 seconden leeg. Een persoon heeft daardoor geen tijd om tijdens de brand even te oefenen hoe er ook al weer gespoten moest worden op een brand. Kortom een goede brandpreventie en een goede instructie is van groot belang voor het voorkomen en het bestrijden van een brand.

Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Wat zijn explosiegrenzen LEL en UEL?

Explosiegrenzen is de laagste en hoogste concentratie van een gas uitgedrukt in procenten van een luchtmengsel waarbij het damp-luchtmengsel door een ontsteking zou kunnen exploderen. Men heeft het ook wel over explosion limits waarbij men een ondergrens heeft en een bovengrens waarbinnen een explosie mogelijk is. Dit zijn de grenzen die in een percentage worden uitgedrukt ten opzichte van het totale luchtmengsel, oftewel de explosiegrenzen.

Explosiegrenzen
De onderste grens is de laagste hoeveelheid of de laagste concentratie die van een bepaalde stof in een luchtmengsel aanwezig moet zijn om een explosie na ontsteking mogelijk te maken. De bovenste grens is de maximale hoeveelheid die van een bepaalde stof in een luchtmengsel aanwezig kan zijn om de stof in het mengsel na ontsteking te kunnen laten exploderen. De explosiegrenzen worden duidelijk gemaakt met de aanduiding LEL en UEL. Deze aanduidingen zijn hieronder in een paar alinea’s nader omschreven.

Lower Explosion Limits of LEL-waarde
De laagste explosiegrens wordt in het Engels ook wel de Lower Explosion Limit genoemd dit wordt afgekort met LEL en daarom heeft men het over een bepaalde LEL-waarde. Bij een te lage concentratie aan vluchtige componenten zal er geen gevaar voor een explosie zijn. Er is dan sprake van een te arm mengsel. Het mengsel zal dan alleen tot ontploffing kunnen worden gebracht wanneer er voortdurend een bepaalde hoeveelheid warmte wordt toegevoerd van buiten af. Onder de zogenaamde LEL waarde van een stof is eigenlijk geen explosie mogelijk.

Upper Explosion Limits of UEL-waarde
De bovenste explosiegrens wordt in de Engelse taal de Upper Explosion Limit genoemd. De afkorting die men hiervoor hanteert is UEL daarom noemt men de maximale percentages van stoffen voor de bovenste explosiegrens ook wel UEL-waarden. Boven de UEL-waarde is er geen verbranding omdat er bijvoorbeeld te weinig zuurstof in het luchtmengsel aanwezig is. Als er geen verbranding mogelijk is kan er ook geen explosie optreden. Men heeft het dan in feite een te rijk mengsel omdat er te veel van een bepaalde stof in de lucht aanwezig is.

Branddriehoek
De branddriehoek is een model waarmee men inzichtelijk maakt wat nodig is voor een brand. Dit zijn namelijk de volgende drie factoren:

  • Zuurstof
  • Brandstof
  • Warmte/ ontstekingstemperatuur

Te weinig brandstof of te weinig brandbaar gas zorgt er voor dat er geen brand of slechts een kleine brand mogelijk is. Te weinig zuurstof zorgt er voor dat er geen brand kan ontstaan. Ook een gebrek aan een ontstekingsbron met een ontstekingstemperatuur zorgt er voor dat een brandstof of luchtmengsel men een brandbare stof niet tot ontbranding of explosie kan worden gebracht. De branddriehoek zorgt er dus voor dat men inzichtelijk krijgt welke aspecten men kan aanpakken om een brand te voorkomen. Dit is belangrijke informatie voor een brandpreventieplan. Brandpreventie is uitermate belangrijk want het voorkomen van een brand is beter.

Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Opzeggen klimaatakkoord Parijs is nadelig is voor VS aldus Shell-topman

De Amerikaanse president Donald Trump is voornemens om zijn deelname aan het Klimaatakkoord van Parijs op te zeggen. Dit kan echter nadelige gevolgen hebben voor bedrijven die gevestigd zijn in de Verenigde Staten. Deze waarschuwing werd uitgesproken op maandag 22 mei 2017 door Shell-topman Ben van Beurden. Zijn reactie werd gepubliceerd in de Britse zakenkrant Financial Times.

Schade voor Amerikaanse bedrijven
Volgens de topman zullen de Verenigde Staten zwakker staan als ze niet meer meedoen met het Klimaatakkoord. Daarnaast zullen de handelsakkoorden die de VS wil sluiten met andere landen ook in moeilijkheden komen. Verschillende bedrijven in Amerika zijn actief in de energietransitie. Dit houdt in dat ze bezig zijn met de omschakeling van fossiele energie naar duurzame energiebronnen. Deze bedrijven verdienen juist geld met de energietransitie en hebben geen baat bij het schrappen van het klimaatakkoord.

Energietransitie
Ook Shell heeft plannen om de komende jaren meer te investeren in de energietransitie. De Verenigde Staten zijn voor Shell een belangrijk gebied. De VS vormt volgens de Shelltopman de grootste investeringslocatie op het gebied van energietransitie. Daarom vindt de topman het jammer als een groot aantal bedrijven op dit gebied een achterstand gaan krijgen in Amerika.

Akkoord van Parijs wordt zwakker
De overstap naar hernieuwbare energie zal volgens Van Beurden niet in gevaar komen als president Trump besluit het Parijse akkoord op te zeggen. Wel zal de overstap vertraging op kunnen lopen. Daarnaast is het ook een schadelijk effect dat het akkoord van Parijs zwakker wordt. Een wereldwijde maatschappelijke trend op het gebied van energietransitie kan echter niet door de VS worden gekeerd. Shell is echter van plan om zich wel te houden aan het klimaatakkoord van Parijs. Daarom gaat Shell de uitstoot van broeikasgassen terugdringen. Hiervoor worden concrete doelstellingen genoteerd.

Getagd met
Geplaatst in Nieuws

Welke brandklassen zijn er?

Een brandklasse maakt inzichtelijk om wat voor soort brand het gaat, welk type materiaal in brand staat en hoe de brand het beste kan worden bestreden met een bepaald brandblusmiddel. Op brandblusmiddelen staat (meestal) met een pictogram aangegeven om voor welke brandklasse het blusmiddel geschikt is. Bij water is dit pictogram uiteraard niet aangegeven maar voor alle blusmiddelen die door fabrikanten op de markt worden gebracht dient wel met een pictogram aangegeven te worden om wat voor blusmiddel het gaat. Daarnaast is ook met een letter aangegeven voor welke brandklasse het blusmiddel effectief kan worden gebruikt. Hieronder zijn de verschillende brandklassen aangegeven in een aantal alinea’s.

Klasse A

  • Toepassing: vaste stoffen zoals: hout, papier, karton en textiel.
  • Blusmiddelen: water, sproeischuimblusser en schuimblusser.

Klasse B

  • Toepassing: vloeistoffen en stoffen die vloeibaar worden zoals: aardolie, vloeibare vetten, benzine, enzovoort.
  • Blusmiddelen: Light water, sproeischuimblussers, CO² blussers of poederblussers gebruiken.

Klasse C

  • Toepassing: gasvormige stoffen zoals butaan, propaan en aardgas.
  • Sluit eerst de gastoevoer indien mogelijk af in verband met explosiegevaar.
  • Blusmiddel: bluspoeder.

Klasse D

  • Toepassing: brandbare metalen zoals magnesium, natrium, aluminium, zirkonium kalium en lithium.
  • Blusmiddel: speciale blusmiddelen voor het blussen van metalen aangeduid met Klasse D.

Klasse E (vervallen omdat elektriciteit niet brand)

  • Toepassing: branden in elektrische installaties.
  • Blusmiddel: CO2 poederblusser.

Klasse F

  • Toepassing: branden met zeer hete olie en vet zoals frituurvet
  • Blusmiddel: (chemische) sproeischuimblussers of speciale blussers die zijn ontwikkeld voor het blussen van gloeiendheet vet.

Weet hoe je een blusmiddel moet gebruiken
De brandklassen maken veel duidelijk over het type brand waar men mee te maken heeft. Ook maken de brandklassen  duidelijk welk blusmiddel men het beste kan gebruiken. Echter moet men wel voldoende onderricht zijn om een brandblusmiddel effectief te kunnen hanteren. Daarom zullen bedrijven hun personeel moeten trainen of laten trainen in het gebruik van de aanwezige brandblusmiddelen. Voorkomen van brand is natuurlijk het allerbeste daarom dienen bedrijven de risico’s op brand te inventariseren in een zogenaamde Risico Inventarisatie en Evaluatie.

De Risico Inventarisatie en Evaluatie vormt een onderdeel van het arbobeleid van een organisatie. In dit arbobeleid dient een organisatie ook aandacht te hebben voor het voorkomen van brand. Ook hierin is het belangrijk dat het personeel betrokken wordt. De meeste branden ontstaan namelijk omdat personeel onzorgvuldig omspringt met de veiligheid of niet op de hoogte is van de veiligheidsrichtlijnen. Preventie draait daarom om kennis en het toepassen van kennis op het gebied van brandveiligheid.

Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid

Wat is een brandklasse?

Een brandklasse is een bepaalde categorie waarin brandbare stoffen worden ingedeeld en daarbij het meest effectieve blusmiddel wordt genoemd. De indeling in brandklassen maakt inzichtelijk om wat voor soort brand het gaat. Elke brandklasse vormt een groep gelijksoortige branden die ingedeeld zijn op basis van de aard van de brandbare stoffen. Hieronder kun je lezen waarom er brandklassen zijn en welke soorten brandklassen er zijn.

Waarom een brandklasse?
De indeling in brandklassen is van groot belang omdat deze indeling inzichtelijk maakt om wat voor soort materiaal het gaat en welk blusmiddel gehanteerd moet worden in de bestrijding van de brand. Er zijn namelijk verschillende blusmiddelen en elk blusmiddel is niet geschikt voor elke brandbare stof. De brandklasse maakt duidelijk welk blusmiddel het beste gebruikt kan worden zodat men de brand met het juiste blusmiddel snel onder controle kan proberen te krijgen.

De keuze voor een verkeerd blusmiddel zou echter grote gevolgen kunnen hebben en de brand zelfs kunnen verergeren. Daarom dient men bij bedrijven in het kader van brandpreventie en risicobeheersing aandacht te besteden aan blusmiddelen en brandklassen. Op brandblussers wordt ook duidelijk aangegeven voor welke brandklasse de blusser gebruikt kan worden. Dit gebeurd met een pictogram en een letter die op de brandblusser is weergegeven.

Welke brandklassen zijn er?
Er zijn verschillende brandklassen. Hieronder staat een overzicht met de verschillende brandklassen. Per brandklasse is aangegeven om wat voor soort brand het gaat en wat voor materiaal in de brand staat. Daarnaast is aangegeven welk blusmiddel het beste gehanteerd kan worden om de brand onder controle te krijgen.

Brandklasse A
Voor deze klasse worden blusmiddelen gebruikt die geschikt zijn voor het blussen van vaste stoffen zoals: karton, papier, hout, textiel enzovoort. Branden in deze categorie worden geblust met water, sproeischuimblussers en schuimblussers.

Brandklasse B
maakt duidelijk dat het blusmiddel gebruikt kan worden voor het blussen van vloeistoffen en stoffen die vloeibaar worden. Een aantal voorbeelden hiervan zijn: aardolie, benzine, vetten enzovoort. Branden in brandklasse B kan men het beste blussen met sproeischuimblussers, Light water, CO² blussers of poederblussers gebruiken.

Brandklasse C
Onder deze categorie vallen blusmiddelen die geschikt zijn voor het blussen van gassen. Men dient voordat men gassen gaat blussen eerst de gastoevoer af te sluiten. Er bestaat namelijk een kans dat er een explosief gasmengsel ontstaat in de lucht als brandbare gassen zich mengen met zuurstof. Onder klasse C vallen brandbare gassen zoals aardgas, butaan, propaan enzovoort. Deze branden kan men het beste blussen met bluspoeder.

Brandklasse D
Brandklasse D is een categorie waaronder blusmiddelen vallen die geschikt zijn voor het blussen van brandbare metalen. Dit zijn bijvoorbeeld metalen zoals kalium, magnesium, lithium, aluminium, natrium, zirkonium enzovoort. Voor het blussen van klasse D branden zijn speciale blusmiddelen ontwikkeld voor dit type brand. Dit zijn poederblussers die bijvoorbeeld keukenzout bevatten.  

Brandklasse E
Brandklasse E is voor blusmiddelen die geschikt zijn voor branden in elektrische installaties. Deze categorie wordt in de praktijk niet of nauwelijks meer gebruikt omdat men klasse E heeft afgeschaft in Nederland. Dit heeft men besloten omdat elektrische branden niet in de letterlijke zin bestaan, elektriciteit kan namelijk niet branden. Wel kan elektriciteit een brand veroorzaken. De behuizingen en isolatie van elektrische werktuigen, machines en installaties kunnen bijvoorbeeld in brand vliegen door kortsluiting. Ook kunnen brandbare vloeistoffen door vonken van een elektrische installatie gaan branden. Eigenlijk heeft men het dan over een klasse A/B brand. Het beste kan men de elektrische spanning uitschakelen. Men kan echter geen water gebruiken zoals bij een klasse A brand gebeurd omdat water elektriciteit geleid. Blussen met CO2 poeder is wel mogelijk om de zuurstof af te sluiten.

Brandklasse F
is een klasse die gehanteerd wordt om blusmiddelen aan te duiden voor het blussen van branden waarbij zeer hete oliën en vetten in brand staan. Hierbij kan men denken aan frituurvet. Voor deze branden maakt men gebruik van (chemische) sproeischuimblussers of speciale vetblussers.

Getagd met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
Geplaatst in Veiligheid
Like ons op Facebook!